پهپادهای ایرانی با قلب جدید اوج می‌گیرند/ «صراط» بالاتر از «شادو» آمریکایی و «هرمس» اسرائیلی

هواپيماهاي بدون سرنشين هر روز نقش مهم تري را در ميادين نبرد به عهده گرفته و تعداد بيشتري از آنها وارد خدمت مي شوند. اقداماتي نظير شناسايي، نقشه برداري و انجام حملات به اهداف سطحي از جمله نقش هايي هستند که پهپادها امروزه به عهده گرفته اند که براي ايفاي اين نقش ها، نيازمند در اختيار داشتن تجهيزات و زيرسامانه هاي لازم هستند. يکي از مهمترين لوازم در زمينه فعاليت پرنده هاي بدون سرنشين، حل مسئله موتور آنهاست؛ موتورهايي با مصرف سوخت کمتر و توان برون دهي بالاتر از جمله گزينه هاي ضروري در اين بخش محسوب مي شوند که يکي از انواع بهترين موتورها براي پرنده هاي بدون سرنشين، گونه "وانکل" به حساب مي آيد. آشنايي با فناوري موتورهاي وانکل وانکل‌ به موتورهايي گفته مي‌شود که فاقد پيستون بوده و اصطلاحا، دوراني يا درون سوز هستند. در موتورهاي وانکل، فشار حاصل از احتراق، نيرويي بر روتور (چرخانه) وارد مي‌کند و باعث چرخش آن مي‌شود يعني همان کاري که پيستون در موتورهاي ديگر مي‌کند. اما در موتورهاي وانکل، پيستون از چرخه توليد توان در موتور حذف شده و توان مورد نياز براي حرکت ميل‌لنگ‌ها، از چرخش روتور در داخل موتور توليد مي‌شود. مهمترين مزيت اين کار، اولا کاهش وزن موتور و ثانيا، انجام کارهاي مورد نياز، يعني چرخش ميل‌لنگ و نهايتا حرکت‌دادن محور با همان توان و يا حتي کمتر است به اين معنا که در موتورهايي که با پيستون کار مي‌کنند، گاز ناشي از احتراق سوخت باعث حرکت پيستون‌ها شده و با حرکت پيستون‌ها، ميل ‌لنگ‌ها به چرخش درآمده و نهايتا محورها به حرکت در مي‌آيند. مشابه همين فرآيند با وسعت کمتري در مورد پهپادها نيز صادق است اما حالا با حذف فرآيند کارکردن پيستون‌ها براي دست‌يابي به حرکت محور و چرخش ملخ‌ پهپاد، مصرف انرژي و احتراق سوخت در موتور، کاهش يافته و با سبک‌شدن وزن موتور به خاطر حذف پيستون‌ها، قطعا پرنده بي‌سرنشين با سرعت بيشتر و برد بيشتري مي‌تواند عمليات انجام دهد. تفاوت‎ها وانکل با موتور معمولي بررسي چند فاکتور مهم زير، موتورهاي دوراني را از موتورهاي پيستوني کاملا متمايز و نقش آنها را در فعاليت پهپادها، بيش از پيش نمايان مي‎کند: 1- قطعات متحرک کمتر: موتورهاي دوراني در مقايسه با موتورهاي چهار زمانه پيستوني قطعات متحرک کمتري دارند. يک موتور دوراني دو روتوره، سه قطعه متحرک اصلي دارد: دو روتور و يک محور خروجي. اين در حالي‎ست که ساده‎ترين موتورهاي پيستوني چهار سيلندر دست‎کم 40 قطعه متحرک دارند: پيستون‎ها، شاتون‎ها، ميل‎لنگ، ميل بادامک، سوپاپ‎ها، فنر سوپاپ‎ها، اسبک‎ها، تسمه تايمينگ و.... کم بودن قطعات متحرک مي‎تواند دليلي بر قابليت اعتماد و اعتبار موتورهاي دوراني باشد و به همين دليل است که کارخانه‎هاي سازنده وسايل هوانوردي (هواپيما و کايت‎هاي با موتور احتراق داخلي) موتورهاي دوراني را به موتورهاي پيستوني ترجيح مي‎دهند. 2- کارکرد نرم و بدون لرزش: تمام قطعات موتور دوراني به‎طور پيوسته در حال چرخش، آن هم در يک جهت هستند که در مقايسه با تغيير جهت شديد قطعات متحرک در موتورهاي پيستوني از ارجحيت خاصي برخوردارند. موتورهاي دوراني به‎دليل تقارن خاص قطعات گردنده داراي بالانس داخلي است که هرگونه ارتعاشي را از بين مي‎برد. همچنين انتقال قدرت در موتورهاي دوراني نيز نرم‎تر است؛ زيرا هر احتراق در طول 90 درجه چرخش روتور حاصل مي‎شود. از آن‎جايي‎که چرخش محور خروجي سه برابر چرخش روتور است، پس هر احتراق در طول 270 درجه چرخش محورخروجي حاصل مي‎شود. اين يعني يک‎موتور تک‎روتوره در سه ربع گردش محورخروجي خود، قدرت انتقال مي‎دهد؛ اما در موتور تک سيلندر پيستوني احتراق در طول 180 درجه از دو دور گردش ميل لنگ يا يک ربع گردش محور خروجي آن رخ مي‎دهد. 3- حرکت آهسته تر قطعات اصلي موتور: از آن‎جايي‎که گردش روتور يک سوم گردش محور خرو‎جي آن است، قطعات اصلي موتور آهسته‎تر از قطعات موتورهاي پيستوني حرکت مي‎کنند که اين موضوع قابليت اطمينان به اين موتور را بالا مي‎برد. دو مدل از پهپادهاي معروف در سطح جهاني که البته براي ايرانيان نيز اسم هاي آشنايي هستند، از موتورهاي وانکل استفاده مي کنند که يکي پهپاد آمريکايي RQ-7 Shadow و ديگري پهپاد هرمس 450 ساخت رژيم صهيونيستي است. پهپاد آمريکايي از يک دستگاه موتور وانکل پيستوني مدل AR741 ساخت شرکت انگليسي UAV Engines با ظرفيت 208 سي سي و توان 38 اسب بخار و وزن 10 کيلو و 700 گرم استفاده مي کند. مصرف سوخت اين موتور 235 گرم در ساعت است. در مدل هرمس 450 نيز از يک محصول ديگر از همين شرکت انگليسي از سري R802/902(W) استفاده شده است که اين موتور تواني در حد 53 اسب بخار را دارد. وزن اين موتور در حدود 19.5 کيلوگرم و ظرفيت آن 294 سي سي بوده و مصرف سوخت اين موتور هم 256 گرم در ساعت است. پهپادهاي مورد نظر که در بالا به آنها اشاره شد همگي سابقه تجاوز به حريم هوايي جمهوري اسلامي ايران را دارند که البته در مورد پهپاد شادو آمريکايي اين پرنده با موفقيت به زمين نشانده و از فناوري هاي آن استفاده شد و گونه اي از پهپاد هرمس که به احتمال فراوان هرمس 450 بود نيز توسط پدافند هوايي سپاه در اطراف تاسيسات اتمي نطز هدف قرار گرفته و نابود شد. جمهوري اسلامي ايران در سال 1386 براي اولين بار خط توليد موتورهاي وانکل خود را راه اندازي کرده است ولي نمونه پهپاد هرمس 450 با موتور انگليسي آن از سال 1994 عملياتي است. اصولا کشور انگلستان يکي از پيشروهاي اصلي در اين صنعت به حساب آمده و دهها سال سابقه فعاليت در اين حوزه را دارد اما ايران با حدود 10 سال سابقه در اين بخش توانسته است فاصله خود با بزرگان در اين بخش را بسيار کم کرده و در برخي بخش ها نيز از آنها سبقت بگيرد و با بررسي نمونه هاي جديد مي توان با اطمينان خاطر از کيفيت و جايگاه بالاي موتورهاي ايراني پهپادهاي کشورمان سخن گفت در سالهاي قبل، سپاه پاسداران اجازه انتشار مشخصات دو مدل از موتورهاي وانکل خود با اسم هاي شاهد 783 و شاهد 788 را داده بود تا نشانه اي از روند رو به رشد اين بخش در سپاه باشد. موتور شاهد 783 موتوري با وزن 12.8 کيلوگرم است و ظرفيت آن 208 سي سي است. توان برودهي اين موتور 38 اسب بخار است. موتور شاهد 788 يک موتور وانکل به وزن 15.5 کيلوگرم است که ظرفيت آن 294 سي سي بوده و توان برون دهي آن 50 اسب بخار است. اما در جريان نمايشگاه هوايي کيش، صنايع دفاعي کشورمان دو مدل موتور جديد از نوع وانکل به اسم صراط 01 و صراط 02 را به نمايش گذاشتند که مشخصات آن، سطح جديدي از توان متخصصان کشورمان را نشان مي داد. اين دو مدل در توان ها و وزن هاي مختلف طراحي و ساخته شده اند. صراط 01 ظرفيتي بالغ بر 208 سي سي داشته و توان برون دهي آن 35 اسب بخار است و ميزان مصرف سوخت آن 420 گرم در ساعت و وزن آن 11 کيلو و 300 گرم است. در موتور صراط 02 شاهد افزايش قدرت به شکل مشخصي هستيم. در اين موتور ظرفيتي بالغ بر 416 سي سي تعريف شده و توان برون دهي آن به 60 اسب بخار رسيده است. وزن اين موتور 21 کيلوگرم و مصرف سوخت آن 840 گرم در ساعت است. آنچه که مشخص است در مقايسه با موتورهاي انگليسي، نمونه هاي معرفي شده ايراني در سطح همساني با توليدکنندگان برتر جهان قرار گرفته و صراط 2 به عنوان يک موتور تماما ايراني، در بخش توان برون دهي و قدرت بر مبناي اسب بخار، از نمرات بهتري برخوردار است. اگرچه تجربه ثابت کرده که همواره در نمايشگاهها و مراسمات مختلف کشورمان، نمونه هايي در معرض نمايش قرار مي گيرند که به نسبت توليدات جديد نيروهاي مسلح، در رتبه هاي پايين تري قرار دارند، اما همين نمونه هاي سالهاي قبل نيز نشان مي دهد در مباحث مربوط به پرنده هاي بدون سرنشين، کشورمان جاي خود را در رتبه هاي برتر جهان محکم کرده و بهترين پهپادهاي ايراني هم اکنون در حال نبرد با اشرار و تروريست هاي مجهز و حمايت شده در نقاط مرزي يا خط مقدم دفاع از جبهه مقاومت هستند. با کانال تلگرامي «آخرين خبر» همراه شويد