سیدحسن خمینی: هاشمی شطرنج‌بازی بود که چند حرکت را حدس می‌زد

بيست‌وچهارمين مجمع عمومي انجمن اسلامي جامعه پزشکي ايران، روز گذشته در محل اجلاس سران برگزار شد. سخنران اصلي مراسم، سيدحسن خميني بود که به گفته ظفرقندي، دبيرکل انجمن اسلامي جامعه پزشکي ايران، به جاي هاشمي‌رفسنجاني آمده بود؛ چون قرار بود هاشمي سخنران مراسم باشد. در اين مراسم سخنرانان مدعو، از جمله محمدعلي نجفي هم درباره وضعيت آينده کشور و بحران‌هايي که با آن مواجه است، هشدارهايي دادند. در اين مراسم، محمدرضا خاتمي، علي شکوري‌راد، عبدالله ناصري، جواد امام، مصطفي معين، غلامرضا انصاري، علي تاجرنيا و محمد سلامتي حضور داشتند و در ابتداي آن، پيام رئيس دولت اصلاحات را علي تاجرنيا قرائت کرد. بعد هم سيدحسن خميني سخنان خود را آغاز کرد. به گزارش جماران، حجت‌الاسلام سيدحسن خميني با اشاره به سانحه اخير در ساختمان پلاسکو و نيز رحلت آيت‌الله هاشمي‌رفسنجاني(ره) و تسليت اين دو ضايعه به بازماندگان، با تأکيد بر اينکه آقاي هاشمي ازجمله بزرگ‌ترين شخصيت‌هاي سياسي چند سده اخير ايران است، گفت: حجاب معاصرت، ابعاد شخصيتي ايشان را آن‌گونه که بايد براي جامعه مشخص نکرده است. بي‌ترديد در ٥٠ سال گذشته به جز امام که در فاصله زيادي با ديگران هستند، نمي‌توانيم شخصيتي را به اندازه آقاي هاشمي در همه صحنه‌هاي سياسي حاضر ببينيم. يادگار امام گفت: ايشان از سال ٤٢ تقريبا به عنوان «وزير خارجه امام» بود و در مجموعه مبارزين، از سرآمدان و در زندان محور هر حرکتي بود. در ايران کسي مانند ايشان که در همه عرصه‌هاي مبارزاتي حضور دارد، تا مرز اعدام پيش مي‌رود و با همه گروه‌ها در ارتباط است، کمتر يافت مي‌شود. از خواندن حکم دولت موقت اين حضور هست و تا حزب جمهوري اسلامي، رياست مجلس، فرماندهي جنگ و رياست‌جمهوري ادامه پيدا مي‌کند. او گفت: شايد هيچ کس را مانند ايشان نبينيم که خودش شخصا «گفتمان» انتخابات است و در بعضي انتخابات‌ها از روي حبّ به او و در بعضي از روي بغض نسبت به او، رأي دادند. در همه انتخابات‌هاي رياست‌جمهوري بعد از انقلاب، هاشمي گفتمان مي‌شود؛ يعني بعد از دو انتخابات اول، در بقيه انتخابات‌ها او يا مستقيما هست يا مثل سال ٨٨ که نام‌شان در آن مناظره کذايي مطرح شد، حضور دارد. من روي اين حضور و عدم حضور ارزش‌گذاري نمي‌کنم اما شخصيتي را نمي‌يابيد که نه انديشه او، بلکه خودش گفتمان نزاع‌هاي سياسي و انتخاباتي باشد. سيدحسن خميني افزود: آقاي هاشمي ويژگي‌هاي ممتازي داشت که در اقران او کمتر يافت مي‌شود. از جمله اين ويژگي‌ها اين است که ايشان بسيار باهوش بود. با بزرگان ديگر که صحبت مي‌کنيد فرايند به‌نتيجه‌رسيدن طولاني است، ولي من حس مي‌کردم مثل شطرنج‌بازي که مي‌تواند چند حرکت را حدس بزند، آقاي هاشمي با شنيدن موضوع ابعاد مختلف آن را پيش‌بيني مي‌کرد. هاشمي دگم نبود او، «شجاعت» را ويژگي دوم آيت‌الله هاشمي‌رفسنجاني دانست و گفت: آقاي هاشمي شجاعت در تصميم‌گيري و ايستادن روي تصميم داشت و اگر شما مي‌توانستيد در فرايندي با او به نتيجه برسيد، بسيار بر آن نتيجه پافشاري مي‌کرد؛ درعين‌حال شجاعت بازگشت از خطا داشت؛ دگم نبود. من موارد زيادي دارم که اگر متوجه مي‌شد اشتباه کرده است، اين شجاعت را داشت که برگردد و در اين مسئله ذکاوتي در ايشان بود که مي‌توانست اشتباهات گذشته را به پيروزي تبديل کند و بازگشت‌هاي خودش را در قالب پيروزي جلوه دهد. رياکار نبود يادگار امام ادامه داد: يکي ديگر از ويژگي‌هاي درس‌آموز او اين است که «رياکار» نبود. خود ايشان مي‌گفت من به اين خاطر به امام علاقه‌مند شدم که رياکار نبود. سال‌هايي که فشار روي ايشان زياد بود گفتم عيد کجا مي‌رويد؟ گفت کيش؛ هر سال رفتم و امسال هم مي‌روم. هيچ وقت در هيچ جلسه‌اي چه دوربين بود و چه نبود نوع وسايل نقليه را عوض نمي‌کرد و همان‌گونه بود که بود. بسيار مهم است که انسان بتواند اين درجه از آرامش و دوري نسبت به رياکاري را در خودش ايجاد کند. ما ٣٧ سال همسايه ديوار به ديوار بوديم و به هر علت رفت‌وآمد داشتيم؛ ايشان همان وضع زندگي را داشت و هيچ وقت ابايي نداشت که کسي چيزي را که هست بفهمد. هاشمي مصداقِ ببخش، ولي فراموش نکن بود او گفت: از ويژگي‌هاي ديگر ايشان اين است که مصداق جمله ماندلا که گفته «ببخش ولي فراموش نکن» بود. در مواجهه سياسي با افراد اگر لازم بود، گذشته‌ها را ترتيب اثر نمي‌داد، اما فراموش نمي‌کرد. اينکه آدم در گذشته بماند و درونش را از کينه پر کند و نبخشد براي يک انسان عادي خطرناک و براي يک سياست‌مدار سم مهلک مي‌شود، اما فراموش‌کردن باعث مي‌شود که انسان اشتباهات را تکرار کند. سيدحسن خميني افزود: يک روز در اوج حوادث بعد از ٨٨، يک خطيب در تلويزيون تندترين سخنان را نسبت به شخص ايشان گفته بود. بعدازظهر در جلسه دانشگاه آزاد ايشان را ديدم؛ گفتند آن خطيب را بعد از سخنراني ديدم؛ گفتم به روي او آورديد؟ گفتند نه. گفتم او چيزي گفت؟ گفتند نه! ايشان ظرفيت روحي بسيار بالايي داشت و من مي‌توانم به‌جرئت بگويم اين ظرفيت روحي، هاشمي را نسبت به سياست‌مداران ديگر ممتاز کرده بود که مي‌توانست سکوت کند و حرف نزند. وي با بيان اينکه يکي ديگر از ويژگي‌هاي ايشان «پرکاري» همراه با استعداد و هوش و شانه زير بار هر کار دادن بود، تصريح کرد: آقاي هاشمي نمي‌توانست بي‌کار باشد. آخرين‌بار ايشان را در روز چهلم آيت‌الله موسوي‌اردبيلي ديدم. ظهر همان روز که به منزلشان رفته بودم، ايشان مجموعه‌اي براي خواندن به من داد که ديدم دو ساعت خواندنش طول مي‌کشد؛ اما خودش به‌راحتي اين حجم مطالب را مي‌خواند. کساني که در دولت با ايشان بودند بهتر مي‌دانند و من در يکي از روزنامه‌ها ديدم درباره خاطرات جنگ نوشته بود که آيت‌الله هاشمي از صبح سخنراني و بازديدها را شروع مي‌کردند و بعد از ظهر ملاقات داشتند؛ ايشان اين پرکاري را تا اواخر عمر داشت. هاشمي هيچ‌گاه قهر نمي‌کرد او با تأکيد بر اينکه آقاي هاشمي هيچ‌گاه قهر نمي‌کرد، افزود: اگر ايشان جايي مي‌رفت يا نمي‌رفت، در راستاي منفعت و هدف‌گذاري بود. در مسير زندگي او زياد مي‌بينيد اتفاقاتي افتاد که در سخت‌ترين شرايط هيچ جاي پايي را از دست نمي‌داد و براي تک‌تک سنگرهايي که احيانا در اختيار داشت مي‌جنگيد. سيدحسن خميني گفت: آقاي هاشمي بسيار خوش‌بين به خدا بود و نکته‌اي که من از ايشان درس گرفتم اين بود که به فهم مردم اعتماد داشت. در جلسه‌اي با ايشان بودم که تلخ‌ترين جلسه عمر من تا حالا بوده است، چون من احساس کردم شايد ايشان حالش بد شود، با هم به منزل برگشتيم. من به خاطر نگراني از حال ايشان گفتم در منزل کسي هست؟ گفتند نه، تنها هستم. گفتم مي‌خواهيد من هم بيايم تا چاي بخوريم و صحبت کنيم؟ گفتند نه من خوابم مي‌آيد؛ خاطراتم را مي‌نويسم و مي‌خوابم. در مواقع مختلف مي‌گفت به فهم مردم اعتماد کنيد که آن تشييع باشکوه مافوق انتظار يا رأيي که هاشمي در انتخابات آخر آورد، اين را ثابت کرد. آقاي هاشمي شاگرد بسيار خوبي در مکتب امام بود او با بيان اينکه ما بايد درست عمل کنيم و تلاش نکنيم سر مردم کلاه بگذاريم، گفت: در تاريخ ايران کساني که با صداقت رفتار کردند، اگر اشتباه کردند مردم بخشيدند و اعتماد مردم سلب نشده است. مردم بيش از اينکه ما را به عنوان يک سياست‌مدار در حل مشکلات ببينند، لازم دارند ما را به عنوان يک انسان صادق بشناسند. آقاي هاشمي در اين بُعد شاگرد بسيار خوبي در مکتب امام بود؛ خودش را بزک نمي‌کرد، بزک‌کردن ممکن است کوتاه‌مدت جواب دهد؛ اما طولاني‌مدت آن‌هم در اين دوران ارتباطات قوي به سرعت از بين مي‌رود. يادگار امام يقين به صحت مسير را ويژگي ديگر آيت‌الله هاشمي‌رفسنجاني دانست و گفت: شايد همين ايماني که به خدا، مردم و هدف داشت، يک آرامش روحي براي او آورده بود و آدم غصه‌خوري نبود. من فقط يک مورد ديدم ايشان تقريبا ملتهب است و در بقيه موارد که به او دشنام بدهند و ندهند بسيار صبور و آرام بود. استفاده از اينترنت او ادامه داد: آقاي هاشمي از معدود افراد در آن سن‌وسال بود که در شبکه‌هاي اجتماعي فعاليت داشت. ايشان زود مي‌خوابيد و زود بيدار مي‌شد و با اينکه اين‌مقدار با هم صحبت مي‌کرديم، يک بار به من نگفت بيدار مي‌شوم نماز بخوانم و حتي اشاره هم نکرد. من بعدا از خانواده و بچه‌هايشان شنيدم که ايشان بعد از بيدارشدن، قرآن و نماز مي‌خوانده است. من از ايشان پرسيدم چه زماني از اينترنت استفاده مي‌کنيد؟ گفت صبح قبل از رفتن به دفتر اين کار را انجام مي‌دهم. از هرچه درباره او مي‌گفتند مطلع بود؛ اما غصه نمي‌خورد و برايش مهم نبود. به هاشمي مي‌گفتند اعتبار خودت را خرج کسي نکن سيدحسن خميني گفت: يکي ديگر از امتيازات آقاي هاشمي تقدم منافع ملي بر شخصي بود. اولين‌بار از ابوي شنيدم و بعد ديدم همين‌طور است. انتخابات سال ٩٢ که ايشان را ردصلاحيت کردند، البته من حدس زده بودم، دوشنبه‌شب مطلع شدم و روز سه‌شنبه به دفتر ايشان زنگ زدم و ناهار رفتم، ديدم آقاي هاشمي از نظر روحي بسيار سرحال بود مثل اينکه به چيزي که مي‌خواست رسيده بود. او تأکيد کرد: ايشان واقعا خوشحال بود و گفت نمي‌دانستم اين حجم انتظار با اين حجم کار را چطور برآورده کنم. در آن زمان غير از يکي، دو نفر همه به اتفاق به او گفتند اين حيثيت به‌وجودآمده را خرج کسي نکن، زيرا در آن‌ زمان هم بر اساس نظرسنجي‌ها کسي حدس نمي‌زد آقاي روحاني پيروز شود؛ من نيز در آن مقطع معتقد بودم کسي از کانديداها‌ نبايد کنار رود. ايشان مي‌دانست با سرمايه به‌دست‌آمده بعد از انتخابات سال‌هاي ٨٤ و ٨٨ و اين‌همه فشار چه کار کند؛ بنابراين منافع ملي را بر منافع شخصي ترجيح داد و البته خدا هم به ايشان کمک کرد. هاشمي قدر خودش را مي‌دانست او گفت: يکي ديگر از ويژگي‌هاي درس‌آموز آقاي هاشمي اين است که «قدر خودش را مي‌شناخت» و خودش را به ارزاني عرضه نمي‌کرد. منيّت‌نداشتن و اينکه آدم قدر خودش را بداند، دو لبه يک قيچي است که خودمان بهتر تشخيص مي‌دهيم چه کاري انجام دهيم و چه کاري را نه؛ هاشمي اگر لازم مي‌شد با يک بخشدار هم تلفني صحبت مي‌کرد يا سوار ماشين مي‌شد و براي پيگيري کاري به منطقه‌اي مي‌رفت، اما قدر خودش را مي‌دانست و بين اين دو امر اعتدال را رعايت مي‌کرد. هاشمي از فحش نمي‌ترسيد سيدحسن خميني گفت: يکي ديگر از ويژگي‌هاي ايشان اين بود که از دشنام و فحش نمي‌ترسيد. سياست‌مداري که از فحش مي‌ترسد، قيمت خودش را به همان اندازه پايين آورده است. اگر بدانند يک نفر داد بزند دست‌وپاي من مي‌لرزد، راحت‌ترين راه است. آقاي هاشمي از اين نظر واکسينه شده بود و هرچيزي راجع به او بايد مي‌گفتند، گفته بودند؛ بعد از پيروزي انقلاب در دهه اول از ضد انقلاب، دهه دوم از چپ و دهه سوم از راست خورده بود و به نوعي واکسينه شده بود و چيزي نمانده بود که بگويند؛ اما هيچ‌گاه خودش را به اندازه دشنام پايين نمي‌آورد. او با تأکيد بر علاقه شديد آيت‌الله هاشمي به امام، گفت: علاقه هاشمي به امام علاقه پسر به پدر و يک علاقه عميق ولي مجتهدانه بود و امام را به عنوان يک مکتب فکري مي‌ديد که بايد روي اصولش اتکا کرد و براي امروز با آن انديشه، مسير و فکر بتوانيم جواب پيدا کنيم. مشکلات بزرگ آينده همچنين، در اين نشست محمدعلي نجفي، مشاور رئيس‌جمهور، با بيان اينکه در کوتاه‌مدت جاي خالي آيت‌الله هاشمي‌رفسنجاني در کشور پر نمي‌شود و فقدان ايشان مشکلي ديگر به مشکلات کشور اضافه کرده است، گفت: آيت‌الله هاشمي‌رفسنجاني نقش تأثيرگذاري در نظام جمهوري اسلامي ايران داشته و به اشکال مختلف، وزنه اعتدال و عقلانيت در جامعه بوده‌اند. به گزارش ايسنا، او در اين نشست، گفت: نمي‌توان انتظار داشت جاي خالي آيت‌الله هاشمي‌رفسنجاني با يک فرد در کوتاه‌مدت پر شود؛ چراکه بايد مجموعه‌اي از افراد و جامعه مدني کشور با تمام توان براي پرکردن جاي خالي ايشان تلاش کنند و راه‌هايي را براساس اعتدال و عقلانيت براي عبور از مشکلات، پيش‌ روي کشور ارائه دهند. او با اشاره به اينکه هنوز از اندوه مردم در رابطه با فقدان آيت‌الله هاشمي کاسته نشده بود که با فاجعه آتش‌سوزي ساختمان پلاسکو و جان‌باختن تعدادي از هم‌وطنانمان مواجه شديم، گفت: حادثه آتش‌سوزي ساختمان پلاسکو زنگ خطري براي توجه مسئولان و حاکميت کشور به مسئله ايمني شهرها به‌ويژه شهرهاي بزرگ به حساب مي‌آيد و به‌خصوص درباره تهران که مي‌توان از آن به عنوان شهر بي‌دفاع ياد کرد، آتش‌سوزي ساختمان پلاسکو زنگ خطري بود که به صدا در آمد و اميدواريم موجب شود مديريت شهري توجه بيشتري براي کاهش حجم خسارت جاني و مالي چنين حوادثي تدبير کند. نجفي با اشاره به اينکه مردم و نظام جمهوري اسلامي در چند سال آينده با مشکلات بزرگي مواجه خواهند شد و هر‌ کدام از اين چالش‌ها، ظرفيت تبديل‌شدن به بحران را براي اداره کشور دارد، گفت: در سال‌هاي اخير هم‌زماني تراکم چالش‌ها در تاريخ جمهوري اسلامي بي‌سابقه بوده است که از‌جمله مي‌توان به چالش‌هاي اقتصادي و اجتماعي در زمينه کمبود آب، مسائل محيط‌زيستي، کمبود منابع مالي دولت، ورشکستگي صندوق‌هاي بازنشستگي، مشکلات بانک‌ها و... اشاره کرد. مشاور رئيس‌جمهور به اهميت موضوع اختلاف طبقاتي و ضرورت کاستن از نابرابري‌هاي اقتصادي اشاره کرد و گفت: از ديگر چالش‌هاي امروز جامعه، فساد اقتصادي، اعتياد، حاشيه‌نشيني، زنان سرپرست خانوار و ... است؛ همچنين در آينده نيز با مشکلاتي روبه‌رو خواهيم بود که چالش‌هايي را پيش روي اداره کشور قرار مي‌دهد. نجفي گفت: براي رسيدن به راه‌حل مشکلات و اجراي آنها در جهت نجات جامعه و عبور از تنگناها، بايد عزم و اراده ملي و اجماع ارکان مختلف کشور را داشته باشيم؛ اما متأسفانه يکي از مشکلات امروز، اجماع نظر درباره مسائل کشور است. در سال‌هاي آينده چاره‌اي جز اتخاذ تصميم‌هاي بزرگ نداريم محمدعلي نجفي گفت: در سال‌هاي آينده چاره‌اي جز اتخاذ تصميم‌هاي بزرگ و دردناک براي کشور نداريم و براي رسيدن به اين تصميم‌هاي مهم و اجراي آنها، به درک و تفاهمي در چارچوب گفت‌وگوي ملي و اجماع نظرات نيازمنديم. مشاور رئيس‌جمهور با اشاره به اهميت انتخابات پيش‌رو به عنوان يکي از مهم‌ترين انتخابات‌هاي جمهوري اسلامي ايران، گفت: با‌وجود نياز به اجماع عمومي، شاهديم کساني هستند که به ايجاد تنش و التهاب در جامعه اقدام مي‌کنند و هجمه‌هاي بزرگي را عليه دولت و شخص رئيس‌جمهور مطرح مي‌کنند؛ اما با همه اين اوصاف، دولت به تلاش خود براي رفع مشکلات ادامه مي‌دهد؛ گرچه هنوز نتايج مربوط به آن به چشم نمي‌آيد؛ چون بذري که زير خاک کاشته‌ايم، در حال رشد است؛ اما رشد آن در زير خاک به چشم نمي‌آيد. او درباره انتخابات آينده رياست‌جمهوري و حضور روحاني به عنوان کانديدا در اين انتخابات، گفت: ايشان علاقه دارند کارهاي ناتمام خود را در چهار سال آينده پيگيري کنند و به نتيجه برسانند؛ اما تصميم‌گيري درباره انتخابات آينده و حضور ايشان در فهرست کانديداي اصلاح‌طلبان، به تحولات چهار ماه آينده بستگي دارد. مردم اشتباه ٨٤ را تکرار کنند فرصت جبراني ندارند نجفي گفت: در انتخابات آينده تصميم بسيار مهم و حساسي را بايد اتخاذ کنيم و اگر مردم اشتباه بزرگ ديگري از نوع اشتباه سال ٨٤ انجام دهند، فکر نمي‌کنم فرصت جبراني براي آن باقي بماند. به گزارش ايرنا، محمدرضا ظفرقندي هم در اين مراسم با اشاره به حضور مردم در مراسم تشييع هاشمي، گفت: قبل از اينکه فرصت‌ها از بين برود، آنها که بايد بشنوند، بايد متوجه پيام‌هاي روشن مردم باشند. با کانال تلگرامي «آخرين خبر» همراه شويد