انفعال اروپا مقابل سند هسته‌ای آمریکا

وطن امروز/ متن پيش رو در وطن امروز منتشر شده و انتشار آن به معني تاييد تمام يا بخشي از آن نيست محمدسجاد حسين‌پور| «قدرت» مقوله پيچيده‌اي در علم روابط بين‌الملل محسوب مي‌شود. براي اين واژه تعاريف مختلفي از سوي جامعه‌شناسان و تحليلگران و استراتژيست‌ها ارائه شده است. شايد در يک تعريف ساده بتوان «قدرت» را توانايي تحميل اراده يک بازيگر به بازيگري ديگر يا ديگر بازيگران در نظام بين‌الملل دانست. همچنين درباره «قدرت»، تقسيم‌بندي‌هاي مختلفي وجود دارد. در يک نگاه کلي، مي‌توان قدرت را به 3 دسته «قدرت تشويقي»، «قدرت تنبيهي» و «قدرت اقناعي» تقسيم کرد. در قدرت تنبيهي، ابزارهاي «سلبي» براي تغيير رفتار بازيگران موضوعيت دارد و «ترس از اقدام تنبيهي» اعمال‌کننده قدرت سبب مي‌شود بازيگر يا بازيگران ديگر، به تصميم و موضع آن تن دهند. در «قدرت تشويقي»، روش‌ها و ابزارهاي ايجابي موضوعيت داشته و در «قدرت اقناعي»، تلاش براي اقناع ذهني و ارادي ديگر بازيگران، اصالت دارد. ايالات متحده آمريکا در طول تاريخ روابط بين‌الملل، از انواع اين روش‌هاي سه‌گانه براي اعمال قدرت خود در نظام بين‌الملل استفاده کرده است. با اين حال «قدرت اقناعي» کمتر در حوزه سياست خارجي آمريکا کاربرد دارد. بر اين اساس واشنگتن سعي دارد قدرت خود را با استناد به 2 مقوله «تهديد» يا «تشويق» بر ديگر بازيگران نظام بين‌الملل تحميل کند. در اين معادله، جايگاه کشورهاي اروپايي بسيار است. واشنگتن همواره سعي داشته است با «تعريف اهداف همسود و مشترک» و با استفاده از ابزارهاي تشويقي، اروپا را به همگامي با خود در حوزه‌هاي سياسي، تجاري، اقتصادي و امنيتي وادار کند. با اين حال در مواردي نيز آمريکا، اروپا را نسبت به «اعمال سياست‌هاي يکجانبه» و «تحميل هزينه‌هاي سخت» تهديد کرده است. مانند اتفاقاتي که در دوران رياست‌جمهوري «جرج واکر بوش» رئيس‌جمهور اسبق آمريکا بويژه در بين سال‌هاي 2001 تا 2003 رخ داد. با اين اوصاف، در مجموع تاکنون آمريکا در قبال اروپا سعي کرده است از «قدرت تشويقي» خود استفاده کرده و کمتر در قبال شرکاي غربي خود به «قدرت تنبيهي» متوسل شود اما حضور ترامپ در کاخ سفيد معادلات جاري در اين باره را تغيير داده است. حضور ترامپ در راس معادلات سياسي و اجرايي ايالات متحده آمريکا، نسبت ميان «قدرت تشويقي» و « قدرت تنبيهي» آمريکا را در قبال اروپا بر هم ريخته است. بر اين اساس، «قدرت تنبيهي» واشنگتن در قبال اروپا در حال ظهور و قدرت تشويقي آن در حال افول است. ترامپ در جريان رقابت‌هاي انتخابات رياست‌جمهوري سال 2016 ميلادي، بارها از پرداخت هزينه‌هاي مالي و امنيتي ناتو توسط کشورش گلايه کرد و حتي پس از حضور در کاخ سفيد، از «توافق آب و هوايي پاريس» خارج شد. همچنين در قبال برجام (توافق هسته‌اي ميان ايران و اعضاي 1+5) نيز ترامپ اروپا را ميان يک دوراهي سخت، بر سر «تغيير برجام» يا «پرداخت هزينه‌هاي ابطال برجام» قرار داده است. اما نماد عيني استفاده ترامپ از قدرت تنبيهي خود عليه اروپا، انتشار سند ملي هسته‌اي اخير اين کشور است. در اين سند، ترامپ صراحتا از تقابل اتمي با روسيه و توليد سلاح‌هاي هسته‌اي ممنوعه خبر داده است. انتشار سند ملي هسته‌اي آمريکا، اتحاديه اروپايي خصوصا تروئيکا را در شوکي سخت فروبرده است. ترامپ در دکترين جديد هسته‌اي کشورش، از تکثير سلاح‌هاي کوچک هسته‌اي دفاع کرده و آن را لازم و ضروري دانسته است. مقامات اروپايي که تا ديروز معاملات هسته‌اي خود با ايالات متحده آمريکا را بر اساس نوعي رضايتمندي دوجانبه انجام مي‌دادند، هم‌اکنون خود نيز در معرض تهديد هسته‌اي واشنگتن قرار گرفته‌اند. تروئيکاي اروپايي بخوبي مي‌دانند در صورت بروز مناقشه هسته‌اي ميان روسيه و ايالات متحده آمريکا، محدوده جغرافيايي اتحاديه اروپايي به زمين اين جنگ تبديل خواهد شد. به عبارت بهتر، اتحاديه اروپايي به صورت ناخواسته وارد مناقشه‌اي خواهد شد که هر اتفاقي در آن رخ دهد، «بازنده» است. کشورهاي اروپايي که تا ديروز از «توان هسته‌اي آمريکا» تحت عنوان «قدرت هسته‌اي آمريکا» ياد مي‌کردند، امروز «توان هسته‌اي آمريکا» را به مثابه «تهديد هسته‌اي آمريکا» مي‌دانند. چرايي اين مساله کاملا مشخص است: تا قبل از دوران رياست‌جمهوري ترامپ، ايالات متحده آمريکا مناسبات هسته‌اي خود و اتحاديه اروپايي را در قالب «قدرت تشويقي» سامان داده و منافع مشترکي را به صورت پشت پرده و آشکار [و البته با لابي‌گري‌هاي غيرقانوني در آژانس بين‌المللي انرژي اتمي] تعريف مي‌کرد. اين رويکرد تشويقي، اروپا را مجاب کرده بود نه‌تنها درباره «خلع سلاح هسته‌اي آمريکا» سخني نگويد، بلکه هر گاه بازيگري مستقل در نظام بين‌الملل- مانند جمهوري اسلامي ايران- سخن از لزوم خلع سلاح هسته‌اي قدرت‌هاي بزرگ به ميان ‌آورد، با آن مقابله کند. با اين حال هم‌اکنون دولت ترامپ قصد دارد معامله هسته‌اي با اروپا را در مسير و مجراي «قدرت تنبيهي» خود هدايت کند. تحقير هسته‌اي اروپا توسط آمريکا، نتيجه بازي مستقيم بسياري از کشورهاي عضو اتحاديه اروپايي و خصوصا تروئيکا در زمين ايالات متحده بوده است. هم‌اکنون اتحاديه اروپايي با نگراني بسيار، زمان حال و آينده را مورد رصد قرار مي‌دهد. آنها خود نيز دقيقا نمي‌دانند ترامپ قصد دارد بر سر توسعه سلاح‌هاي هسته‌اي خود چه معامله‌اي با دولت‌هاي اروپايي انجام دهد اما مسلما اين معامله، دوستانه و بر اساس منفعت مشترک و متقابل نخواهد بود! در نهايت اينکه تحقير هسته‌اي اروپا توسط آمريکا، بار ديگر نشان داد واشنگتن حتي به نزديک‌ترين شرکاي خود نيز متعهد و وفادار نيست و براحتي تاکتيک‌هاي خود را در نظام بين‌الملل به زيان آنها تغيير مي‌دهد. اين موضوع خود نشانه‌اي گويا و آشکار دال بر پايان تاريخ مصرف «اعتماد به آمريکا» در نظام بين‌الملل است. بدون شک افرادي مانند «زيگمار گابريل» وزير امور خارجه آلمان و ديگر مقامات اروپايي هم‌اکنون سينه پردردي از واشنگتن دارند و در آينده، سخنان زيادي را در اين باره بيان خواهند کرد. همراهان عزيز، آخرين خبر را بر روي بسترهاي زير دنبال کنيد: آخرين خبر در تلگرام https://t.me/akharinkhabar آخرين خبر در ويسپي http://wispi.me/channel/akharinkhabar آخرين خبر در سروش http://sapp.ir/akharinkhabar آخرين خبر در گپ https://gap.im/akharinkhabar