انقلاب کرونا در جهان

«ويکتور ماله» و «رولا خلف»، گزارشگران فايننشال‌تايمز، در مصاحبه‌اي مجازي که با مکرون در کاخ اليزه در تاريخ ۱۶ آوريل انجام دادند مي‌گويند، امانوئل مکرون، رئيس‌جمهور فرانسه، در حالي که در کاخ اليزه به صندلي خود تکيه داده و يکي از دستيارانش سطح ميز و دستگيره صندلي او را با يک ماده ضدعفوني‌کننده پاک مي‌کرد، مي‌گويد: «همه ما در حال کار روي غيرقابل تصورها هستيم.» تا امروز، مکرون همواره برنامه بزرگي براي آينده داشته است. رئيس‌جمهور بيش‌فعال فرانسه پس از پيروزي در يک انتخابات شگفتي‌آور در سال ۲۰۱۷ پيشنهادهاي بلندپروازانه‌اي براي اصلاح «اتحاديه اروپا» داد که شرکاي اروپايي محتاط‌تر او را دچار ابهام کرد. وقتي او سال گذشته رياست گروه ۷ را به دست گرفت، تلاش کرد تا ميان ايران و آمريکا مصالحه‌اي برقرار سازد و ميان روسيه و اوکراين هم صلح را جاري سازد. دولت او براي نوسازي فرانسه، قوانين سفت و سختي را وضع کرده است. با اين حال، فراگيري ويروس کرونا باعث شده مکرون براي يافتن راه‌حل‌هايي براي بحران بهداشت جهاني که حدود ۱۴۰ هزار نفر را به کام مرگ فرستاده و باعث سرگرداني فرانسوي‌ها در مورد چگونگي نجات جان افراد و اقتصاد جهاني از رکودي قابل مقايسه با سقوط ۱۹۲۹ شده با آزمون جديدي مواجه باشد. «ويکتور ماله» و «رولا خلف» در مصاحبه‌اي که با مکرون در کاخ اليزه در تاريخ ۱۶ آوريل انجام دادند در ادامه مي‌نويسند، مکرون معتقد است که «همه ما با نياز فوري براي اختراع چيز جديدي مواجه هستيم زيرا اين تمام کاري است که مي‌توانيم انجام دهيم.» مکرون و برنامه‌هايش براي جهان البته، مکرون همچنان برنامه‌هايي در سر دارد. او از اتحاديه اروپا مي‌خواهد صندوق سرمايه‌گذاري اضطراري صدها ميليارد يورويي را راه‌اندازي کند که از طريق آن اعضاي بي‌ميل شمالي از ايتاليا و اسپانيا حمايت ورزند، جايي که هزاران نفر به خاطر «کوويد-۱۹» جان خود را از دست دادند. او از کشورهاي ثروتمندتر مي‌خواهد تا به آفريقا کمک کنند و به کشورهاي اين قاره زمان بيشتري در پرداخت بدهي‌هاي دو و چندجانبه خود بدهند. اما شايد براي اولين‌بار به‌نظر مي‌رسد که مکرون در حالتي از عدم اطمينان به سر مي‌برد و مطمئن نيست که آيا پيشنهاداتش ثمري خواهد داد يا خير و اينکه آيا اساسا زماني براي به ثمر نشستن پيشنهاداتش وجود دارد يا خير. او مي‌گويد: «نمي‌دانم آيا ما در آغاز يا ميانه اين بحران هستيم. هيچ‌کس نمي‌داند. ابهامات زيادي وجود دارد و اين بايد بسياري از ما را فروتن سازد.» گزارشگران فايننشال‌تايمز مي‌نويسند، مصاحبه مجازي با مکرون نشانه «فاصله‌گذاري اجتماعي» و اختلال در مسافرت در اين دوره استثنايي اپيدمي است که اليزه معمولا گرفتار را مجبور کرده است که فقط يک نيرو در سايت خود داشته باشد، به همين دليل گزارشگران فايننشال‌تايمز از طريق لينک ويدئويي در مصاحبه شرکت مي‌کنند. در واقع، اين مصاحبه نه مصاحبه‌اي حضوري که مصاحبه از طريق ويدئو است. مکروني که معمولا مي‌شد او را حضوري ديد و لمسش کرد – و قبلا در مورد او گفته مي‌شد که «مي‌تواند صندلي را هم اغوا کند»- اکنون مجبور است که از پشت ميزش در اتاق طلايي که مشرف بر چمن‌هاي کاخ و به سوي شانزه‌ليزه است با ميهمانان گپ‌وگفت و از آنها به‌صورت مجازي استقبال کند. از اين اتاق براي اولين‌بار به‌عنوان دفتر کار رئيس‌جمهور از سوي ژنرال شارل دوگل استفاده شد. مکرون ماه گذشته در دو سخنراني عمومي به عمد از لحن الگوي خود – شارل دوگل- استفاده و عليه اين ويروس يک جنگ همه جانبه را اعلام کرد و برخي از سختگيرانه‌ترين کنترل‌ها در اروپا را بر آزادي تحرک و جابه‌جايي مردم وضع کرد تا از سرعت شيوع اين بيماري بکاهد و اعلام کرد که دولت او مشاغل و شرکت‌ها را از «تمام هزينه‌هاي بار شده بر آنها» نجات خواهد داد. پشت ميز او يک نمونه ۵۰۰ دلاري دوران جنگ جهاني اول متعلق به سال ۱۹۱۵ وجود دارد که نشانه اتحاد فرانسوي‌ها- آنگلوساکسون‌ها بود. با اين حال، در هفته‌هاي اخير بلاغت و صراحت کلام او جاي خود را به اين نگاه داده که چگونه به اين بيماري همه‌گير پرداخته شود و اين نگاه البته با پذيرش برخي نارسايي‌هاي لجستيکي همراه بوده که باعث شده پزشکان، پرستارها و کارگران و نيروهاي مهم فرانسوي از کمبود ماسک و آزمايش‌ها براي ارزيابي و سنجش شيوع اين ويروس در تنگنا قرار بگيرند. بر خلاف ديگر رهبران جهان، از ترامپ در آمريکا تا «شي» در چين که مي‌کوشند تا کشورهايشان را به جايي بازگردانند که پيش از کرونا بود، رئيس‌جمهور ۴۲ ساله فرانسه مي‌گويد اين بحران را به مثابه رويدادي موجوديتي براي بشريت مي‌داند که ماهيت جهاني شدن و ساختار سرمايه‌داري بين‌المللي را تغيير خواهد داد. مکرون به‌عنوان يک رهبر ليبرال اروپايي در دريايي از ملي‌گرايان سرسخت، مي‌گويد اميدوار است که آسيب‌هاي همه‌گير ناشي از اين ويروس، کشورها[ي قوي] را در يک اقدام جمعي و چندجانبه براي کمک به ضعيف‌ترين کشورها گرد هم آورد. گزارشگران فايننشال‌تايمز به نقل از مکرون مي‌نويسند، او مي‌خواهد از اين تحول و رويداد ناگهاني جهاني استفاده کند تا دولت‌ها را، به مثابه سرآغازي براي مقابله با فجايع زيست‌محيطي و نابرابري‌هاي اجتماعي که به گفته مکرون از پيش، ثبات نظم جهاني را تهديد مي‌کرده، ترغيب به اولويت دادن جان انسان‌ها به رشد اقتصادي کند. اما او نگراني خود را پنهان نمي‌سازد که بر عکس اين مسائل هم ممکن است رخ دهد و اينکه بستن مرزها، اختلال اقتصادي و از دست رفتن اعتماد به دموکراسي دست اقتدارگرايان و پوپوليست‌هايي- از مجارستان تا برزيل- که مي‌کوشيدند از بحران سوء استفاده کنند را تقويت کند. مکرون، چين و نگراني از آينده اروپا رئيس‌جمهور فرانسه مي‌گويد: «تصور مي‌کنم اين يک شوک بزرگ و ژرف انساني است. ما باعث شديم زندگي در نيمي از کره‌زمين متوقف شود. هيچ سابقه‌اي براي اين در تاريخ مان وجود ندارد». او مي‌افزايد: «اما اين شوک ماهيت جهاني شدن که طي ۴۰ سال گذشته با آن زندگي کرده‌ايم را تغيير خواهد داد... ما اين حس را داشتيم که ديگر مرزي وجود نخواهد داشت. قرار بود همه چيز حول چرخش و انباشت سريع و سريع تر بگردد. موفقيت‌هايي واقعي وجود داشت. جهاني شدن قرار بود ما را از شر تماميت خواهان خلاص کند. ديوار برلين بيش از ۳۰ سال پيش فروريخت و با فراز و فرودها، صدها ميليون نفر از فقر بيرون آمدند. اما به خصوص در سال‌هاي اخير، نابرابري در کشورهاي توسعه يافته افزايش يافت. روشن است که اين نوع از جهاني شدن داشت به پايان چرخه خود نزديک مي‌شد و دموکراسي را تضعيف مي‌کرد.» وقتي از مکرون در مورد اين سوال پرسيده شد که آيا تلاش‌هاي ناهماهنگ و نامنظم براي مهار «کوويد-۱۹» ضعف دموکراسي‌هاي غربي را نشان نداده و آيا مزيت‌هاي دولت‌هاي اقتدارگرايي مانند چين را برجسته نکرده، گويي «مو به تنش سيخ شد» و «لب و لوچه اش» جمع شد. او مي‌گويد: هيچ مقايسه‌اي ميان کشورهايي که در آنها جريان آزاد اطلاعات وجود دارد و شهروندان مي‌توانند دولت را به نقد بکشند و کشورهايي که در آنها حقيقت سلاخي مي‌شود وجود ندارد. مکرون مي‌افزايد:«با توجه به اين تفاوت‌ها، مي‌توان تفاوت‌ها ميان کشورهاي اين دو دسته را ديد و بياييد ساده لوح نباشيم که آنچه امروز چين انجام مي‌دهد- و به آن احترام مي‌گذارم- خيلي بهتر از عملکرد ما نبوده است. نمي‌دانيم. ظاهرا چيزهايي رخ داده که ما در مورد آنها اطلاعي نداريم.» رئيس‌جمهور فرانسه اصرار دارد که کنار گذاشتن آزادي‌ها براي مقابله با اين بيماري تهديدي براي دموکراسي‌هاي غربي است. وي اظهار کرد: «برخي کشورهاي اين چنيني هم در اروپا وجود دارند.» اشاره او به مجارستان و تصميم ويکتوراوربان براي حکمراني بر اساس دستور و فرمان است. او مي‌گويد: «ما نمي‌توانيم اين را بپذيريم. نمي‌توانيد DNA اساسي خود را با اين استدلال که بحران بهداشتي وجود دارد کنار بگذاريد.» رئيس‌جمهور فرانسه به طور خاص نگران «اتحاديه اروپا» و «يورو» است. او که با دست خود بارها روي ميز مي‌کوبيد تا بر اين نکته تاکيد ورزد، مي‌گويد هم «اتحاديه» و هم «ارز واحد» در صورتي تهديد خواهند شد که اعضاي قوي تر مانند آلمان و هلند همبستگي‌اي با کشورهاي بحران زده ناشي از کرونا در جنوب اروپا از خود نشان ندهند. اين همبستگي بايد در قالب کمک مالي‌اي باشد که از طريق بدهي‌هاي متقابل (mutualised debt) تامين مالي مي‌شود؛ کنايه‌اي به سياست‌گذاران هلندي و آلماني که اين ايده را رد مي‌کنند که ماليات‌دهندگانشان وام‌ها به يوناني‌ها يا ايتاليايي‌ها را بازپرداخت کنند. مکرون هشدار مي‌دهد ناکامي در حمايت از آن دسته از اعضاي اتحاديه که به سختي از اين بيماري آسيب ديده‌اند به پوپوليست‌ها براي پيروزي در ايتاليا، اسپانيا و شايد فرانسه و جاهاي ديگر کمک خواهد کرد. مکرون که نگراني در چهره‌اش موج مي‌زد مي‌افزايد: «اين روشن است زيرا مردم مي‌گويند: «آن سفر بزرگي که شما [اتحاديه اروپا] از آن دم مي‌زديد چيست؟ اين آدم‌ها در مواقع بحران و حتي پس از بحران از شما حمايت نمي‌کنند. آنها هيچ همبستگي‌اي با شما ندارند.» اينها در حقيقت استدلال و تفسير سياستمداران پوپوليست است که در مورد اتحاديه اروپا و کشورهاي اروپاي شمالي از آن استفاده مي‌کنند. به گفته مکرون «اين پوپوليست‌ها مي‌گويند، «وقتي مهاجران به کشورتان رسيدند، آنها [کشورهاي بزرگ‌تر] به شما مي‌گويند که آنها را نگه داريد. وقتي با اپيدمي مواجه مي‌شويد، آنها [کشورهاي بزرگ‌تر] به شما مي‌گويند که خودتان به آن رسيدگي کنيد. واي! اين کشورهاي بزرگ خيلي خوب هستند. وقتي پاي صادرات کالايي که توليد مي‌کنند و مي‌خواهند به کشورتان بفرستد به ميان مي‌آيد آنها [کشورهاي بزرگ‌تر] مدافع اروپا مي‌شوند. وقتي پاي ورود نيروي کارتان به آن کشورها باز مي‌شود تا بخش‌هايي از قطعات ماشين‌هايي که ديگر در آن کشورها توليد نمي‌شود را بسازند، آنها باز مدافع اروپا مي‌شوند. [به گفته پوپوليست‌ها]، وقتي پاي تقسيم بار و مسووليت به ميان مي‌آيد، آنها [کشورهاي بزرگ‌تر] مدافع اروپا مي‌شوند» از نظر مکرون، اعضاي ثروتمندتر اتحاديه از مسووليت خاصي در نحوه برخورد با اين بحران برخوردارند. او مي‌گويد: «ما در آستانه حقيقت ايستاده‌ايم که همان تصميم‌گيري در مورد اين مساله است که آيا اتحاديه اروپا يک پروژه سياسي است يا يک پروژه بازاري. فکر مي‌کنم يک پروژه سياسي باشد. ما به انتقال مالي و همبستگي نياز داريم، البته در صورتي که بخواهيم بقاي اروپا ادامه يابد.» در هر صورت، مکرون استدلال مي‌کند که بحران اقتصادي اخير که محرک آن «کوويد-۱۹» است آنقدر شديد است که بسياري از اعضاي اتحاديه اروپا و منطقه يورو برخي معاهدات در مورد کمک دولت‌ها براي شرکت‌ها را به حال تعليق درآورده‌اند. توانايي دولت‌ها براي بازگشايي شيرهاي مالي و پولي براي نجات ورشکستگي‌هاي بزرگ و نجات انسان‌ها و مشاغل به آينده سياسي نامعلوم مکرون در فرانسه هم مربوط است. با پيش‌بيني کوچک شدن اقتصاد ملي تا ۸ درصد در سال‌جاري و ميليون‌ها کارگر موقتا بيکار که فقط به خاطر طرح رسمي «بيکاري جزيي» ۲۴ ميليارد دلاري هنوز به آنها پول پرداخت مي‌شود، دولت انتظار دارد که کسري بودجه ۲۰۲۰، ۹ درصد از توليد ناخالص داخلي اين کشور را تشکيل دهد که بزرگ‌ترين رقم از زمان جنگ جهاني دوم به اين سو است. اگرچه غالبا مکرون به دليل بين‌الملل گرايي ليبرال پرانرژي‌اش در خارج مورد تحسين قرار مي‌گيرد اما اخيرا در داخل از سوي مخالفان سياسي اش- از چپ افراطي گرفته تا راست افراطي از جمله جليقه‌زردها و تظاهرات آنها- رئيس‌جمهور ثروتمندان نام گرفته است؛ بانکدار و سرمايه‌دار «روچيلد»ي که مي‌خواهد سرمايه‌داري بازار آزاد را بر شهروندان بي‌ميل خود تحميل کند. در واقع، مکرون در مواجهه با مخالفت‌هاي سفت و سخت از سوي چپ طغيانگر و از سوي جليقه‌زردها، سرعت برنامه اصلاحي‌اش از قبل از شروع بيماري کرونا کاهش قابل ملاحظه‌اي يافت. پس از دو سال طاقت فرسا براي آزادسازي بازار کار، کاهش بار ماليات بر کارگران و کارآفرينان و تلاش براي ساده سازي نظام مستمري‌هاي پرهزينه کشور، او سال گذشته تا حدودي از ارائه خدمات عقب نشيني کرد و سپس ماه گذشته اصلاحات را به‌طور کامل به خاطر ويروس کرونا به حال تعليق در آورد. او کوشيده است تا انگيزه‌هاي زيست‌محيطي را اتخاذ کند و تصوير خود براي جلب چپ‌ها و سبزها را پيش از انتخابات ۲۰۲۰ بهبود بخشد. او اميدوار است بتواند بار ديگر نسبت به مارين لوپن، رهبر «جبهه راست افراطي» سابق و رهبر «مجمع ملي» فعلي، دست برتر بيابد و در انتخابات دور دوم هم برابر او به پيروزي برسد. «کوويد-۱۹» ممکن است فرصتي به دست دهد تا مساله‌اي که مکرون به دنبالش است محقق شود. او تلاش دارد سرمايه‌داري را «انساني‌تر» کند. از نظر او اين شامل پايان دادن به دنياي «بيش از حد مالي شده» (hyper-financialised)، تلاش‌هاي بيشتر براي نجات کره‌زمين از ويراني‌هاي ناشي از گرمايش جهاني و تقويت «حاکميت اقتصادي» فرانسه و اروپا با سرمايه‌گذاري در داخل و در بخش‌هاي صنعتي مانند باتري‌هاي الکتريکي وسايل نقليه و اکنون، تجهيزات دارويي و پزشکي است که در آن اروپا بيش از حد به چين وابسته شده است. مکرون مي‌گويد: اين درک وجود دارد که اگر مردم مي‌توانند کارهاي غيرقابل تصور را براي اقتصادشان انجام دهند تا از سرعت اين همه‌گيري (بيماري کرونا) بکاهند، مي‌توانند همين کار را براي جلوگيري از فجايع تغييرات آب و هوايي اتخاذ کنند. او مي‌گويد: مردم به اين درک رسيده‌اند که «وقتي پاي جان انسان‌ها و نجات آنها به ميان مي‌آيد، هيچ‌کس ترديدي براي انتخاب‌هاي سخت و دردناک به خود راه نمي‌دهد. براي خطرات آب و هوايي هم بايد اين‌گونه باشد». رئيس‌جمهور فرانسه معتقد است:«اپيدمي‌هاي بزرگ ناشي از سندروم‌هاي تنفسي مانند موردي که امروز با آن داريم زندگي مي‌کنيم ظاهرا خيلي دور از ما بودند زيرا مدت‌ها بود در آسيا متوقف شده بودند. خطرات آب و هوايي هم دور از ما به‌نظر مي‌رسد زيرا بر آفريقا و اقيانوسيه تاثير مي‌گذارد. اما وقتي به شما برسد، ديگر زمان بيدار شدن است.» مکرون ترس از خفگي ناشي از بيماري «کوويد-۱۹» را با اثرات آلودگي هوا مقايسه مي‌کند. او مي‌گويد: «وقتي از اين بحران خارج شويم، مردم ديگر استنشاق هواي کثيف را نمي‌پذيرند. مردم خواهند گفت ... «من با گزينه جوامعي که چنين هوايي را تنفس مي‌کنند موافق نيستم، جايي که کودکم به دليل همين هوا به بيماري‌هاي برونشيتي مبتلا مي‌شود. به خاطر داشته باشيد که شما همه چيز را به خاطر کوويد-۱۹ متوقف کرده‌ايد اما اکنون از من مي‌خواهيد اين هواي بد را استنشاق کنم». همچون بسياري از اسلافش- و بر خلاف همقطارانش در ديگر دموکراسي‌هاي غربي- مکرون آشکارا روشنفکر است و همواره ايده‌ها و پروژه‌‌هايي را در ذهن دارد که همراهي با آنها از سوي همقطاران اروپايي‌اش دشوار است. در ميان کتاب‌هايي که به‌طور حيرت‌انگيزي- يا به شکل هنرمندانه- در قفسه کتاب‌هاي پشت سرش وجود دارد آثار فرانسوا ميتران (آخرين رئيس‌جمهور سوسياليست فرانسه) و پاپ فرانسيس وجود دارد. همچنين نامه‌هاي رد و بدل شده از سوي «فلوبر» و «تورگنف» و چند نسخه کپي از زندگينامه خودنوشت مکرون با عنوان «انقلاب: آشتي فرانسه» وجود دارد که براي کمپين انتخاباتي سال ۲۰۱۷ آماده شده بود. با اين حال، وقتي از او پرسيده شد که از رهبري چه آموخته است، صريحا اعتراف مي‌کند: بسيار زود است که بگوييم اين بحران جهاني به کدام سو خواهد رفت. مکرون مي‌گويد، باور عميقي به کشور خود، اروپا و جهان و باور عميقي به آزادي و دموکراسي دارد اما در آخر ويژگي‌هايي که در مواجهه با وقايع غيرقابل تحمل نياز است فروتني و عزم جزم است. او مي‌گويد: «من هرگز هيچ تصوري نکرده‌ام زيرا خودم را به دست سرنوشت سپرده‌ام. شما بايد در دسترس سرنوشت‌تان باشيد... بنابراين، اين جايي است که خودم را مي‌يابم، آماده نبردم و آنچه را که بدان باور دارم ترويج مي‌کنم در حالي که براي آزمودن و درک آن چيزي که غيرقابل تصور است در دسترس باقي خواهم ماند.» #باهم_شکستش_مي‌دهيم ما را در کانال «آخرين خبر» دنبال کنيد

---

بازار

---