نظامیان چین در کرانه‌های سعودی
1398/08/29 - 22:25
29.9K
1398/08/29 - 22:25
اعتماد/ متن پيش رو در اعتماد منتشر شده و انتشار آن به معني تاييد تمام يا بخشي از آن نيست
شهاب شهسواري| رزمايش مشترک «شمشير آبي 2019» در آب‌هاي درياي سرخ با حضور نيروي دريايي عربستان سعودي و ارتش آزادي‌بخش خلق چين، آغاز شد. اين تمرين مشترک نظامي تازه‌ترين نشانه از گرم شدن هر چه بيشتر روابط نظامي رياض با ابرقدرت اقتصادي شرق آسيا است که در دهه‌هاي گذشته به صورت آشکار و پنهان در سطوح مختلف ادامه يافته است. برگزاري اين رزمايش در شرايطي که ترديدهاي زيادي در مورد روابط نظامي عربستان سعودي و واشنگتن مطرح شده است همزمان با تنش‌هاي منطقه‌اي ميان عربستان با کشورهايي همچون ايران، سوريه، قطر و يمن از اهميت ويژه‌اي در نمايش رويکرد آينده عربستان به اتحادهاي بين‌المللي‌اش برخوردار است.
اين رزمايش يک ماه بعد از آن برگزار مي‌شود که ايران اعلام کرد براي برگزاري يک رزمايش وسيع دريايي با حضور روسيه و چين در آب‌هاي شمال اقيانوس هند و درياي عمان آماده مي‌شود. سرتيپ قدير نظامي، رييس امور بين‌الملل و ديپلماسي دفاعي ستاد کل نيروهاي مسلح اعلام کرده بود: «رزمايش‌هاي مشترک با ديگر کشورها را آغاز کرده‌ايم و به زودي براي اولين بار بعد از انقلاب اسلامي رزمايش مشترک دريايي را با روسيه و چين به عنوان دو قدرت بزرگ به صورت سه‌جانبه در شمال اقيانوس هند و درياي عمان برگزار خواهيم کرد.» بر اساس گزارشي که خبرگزاري رسمي عربستان سعودي (واس) منتشر کرده است، اين رزمايش مشترک يک رزمايش دريايي دوجانبه است که قرار است تا سه هفته ديگر ادامه پيدا کند. براساس اين گزارش نيروهاي ويژه ناوگان غربي نيروي دريايي عربستان سعودي با همکاري «همتايان‌شان از نيروي دريايي چين» در اين رزمايش شرکت کرده‌اند. اين رزمايش دريايي در پايگاه دريايي ملک فيصل جده برگزار مي‌شود. خبرگزاري رسمي عربستان سعودي در اين مورد گفته است: «رزمايش با هدف گسترش همکاري ميان نيروي دريايي دو کشور و تبادل دانش برگزار مي‌شود و هدف از آن افزايش ظرفيت مشارکت در مانورها براي مبارزه با تروريسم و راهزني دريايي است.» به گزارش خبرگزاري رسمي عربستان سعودي، اين رزمايش با حضور فالح عبدالرحمان بن فالح، فرمانده ناوگان غرب نيروي دريايي سعودي و وابسته نظامي چين در عربستان و سرهنگ لين لي روز دوشنبه آغاز شده است.
اهميت استراتژيک درياي سرخ
روابط نظامي و امنيتي ميان پکن و رياض از دهه‌هاي گذشته و زماني آغاز شد که دولت چين سال 1988 تعداد زيادي موشک‌هاي بالستيک ميان‌برد در اختيار پادشاهي عربستان سعودي قرار داد. از آن زمان تاکنون جمع روابط تجاري ميان دو کشور بيش از 70 برابر شده است و از يک ميليارد دلار در سال به 70 ميليارد دلار رسيده است. هر چند بخش عمده‌اي از اين تجارت مربوط به فروش نفت خام عربستان سعودي به چين است، اما آمار مشخص و رسمي از ميزان سرمايه‌گذاري و تجارت نظامي چين در عربستان وجود ندارد. همکاري ميان دو کشور به فروش موشک‌هاي بالستيک خلاصه نمي‌شود. بر اساس خبري که جئوفري کمپ، پژوهشگر موسسه بروکينگز در سال 2010 منتشر کرده است در طول سه دهه گذشته نزديک به 1000مستشار نظامي چيني در عربستان سعودي مستقر شده‌اند و همچنان در خاک اين کشور حضور دارند. سال 2017 هم رهبران دو کشور تفاهمنامه‌اي را براي تاسيس کارخانه توليد پهپاد‌هاي شکاري مدرن CH4 چيني در خاک عربستان امضا کردند. امريکا که در رقابت استراتژيک براي تسلط بر آبراه‌هاي بين‌المللي و مسير‌هاي تجارت جهاني با چين قرار دارد، نسبت به حضور چين در منطقه درياي سرخ بارها اظهار نگراني کرده است. در برابر درياي سرخ و حضور نظامي در اين آبراه بين‌المللي از اهميت ويژه‌اي براي چين برخوردار است. چين که پيش از اين پايگاه دريايي دائمي خود را در سواحل درياي سرخ در جيبوتي تاسيس کرده بود، علاقه‌مند است تا حضور نظامي خود را در اين منطقه افزايش دهد، چرا که اين آبراه را بخشي مهم از مسير‌هاي تجاري «يک کمربند، يک جاده» مي‌داند. چين تا پيش از اين در بندر گوادر پاکستان براي تسلط بر شمال غربي اقيانوس هند و بندر دوراليه جيبوتي در غرب درياي سرخ و تنگه باب‌المندب پايگاه‌هاي دريايي دائمي تاسيس کرده است. پايگاه نيروي دريايي چين در جيبوتي، سال 2017 رسما افتتاح شد و براي تاسيس آن بيش از 600 ميليون دلار هزينه شده است. دولت ايالات متحده امريکا به شدت نسبت به تاسيس اين پايگاه دريايي در نزديکي پايگاه‌هاي امريکايي در شاخ آفريقا اظهار نگراني کرده و دولت جيبوتي را به دليل صدور مجوز حضور نظامي دائمي چين مورد انتقاد قرار داده است. جيبوتي به جز چين ميزبان يک پايگاه دريايي امريکايي با عنوان «کمپ لمونير»، يک پايگاه هوايي فرانسه و همچنين يک پايگاه نظامي نيروي دفاعي ژاپن است.
بالستيک چيني
چين از سال 1988 فروش موشک‌هاي بالستيک به عربستان سعودي را آغاز کرد. يک سال بعد از امضاي نظام کنترل فناوري موشکي ميان کشورهاي عضو گروه 7 و هم‌پيمانان غربي آنها براي کنترل فروش سامانه‌هاي موشکي و انتقال فناوري آن به کشورهاي ديگر، عربستان سعودي که از دريافت چنين فناوري‌هايي از متحدان سنتي خود، ايالات متحده امريکا، بريتانيا و فرانسه نااميد شده بود، قراردادي براي خريد موشک‌هاي ميان‌برد با چين امضا کرد. بر اساس برآوردها سال 1988 دست کم 60 تا 80 فروند موشک بالستيک CSS-2 (دانگ‌فنگ 3) با برد 4400 کيلومتر در اختيار عربستان سعودي قرار گرفت. هر چند اين موشک‌ها به شکلي طراحي شده‌اند که امکان حمل کلاهک‌هاي هسته‌اي داشته باشند، اما دولت چين مدعي شده است که موشک‌هاي واگذار شده به عربستان به شکلي طراحي شده‌اند که اين امکان را نداشته باشند. اين موشک‌ها که يکي از اولين نسل‌هاي موشک بالستيک ميان‌برد چيني هستند به دليل دقت پايين و دايره خطاي وسيع، بدنام به شمار مي‌آيند ولي در طول سال‌هاي بعد چين چندين قرارداد ديگر با عربستان سعودي براي فروش سامانه‌هاي موشکي مدرن‌تر امضا کرده و به اصلي‌ترين تامين‌کننده زرادخانه موشکي عربستان تبديل شده است. به نوشته رسانه‌هاي امريکايي دولت چين در حال ساخت تاسيسات بزرگ ساخت موشک را در منطقه دوادمي در نزديکي رياض است.
نگراني امريکا
نزديک‌تر شدن روابط نظامي چين و عربستان، نگراني‌هاي زيادي را در واشنگتن ايجاد کرده است. در شرايطي که دونالد ترامپ، رييس‌جمهور ايالات متحده امريکا در اولين سفر خارجي خود سال 2017 به رياض سفر کرد و چندين توافقنامه فروش تسليحات نظامي با پادشاهي سعودي امضا کرد، اما اين توافق‌ها مدت‌هاست که در پيچ کنگره ايالات متحده باقي مانده‌اند. نمايندگان کنگره با اشاره به جنايات عربستان سعودي در جنگ يمن و همچنين ترور جمال خاشقجي، روزنامه‌نگار منتقد ساکن امريکا، خواستار توقف فروش تسليحات از سوي امريکا به عربستان هستند. خرداد ماه سال جاري افشاي اطلاعات در مورد ساخت و سازهاي نظامي چين در خاک عربستان، مايک پمپئو، وزير خارجه دولت ترامپ را به جلسه محرمانه کنگره کشاند. وزير خارجه امريکا يک روز بعد در جلسه علني کنگره گفت همان کساني که جلوي فروش سلاح‌هاي امريکايي را به عربستان گرفته‌اند، در مورد خريد همين سلاح‌ها از کشور ديگر اظهار نگراني مي‌کنند. دونالد ترامپ، رييس‌جمهور امريکا هم بارها استدلال کرده است يکي از انگيزه‌هايش براي فروش سلاح بيشتر به عربستان سعودي «نگراني از نفوذ روسيه و چين» در بازار اسلحه اين کشور است.
