شرق/ متن پيش رو در شرق منتشر شده و انتشار آن در آخرين خبر به معناي تاييد تمام يا بخشي از آن نيست

شهرزاد همتي/ بعد از انفجار در بندر بيروت بود که مجيد فراهاني، عضو شوراي شهر تهران توجه اهالي پايتخت را به انبار نفت شمال شرق تهران در منطقه شهران جلب کرد. مخزن نفت بزرگي که به گفته او در صورت انفجارش، مي‌تواند مثل عروس خاورميانه که در آتش سوخت، بخش زيادي از تهران را هم تبديل به تلي از خاکستر کند. مسئله‌اي که راه‌حل آن به گفته فراهاني به «شرق»،‌ در دو بخش فوري و درازمدت در حال بررسي است. اقدام فوري يا عاجل يعني تغيير محل عبور و مرور تانکرهايي که روزانه از مابين محلات مسکوني مي‌گذرند و اقدام درازمدت هم جابه‌جايي هميشگي انبار نفت از بافت مسکوني به منطقه‌اي غيرمسکوني.


انگار  عادت  کرده‌ايم
ماشين، از انتهاي بلوار آبشناسان دور مي‌زند و وارد باکري مي‌شود. تابلوهاي شهران نمايان مي‌شود و وارد يکي از غربي‌ترين محلات تهران مي‌شويم. شهران که هم کنار انبار نفت قرار گرفته و هم پست فشارقوي برق 64ولتي که به جاي آنکه مردم را دست‌کم از برق بي‌نياز کند، قطعي مداوم برق با خودش آورده و عدم امکان نصب روشنايي در معابر. راننده مي‌گويد:‌ «چسبيده به انبار پر است از مغازه و سفره‌خانه و مجتمع مسکوني». راست مي‌گويد؛ ‌فلکه دوم که تمام مي‌شود، تانکرهاي پارک‌شده و تانکرهاي در حال رفت‌وآمد توجه را به خودشان جلب مي‌کنند. از شمال به جنوب و جنوب به شمال صف کشيده‌اند و در خيابان مي‌شود آنها را شمرد. يک، ‌دو، سه، تا 10 و... بعد شمارش از دستم در مي‌رود و مجتمع‌هاي مسکوني نمايان مي‌شوند. انتهاي شهران، از همان‌جايي که تانکرها نمايان مي‌شود، شکل شهر هم عوض مي‌شود. کمي بعد از مجتمع مسکوني کوهستان، يعني بعد از نانوايي لواشي و سوپرمارکت، مي‌شود تابلوهاي عکس‌برداري ممنوع را ديد. سفره‌خانه‌هايي که کار و کاسبي‌شان به خاطر کرونا کساد است، به بيخ انبار نفت چسبيده‌اند و همه‌جا تا چشم کار مي‌کند، مجتمع مسکوني است... . کوهسار و کوهستان و کوثر و شهران 1 و 2 بخشي از مجتمع‌ها هستند. مردم در رفت‌و‌آمدند، زندگي در کنار دکل‌هاي تنومند برق که کنار هم صف کشيده‌اند و انبار نفت و تانکرهايي که بمب سيار هستند، جاري است. صاحب سوپرمارکت حوصله ندارد. وقتي سؤال مي‌کنم نگران انبار نيستي، بدون اينکه سرش را بالا بياورد مي‌گويد: «بالاخره بايد مرد ديگه! چه امروز، چه فردا... خيلي بهش فکر نمي‌کنم».‌ خب بالاخره اينجابودن ممکنه يکم نگرانتون کنه... زن همسايه که شير را روي دخل مي‌گذارد مي‌گويد: «شما اين دکل‌هاي فشارقوي رو ببين. کلا عادت کرديم بدون آنکه دليلش مهم باشه». کمي پايين‌تر نرسيده به فلکه دوم مغازه بستني‌فروشي است. صاحب مغازه مي‌گويد: «بعد ماجراي بيروت مردم بيشتر اضطراب دارن. شما حساب کن روزي 400 تا تانکر از جلوت رد بشه. هم سروصدا، هم آلودگي هوا، هم اينکه بايد چشمت به اين باشه که يا امروز بترکه يا فردا... نگرانيم ديگه».


انبار  نفت  بايد  برود
«انبار نفت محله شهران يک‌ بمب هيدروژني داخل شهر بوده و روي گسل زلزله مشا بنا شده، انبار نفت شهران با مخازني غول‌پيکر درست در بطن بافت مسکوني شمال غرب تهران در محله شهران قرار گرفته و هر روز حدود ۳۰۰ تانکر ۳۰ هزارليتري حمل سوخت از ابرمخازن اين انبار نفت بارگيري مي‌کنند و سپس از وسط بافت مسکوني و خيابان‌ها و کوچه‌هاي شهران مي‌گذرند و نهايتا وارد بزرگراه مي‌شوند». اين همان پستي بود که مجيد فراهاني عضو شوراي شهر، بعد از واقعه بيروت در صفحه اينستاگرامش منتشر کرد. او بعد از گذشت حدود 10 روز از اين واقعه درباره اقداماتي که انجام داده به «شرق» مي‌گويد: «اين منطقه يک‌سري اقدامات عاجل را مي‌طلبد و يک‌سري اقدامات زمان‌بر و بلندمدت. در گذشته تفاهم‌نامه‌اي زمان وزارت آقاي نوذري در وزارت نفت با آقايان چمران و قاليباف امضا شده بود، مبني بر انتقال اين مخازن به خارج از تهران. اما متأسفانه با رفتن آقاي نوذري از وزارت نفت، اين تفاهم‌نامه دنبال نشد. بنابراين مطلب اصولي که بايد انجام شود، احياي اين تفاهم‌نامه است تا مخازن به خارج از تهران منتقل شود. اما تا زماني که اين اتفاق بيفتد،‌ ما در حال پيگيري اقداماتي عاجل هستيم. اينکه مسير رفت‌وآمد تانکرها به جاي اينکه از شهران شمالي و جنوبي باشد، از داخل اتوبان اتفاق بيفتد». او در ادامه با بيان اينکه بنزين از طريق دو خط لوله از محل پالايشگاه تهران که در ري واقع شده،‌ از زير تهران به مخازن منتقل مي‌شود، گفت: «بنزين و گازوئيل و نفت سفيد به 11 مخزني که در انبار نفت شهران مستقر هستند ريخته مي‌شود و سپس از طريق تانکرها (حدود 300 تانکر به صورت روزانه از اين مخازن بارگيري مي‌کنند) پمپ‌بنزين‌هاي شهر را تغذيه مي‌کنند؛ بنابراين مسير تانکرهايي که اين بنزين را مي‌گيرند و به داخل شهر مي‌برند، از مسير مسکوني مي‌گذرد. يعني از مسير شهران شمالي و جنوبي مي‌گذرد و بعد وارد اتوبان مي‌شود. در اين مسير هم بارها واژگوني تانکر اتفاق افتاده و گزارش‌هاي متعددي در اين زمينه به دست ما رسيده است. هر‌کدام از اين تانکرها عبورشان از مجاورت مناطق مسکوني خطرات جدي به دنبال دارد. با توجه به بررسي‌هاي ما، اين امکان وجود دارد که مسيري جديد از شرق مجموعه مخازن شهران،‌ باز شده و اين محل عبور و مرور تغيير کند. اين کار نيازمند محوطه‌سازي داخل مرکز مخازن و بخشي از مسيرسازي در بيرون دارد که تانکرها وارد بالاترين نقطه باکري شمال شوند و رفت‌و‌آمدشان کاملا از مسير اتوبان اتفاق بيفتد».
فراهاني تصريح کرد: «مسئله سومي که آقاي کرمي مدير ستاد مديريت بحران شهر تهران در حال دنبال‌کردن آن است،‌ مسئله انتقال بنزين از زيرزمين پالايشگاه تهران به مخازن نفت شمال است. اين لوله‌ها 50 سال از عمرش مي‌گذرد و به مرور امکان خوردگي آن مي‌رود. با توجه به اينکه داخل بنزين گوگرد وجود دارد،‌ امکان خوردگي بيشتر است. در گذشته گزارش‌هايي مبني بر اين داشتيم که نشت بنزين از اين لوله‌ها باعث آلوده‌شدن مخازن زيرزميني شده. ازجمله اينکه روستاي اسماعيل‌آباد در جوار تهران که اين لوله‌ها از بخش زيرين آن رد مي‌شود، عملا در زمان آقاي احمدي‌نژاد تخليه شد؛ چراکه بنزين در چاه‌هاي اين دولت نشت پيدا کرد و براي همين دولت هزينه‌اي را براي انتقال روستاييان برعهده گرفت. لذا به واسطه اينکه اين لوله‌ها در مسيري بيش از 10 کيلومتر از ري تا شهران مي‌گذرد، تضمين اينکه نشتي ندارد نيازمند آزمايش است. لازم است که دستگاه‌هاي اتوماتيک مرتبا آن را کنترل کند. لذا اين موضوع هم در دستور سازمان مديريت بحران تهران است تا ضمانتي ايجاد کند که اين لوله‌ها نشتي ندهند. اما راه‌حل اصلي و اصولي امضاي تفاهم‌نامه‌اي جديد بين وزير نفت و شهردار تهران براي انتقال اين مخازن است». او در پاسخ به اين سؤال که آيا مخازن نفتي ديگري هم در تهران داريم، گفت: «يک‌سري مخازن هم در سوهانک و مخازني هم در ري داريم. اما اولويت اصلي بحث مخازن شهران است».


حادثه  در  کمين  شهران
هومن طاهري، دبير شوراياري شهران شمالي در گفت‌وگو با «شرق» درباره دغدغه مردم منطقه شهران با بيان اينکه انبار نفت از سال 53 در منطقه شهران تأسيس شده، گفت: «زمان تأسيس انبار، آنجا منطقه مسکوني نبوده است. به مرور بعد از افزايش جمعيت تهران، ‌اين منطقه تبديل به بافت مسکوني شده و نزديک انبار، ساخت‌وساز صورت مي‌گيرد. اين انبار براي خود حريمي داشته که متأسفانه اين حريم شکسته شده و ما شش دستگاه آپارتمان چسبيده به جوار انبار نفت داريم که نمي‌دانم با مجوز ساخته شده يا غيرقانوني است. البته بقيه ساخت‌وسازها با انبار نفت فاصله دارد. اما اين دغدغه پيش‌تر از حادثه بيروت وجود داشت و مطالبه مردم از 10 سال گذشته انتقال اين انبار بود و مکاتباتي هم در اين زمينه صورت گرفته. قبلا هم براي تانکرهاي حمل مواد سوختي حوادثي پيش آمده و باعث شده بود مردم پيگير جابه‌جايي اين انبارها باشند». او افزود: «بعد از ماجراي بيروت اين حساسيت بيشتر شد. در جلسه شوراي شهر هم که به پيشنهاد شورا برگزار شد، متأسفانه اصلي‌ترين متوليان اين برنامه يعني مسئولان وزارت نفت با وجود دعوت، در جلسه حضور نداشتند. اصلي‌ترين دغدغه براي ما نزديکي‌مان به گسل است. اگر موقع زلزله اين مخزن آسيب ببيند، حجم زيادي از مواد سوختي که آنجا ذخيره شده،‌ مي‌تواند بحران جدي درست کند. موضوع بعدي که با توجه به داستان‌هاي حاشيه‌اي بحث بيروت و شايعاتي نظير زدن انبار بيروت با موشک ايجاد شده،‌ اين است که مردم محل مي‌گويند با توجه به اينکه ما هم در منطقه دشمن زياد داريم، اگر اتفاقي بيروني بيفتد،‌ چه بايد کرد؟ اصلا فرض کنيد مقاومت و ايمني مخازن در برابر زلزله تأمين شد، در برابر شيطنت عوامل خارجي چه بايد کرد؟». او با بيان اينکه حالا که در شرايط صلح هستيم، بايد مسائل ديگري را در نظر داشت، گفت: «ما اين مسئله علمي را به صورت علمي آناليز کرديم. در منطقه شهران سه بحران داريم. يکي انبار نفت، يکي تردد تانکرها و ديگري پست فشارقوي برق که در محله وجود دارد. اصلي‌ترين خطر براي مردم جدا از انبار نفت، تردد تانکرهاست. اين قضيه تانکرها با بحث‌هاي فني قابل پيشگيري نيست، چراکه بحث اشتباه انساني در آن دخيل است. کافي است که راننده نتواند تانکر را کنترل کند؛ کمااينکه ما نمونه حوادث مشابه را در 10 سال اخير داشته‌ايم. سال 93 يک بار تانکري دور ميدان شهران که شيب زيادي دارد واژگون شد و تمام جوي‌هاي آب پر از بنزين شد. يک بار سال 97 يک ماشين آتش گرفت و خدا را شکر به بنزينش نرسيد. جلوي اين خطرات را نمي‌شود با ايجاد استاندارد گرفت». طاهري تصريح کرد: «الان دغدغه اصلي مردم جابه‌جايي مسير ترديد تانکرها از انتهاي اتوبان باکري است که اتفاقا خيلي ساده‌ امکان‌پذير است. در حال حاضر تانکرها مسيري حدودا دوکيلومتري را از بين مجتمع‌هاي مسکوني تردد مي‌کنند و تردد تانکرها با حجم چندين هزار ليتر بنزين به صورت روزانه خيلي خطرناک است و به‌راحتي با تغيير در اين انبار از ضلع غربي به شرقي، از انتهاي اتوبان باکري مي‌توان محل تردد را تغيير داد. متأسفانه بهانه‌گيري‌هايي که شرکت نفت مي‌کرد، اوايل فني بود. در چند سال اخير ما جلسه گذاشتيم و اثبات کرديم که هيچ‌کدام از اين موانع وجود ندارد. اصلي‌ترين داستان اين است که تغيير در انبار نيازمند تخريب بخشي از تأسيسات رفاهي ساخته‌شده در ضلع جنوب شرقي اين مجموعه است که شامل زمين فوتبال و پروژکتور مي‌شود. در واقع اين جابه‌جايي با کمتر از يک ميليارد تومان قابل انجام است». طاهري همچنين درباره پست فشار‌قوي نيز گفت: «‌اين پست 63 کيلوولت است و دردسري اساسي براي مردم ايجاد کرد. فارغ از آسيب‌هاي درازمدت که اين دکل‌ها به هم‌جوارها مي‌زند، قطعي مداوم برق را به دنبال دارد. جالب است که در جايي که ما پست فشار‌قوي داريم، به خاطر همين پست برق،‌ نمي‌توانيم روشنايي خيابان نيرو و چهارراه نيرو را نصب کنيم و خيابان تاريک است، علاوه‌بر‌آن، برق‌رفتگي زياد داريم که باعث ازبين‌رفتن وسايل برقي مردم مي‌شود و هزينه زيادي را روي دوش آنها مي‌گذارد».


نگران  نباشيد،  امن  است
بعد از اين حرف‌وحديث‌ها بود که بالاخره نفتي‌ها هم مجبور به پاسخ‌گويي شدند. کرامت ويس‌کرمي، مديرعامل شرکت ملي پخش فراورده‌هاي نفتي هم در واکنش به ناايمن‌بودن انبار نفت شهران گفت که اين انبار استانداردهاي ايمني لازم را دارد و وجود آن براي سوخت‌رساني ايمن و مطمئن در سطح تهران حياتي است. ‌رئيس سازمان پيشگيري و مديريت بحران شهر تهران، خيال مردم تهران را از بابت بروز فاجعه‌اي شبيه بيروت در پايتخت راحت کرده و گفت: «به مردم اطمينان خاطر مي‌دهم که چيزي شبيه لبنان در تهران اتفاق نخواهد افتاد و اصلا امکان بروز حادثه‌اي با اين شدت و خسارت وجود ندارد. حتي درباره مخازن شهران نيز که صحبت مي‌کنيم، اگر فاجعه‌اي رخ دهد، تنها به آتش‌سوزي در اطراف محدود مي‌شود و اين‌طور نيست که مناطق وسيعي از شهر را درگير کند. در هر حالت وزارت نفت مسئوليت مستقيم اين مراکز را بر عهده دارد و بايد خودشان هم پاسخ‌گو باشند». او با تأکيد بر اينکه در طول اين چند سال، پيگيري‌هاي لازم را براي برطرف‌کردن مخاطرات آن انجام داده‌اند، تصريح کرد: «اتفاقا اقدامات بسيار خوبي هم از سوي وزارت نفت انجام شده است، الان مخازن شهران کاملا مقاوم‌سازي و ايمن‌سازي شده‌اند. ديوارکشي دور مخازن رعايت شده و بازديدهاي ناظران ايمني هم به ‌طور منظم انجام مي‌شود. اينها اقدامات مفيدي بوده که انجام شده است اما وزارت نفت بايد در اين زمينه توضيح بدهد».


نگرانيم،  امن  نيست
اما رضا کرمي‎محمدي، رئيس سازمان پيشگيري و مديريت بحران شهر تهران، چندان با مديرعامل شرکت پخش فراورده‌هاي نفتي هم‌نظر نيست! او به «شرق» مي‌گويد: «پيش‌تر اين انبار نفت در محلي غيرمسکوني بود و شهران بافت مسکوني نداشت و اصلا دليل ساخت‌وساز همين بود. اما الان منطقه شهران کاملا مسکوني است و به کانون خطر تبديل شده است. در اين محل ۱۱ مخزن است که مقرر بوده است تا در اطراف هرکدام ديواري کشيده شود و خاک آن قسمت نفوذناپذير شود تا امکان سرايت سيال به اطراف و به زمين به حداقل برسد. اينکه فکر کنيم هيچ اتفاقي در آينده نخواهد افتاد چندان قابل پذيرش نيست. مردم محله شهران هم نگران‌اند. آنها مي‌گويند روي مين زندگي مي‌کنند. هم نگران افت قيمت محله‌شان هستند و هم از جان و زندگي‌شان مي‌ترسند. مشاور املاکي که دور فلکه دوم شهران است، درباره نگراني‌ها مي‌گويد: «بالاخره مردم در ميان اين‌همه اخبار ناراحت‌کننده هستند و طبيعي است که بخواهند کمي خيال‌شان راحت شود. يکي، دو‌تا معامله داشتيم که تا طرف معامله فهميد اينجا انبار نفت دارد، به‌ هم خورد. مردم مي‌گويند ممکن است روي مبلغ خانه‌شان تأثير گذاشته شود، مي‌خواهند در امنيت زندگي کنند. شما تصور کن دور همين فلکه يک ماشين با اين کانتينرها تصادف کند،‌ چه فاجعه‌اي درست مي‌شود. اندازه‌ اتفاق و انفجاري که مي‌تواند در شهران به وقوع بپيوندد، چندان مهم نيست. چه يک خانه را ويران کند، چه يک محله و چه کل منطقه را؛ بايد پيش از آن که اتفاق بيفتد جلويش را گرفت. دليلش هر چيزي که هست، مردم يک محله نگران‌اند، در شرايطي که فضاي رواني چندان آرام نيست، اين وظيفه مسئولان است که حداقل اطميناني را براي مردم مناطق مختلف ايجاد کنند که به جاي تصور خوابيدن کنار بمبي ساعتي،‌ فکر کنند حداقل در محيط خانه‌شان امنيت نسبي دارند.
 

به پيج اينستاگرامي «آخرين خبر» بپيونديد
instagram.com/akharinkhabar