روزنامه سازندگی/ «کفه سنگین دیپلماسی؛ چرا توافق دست بالاتر را دارد؟» عنوان سرمقاله در روزنامه روزنامه سازندگی به قلم سیدجلال ساداتیان است که میتوانید آن را در ادامه بخوانید:
درحالیکه نشانههای تنش نظامی میان ایران و آمریکا بار دیگر در خلیج فارس افزایش یافته و تحرکات نظامی واشنگتن در منطقه شدت گرفته است، مسیر دیپلماسی همچنان باز مانده است. مذاکرات دو طرف اگرچه بر سر ترتیب اجرای تعهدات و اینکه کدام طرف باید نخستین گام را بردارد با اختلافاتی جدی روبهرو شده، اما مجموعه تحولات منطقهای و بینالمللی نشان میدهد که هنوز نمیتوان از غلبه گزینه نظامی بر میز مذاکره سخن گفت. واقعیت این است که در معادله کنونی، برخلاف فضای پرتنش رسانهای و تهدیدهای متقابل، کفه تلاشهای دیپلماتیک سنگینتر از محرکهای جنگطلبانه است.
از سوی دیگر، مجموعهای از عوامل منطقهای و بینالمللی برای پایاندادن به بحران فشار میآورند. کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس بهخوبی میدانند که گسترش جنگ میتواند امنیت، اقتصاد و زیرساختهای حیاتی آنها را با خسارتهای جبرانناپذیر روبهرو کند. کشورهای اروپایی و آسیایی نیز از پیامدهای اختلال در تردد انرژی از تنگه هرمز متضرر شدهاند. افزایش قیمت انرژی، کاهش ذخایر راهبردی و تهدید امنیت غذایی، تنها بخشی از پیامدهایی است که ادامه بحران میتواند برای اقتصاد جهانی به همراه داشته باشد. بنابراین فشار برای رسیدن به توافق، صرفاً ابتکار چند کشور میانجی نیست، بلکه به ضرورتی برای بسیاری از بازیگران بینالمللی تبدیل شده است.
در داخل آمریکا نیز شرایط سیاسی چندان به سود ماجراجویی نظامی نیست. شکستهای انتخاباتی اخیر و محدودیتهای سیاسی پیش روی ترامپ، هزینه تصمیمگیری برای آغاز جنگی تازه را افزایش داده است. در اسرائیل نیز نتانیاهو نمیتواند بدون درنظرگرفتن ملاحظات نهادهای تصمیمگیر و رقبای سیاسی خود بهسادگی کشور را وارد دور تازهای از درگیری کند. بهویژه آنکه مخالفان او میتوانند هرگونه ماجراجویی نظامی را اقدامی در راستای منافع شخصی نخستوزیر و تلاش برای نجات موقعیت سیاسیاش ارزیابی کنند.
در این میان، موضع ایران نیز روشن است. تهران با توجه به تجربه حملات در جریان مذاکرات گذشته حاضر نیست بدون دریافت تضمینهای معتبر، امتیازات یکجانبه بدهد. مسئله اصلی اکنون این است که ابتدا باید محاصره و تحریمها کاهش یابد، بخشی از داراییهای ایران آزاد شود و جنگ در منطقه پایان پیدا کند تا در مقابل ایران درباره بازگشایی تنگه هرمز و سایر تعهدات مورد بحث اقدام کند. اختلاف بر سر غنیسازی و نحوه تعیین تکلیف ذخایر اورانیوم نیز همچنان در دستورکار مذاکرات قرار دارد.
تلاشهای میانجیگرانه قطر، پاکستان، عمان و دیگر بازیگران منطقهای در کنار احتمال نقشآفرینی چین، نشان میدهد که کانالهای دیپلماتیک همچنان فعالاند. حتی اگر دو طرف در ظاهر مواضع سختی اتخاذ کنند، ادامه تبادل پیامها و مذاکره درباره جزئیات توافق، نشانهای است که نباید نادیده گرفته شود.
البته سنگینتر بودن کفه دیپلماسی به معنای منتفیشدن جنگ نیست. نتانیاهو، لابی اسرائیل و بخشی از جریان سیاسی آمریکا همچنان برای تشدید تقابل تلاش میکنند و رفتار غیرقابلپیشبینی ترامپ نیز میتواند معادلات را تغییر دهد. بااینحال باید میان صداهای بلند جنگطلبانه و توازن واقعی نیروها تفاوت قائل شد. فشار اقتصادی جهانی، محدودیتهای سیاسی آمریکا، ملاحظات داخلی اسرائیل و هزینههای سنگین منطقهای همگی عواملی هستند که طرفها را به سمت توافق سوق میدهند.
















