سرمقاله ابتکار/ بار کج اردوغان

ابتکار/ « بار کج اردوغان » عنوان سرمقاله روزنامه ابتکار نوشته مهران کرمي است که مي‌توانيد آن را در ادامه بخوانيد: در باره ماهيت و هدف عوامل پشت پرده ترور سفير روسيه گمانه‌هايي زده مي‌شود، از جمله اين که اقدامي فردي باشد يا کار يک گروه سازمان يافته وابسته به دولت يا مخالف آن و چنان‌چه هواداران اردوغان مدعي هستند گروه فتح الله گولن. احتمالا اين راز سر به مهر بماند و حقيقت آن نيز هيچگاه روشن نشود؛ همچون بسياري از ترورهاي سياسي که در لابه‌لاي سطور تاريخ اسرار آن‌ها مکتوم مانده‌است. آن‌چه مي‌ماند پيامدهايي است که در بستر سياسي جامعه امروز ترکيه پديد آمده و به طور مشخص اردوغانيسم در شکل‌گيري آن نقش اصلي دارد. رجب طيب اردوغان در سال 1997 که شهردار استانبول بود با گفتن اين جمله که « مناره هاي ما، سر نيزه هاي ما و گنبدهاي ما، کلاه خودهاي ما هستند» محاکمه و سپس به زندان افکنده‌شد ولي شاکله تفکر او با وجود عدول ظاهري از تفکر بنيادگرايانه و حرکت در چارچوب نظام سياسي لائيک دست‌نخورده باقي‌مانده‌است. موضع تند اردوغان در حمايت از اخوان‌المسلمين مصر و قطع رابطه دوکشور پس از کودتاي ژنرال سيسي، حمايت از گروه هاي اسلام‌گراي تندرو به بهاي از دست دادن رابطه با دوست ديرينش بشار اسد و درگير شدن در بحران‌هاي منطقه به ويژه اتخاذ مواضع تحريک کننده در قبال عراق وشمال سوريه تنها بخشي از اقداماتي است که آنکارا را در گردابي از مشکلات سياسي درغلطانده‌است. وقوع کودتاي نافرجام در تابستان گذشته و حذف و تصفيه گسترده مخالفان سياسي و متحدان پيشين و ورود به فاز برخورد نظامي با پ.ک.ک که پس از حدود يک دهه شبح جنگ داخلي را به جنوب شرق ترکيه برگردانده نيز از اقداماتي است که بيشتر تحليلگران شخصيت جنجالي اردوغان را در آن عامل اصلي مي‌دانند. اصرار او بر برگرداندن نظام سياسي از پارلماني به رياستي براي تقويت پايگاه شخصي خود در قدرت نيز از اهداف بلندپروازانه مردي است که سوداي احياي خلافت عثماني را در سر‌مي‌پروراند. بهره‌گيري از ادبيات غيرمتعارف براي ايجاد تقابل با رهبران کشورها از همسايه و غير همسايه چون عراق، روسيه، مصر، ايران، آلمان، امريکا، ايتاليا و... از ديگر ويژگي هاي دولتمردي است که همه همسايگان و متحدان را دست کم يک‌بار از خود رانده و بي‌اعتماد کرده است. استفاده از احساسات مذهبي مردم ترکيه براي برانگيختن آن ها عليه مخالفان سياسي و کشورهاي ديگر از اهدافي است که رئيس جمهوري ترکيه براي پيشبرد اهدافش از آن به خوبي بهره‌گرفته است. همين هفته در جريان بازپس‌گيري حلب از شورشيان مورد حمايت ترکيه شاهد برپايي تظاهراتي در شهرهاي ترکيه بوديم که برخي رهبران حزب عدالت و توسعه و مشاوران اردوغان به صراحت با تعابير مذهبي کشورهايي چون ايران را به سبب حمايت از دولت بشار اسد مورد نکوهش قرار دادند و رسانه‌هاي تحت امرشان نيز مردم را عليه همسايگان برانگيختند. به هر حال يکي از ويژگي‌هاي تحريک افکار عمومي عليه مخالفان سياسي و حتي کشورهاي ديگر اين است که ممکن است شروع آن در اختيار فردي با ويژگي‌ها و قابليت‌هاي اردوغان باشد ولي پايان آن الزاما به اختيار او نيست. اين مسئله بارها رئيس جمهوري ترکيه را تا لبه پرتگاه برده و برگردانده است ليکن هزينه‌هاي فراواني بر دولت و جامعه ترکيه و ديگر همسايگان بارکرده‌است که تيرگي روابط با همسايگان پرقدرتي چون روسيه يکي از آن هاست. اينک با ترور سفير روسيه در آنکار به نظر مي‌رسد بومرنگي که او به سوي ديگران پرتاب کرده در حال کمانه کردن به سوي خودش است. شرايطي که اردوغان بر جامعه ترکيه تحميل کرده بار کجي است که گرچه براي ديگران دردسرآفرين است ولي تا رسيدن به مقصد دور و دراز ممکن است از خود او نيز قرباني بسازد. با کانال تلگرامي «آخرين خبر» همراه شويد