نماد آخرین خبر
  1. برگزیده
تحلیل ها

شورای آتلانتیک: ترامپ باید سیاست واشنگتن در قبال تهران را تغییر بدهد

منبع
اعتماد
بروزرسانی
شورای آتلانتیک: ترامپ باید سیاست واشنگتن در قبال تهران را تغییر بدهد

اعتماد/  متن پيش رو در اعتماد منتشر شده و انتشار آن به معني تاييد تمام يا بخشي از آن نيست

باربارا اسلاوين-شوراي آتلانتيک/ سياست امريکا درقبال ايران در ماه‌هاي منتهي به انتخابات ماه نوامبر ترکيب متناقض و شرم‌آوري از تحريم‌هاي اقتصادي، ديپلماسي نسنجيده و اظهارات تند و تيز بوده که تنها نتيجه معکوس دارد. در کنار اينها، دولت دونالد ترامپ رييس‌جمهور امريکا بارها از طرح خود براي خارج کردن هزاران نفر از سربازان امريکا از عراق و افغانستان صحبت کرده است؛ طرحي که کاملا در راستاي خواسته‌هاي جمهوري اسلامي است.
هنوز کسي متوجه نشده هدف واقعي سياست «فشار حداکثري» دولت ترامپ عليه ايران چه بوده است. مايک پمپئو، وزير خارجه امريکا در سخنراني خود در سال 2018 از ايران خواست برنامه هسته‌اي‌اش را به ‌طور کامل کنار بگذارد و حمايت خود از نيروهاي نيابتي عرب را متوقف کند. اين دو خواسته به همراه چندين شرط ديگر که در آن سخنراني مطرح شد، بدون براندازي حکومت ايران محقق نمي‌شود. احتمال اينکه سياست کنوني دولت امريکا منجر به مذاکره مجدد بر سر توافق هسته‌اي سال 2015 شود صفر است، به ويژه در شرايطي که جهان منتظر است ببيند آيا ترامپ در انتخابات ماه نوامبر شکست مي‌خورد يا براي يک دوره ديگر در کاخ سفيد باقي مي‌ماند.
ترامپ ادعا مي‌کند در صورت پيروزي در انتخابات، ظرف چند هفته با ايران به توافق مي‌رسد. اما ايران هرگونه مذاکره‌اي را به بازگشت امريکا به برجام منوط کرده است. ايران مي‌گويد حتي در آن صورت نيز تنها به صورت چندجانبه با امريکا گفت‌وگو مي‌کند و خبري از مذاکرات دوجانبه نخواهد بود. در اين بين، جمهوري اسلامي در حال افزايش ذخاير اورانيوم غني ‌شده خود بوده و با اين کار زمان دستيابي خود به مواد کافي براي توليد سلاح اتمي را به چند ماه کاهش مي‌دهد. با اين حال، تهران اعلام کرده که اين اقدامات در صورت بازگشت امريکا به برجام، برگشت‌پذير است.  به علاوه، امريکا از نظر ديپلماتيک منزوي شده است. آخرين نمونه اين انزوا را در تلاش دولت دونالد ترامپ براي فعالسازي مکانيسم ماشه و بازگشت تحريم‌هاي سازمان ملل عليه ايران شاهد بوديم؛ اقدامي که هم شوراي امنيت سازمان ملل و هم متحدان اروپايي واشنگتن آن را مردود اعلام کردند.
اگر ترامپ در انتخابات ماه نوامبر پيروز شود، اين شانس را دارد تا رويکرد شکست‌خورده خود در قبال ايران را اصلاح کرده و افرادي را در دولت خود منصوب کند که کمتر طرفدار تغيير رژيم در ايران باشند. او اگر واقعا مي‌خواهد با ايران به توافق برسد بايد در ازاي دستيابي به اهداف واقع‌گرايانه، امتيازات اقتصادي واقعي به ايران بدهد. هدف امريکا نبايد مثل ماجراي مذاکره با کره‌شمالي صرفا گرفتن عکس يادگاري باشد؛ مساله‌اي که رهبران ايران آن را رد کرده‌اند. حتي در آن صورت نيز با توجه به بي‌اعتمادي قابل ‌درک ايران که ناشي از خروج يک‌جانبه ترامپ از برجام در سال 2018 و اعمال تحريم‌هاي بي‌سابقه عليه اين کشور است، هيچ تضميني وجود ندارد که مذاکرات به موفقيت برسد. هر‌گونه توافق جديدي بايد از سوي کنگره امريکا به قانون تبديل شود تا رييس‌جمهور جديد نتواند با فرمان اجرايي، همه ‌چيز را روي هوا ببرد.
اگر امريکا به برجام بازنگردد، کانالي براي ارتباط با ايران ندارد، حتي در قالب مذاکرات چند‌جانبه. به جاي بازگشت به برجام، امريکا مي‌تواند از رويکردي منطقه‌اي درقبال امنيت و منع اشاعه تسليحات اتمي حمايت کرده و با اين کار کانال‌هاي موجود ميان ايران و همسايگان عرب اين کشور را تقويت کند. ايران بارها اعلام کرده که به دنبال تسليحات اتمي نيست و از ايجاد يک منطقه عاري از سلاح‌هاي کشتار‌جمعي در حوزه خليج‌فارس حمايت مي‌کند تا به اين طريق مطمئن شود عربستان و امارات نيز فعاليت‌هاي اتمي خود را صرفا در خدمت مقاصد غيرنظامي دنبال خواهند کرد. سال گذشته، حسن روحاني، رييس‌جمهور ايران طرح صلح هرمز موسوم به اميد را با الهام از سازمان صلح و امنيت اروپا در مجمع عمومي سازمان ملل مطرح کرد. هدف از اين طرح، آغاز گفت‌وگوهاي امنيتي ميان هشت کشور حوزه خليج‌فارس است.
پنج عضو دائم شوراي امنيت که همگي از تسليحات اتمي برخوردارند و اتحاديه اروپا مي‌توانند با استفاده از مدلي که منجر به توافق هسته‌اي برجام شد، از گفت‌وگو ميان کشورهاي منطقه خليج‌فارس حمايت کنند. اين گفت‌وگوها مي‌تواند در وين، ژنو، عمان، قطر يا کويت برگزار شود. توافق ميان اين کشورها مي‌تواند شامل تعميم محدوديت‌هاي هسته‌اي برجام به کل کشورهاي منطقه باشد؛ يعني براساس اين توافق، همه کشورهاي منطقه پروتکل الحاقي معاهده منع اشاعه سلاح‌هاي اتمي، کنوانسيون‌هاي بين‌المللي ايمني هسته‌اي، محدوديت در ذخاير اورانيوم غني شده و منع بازپردازش پلوتونيوم را بپذيرند. اين توافق مي‌تواند بعدا به ايمني دريايي و هشدار پيش از آزمايش‌هاي موشکي نيز تعميم يابد. 
دولت ترامپ براي تسهيل چنين گفت‌وگويي ميان کشورهاي منطقه بايد سياست تحريم خود عليه ايران را تعديل کرده و به اين کشور اجازه دهد حداقل به درآمدهاي نفتي خود که در بانک‌هاي خارجي بلوکه شده دسترسي داشته باشد. اگر امريکا مي‌خواهد خروج نيروهاي خود از کشورهاي همسايه ايران را تسهيل کند، بايد در سياست خود درقبال ايران تجديدنظر کند. تحريم‌هاي امريکا پيشرفت اقتصادي در عراق و افغانستان را دشوارتر از قبل کرده و شهروندان عادي را در اين دو کشور و در ايران تنبيه  مي‌کند.
باتوجه به آسيب مضاعفي که شيوع ويروس کرونا به اقتصادهاي منطقه وارد کرده و چشم‌انداز درازمدت صنعت نفت نيز چندان قابل پيش‌بيني نيست، همه کشورهاي منطقه بايد بر تنوع بخشيدن به اقتصاد و کاهش هزينه‌هاي اضافي دولت‌هاي خود تمرکز کنند. اين کشورها بايد دست از صرف هزينه‌هاي هنگفت براي خريد تسليحات پيشرفته بردارند و فاجعه انساني ناشي از جنگ پنج ساله در يمن را پايان دهند. اين کشورها بايد تجارت با يکديگر را به حداکثر برسانند و تحريم‌هاي بي‌حاصل عليه يکديگر ازجمله حصر اقتصادي قطر از سوي عربستان و امارات را متوقف کنند. دولت ترامپ بايد ضمن تلاش براي عادي‌سازي روابط ميان کشورهاي عرب و اسراييل براي پايان دادن به انشقاق در منطقه بيشتر تلاش و رايزني کند.
البته در صورت پيروزي جو بايدن در انتخابات ماه نوامبر، احتمال بازگشت امريکا به ديپلماسي بيشتر است، چراکه بايدن پيش‌تر تمايل خود براي بازگشت به برجام در صورت پايبندي ايران به تعهداتش را اعلام کرده است. هدف از توافق برجام از همان ابتدا تاکنون زمينه‌چيني براي گفت‌وگوهاي وسيع‌تر درخصوص مسائل منطقه و روابط ايران و امريکا بوده است، اما پيروزي ترامپ در انتخابات سال 2016 امريکا اين پتانسيل را از بين برد.
هر کسي که در امريکا به رياست‌جمهوري برسد، بايد با اين واقعيت کنار بيايد که ايران هر قدر هم با تحريم و نارضايتي‌هاي داخلي تضعيف شود باز هم از ميدان کنار نخواهد رفت. سياستي که صرفا مبتني بر خواسته‌هاي اسراييل و اعراب سني باشد قطعا ايران را به «مقاومت» هر چه بيشتر و در نتيجه، کاهش ثبات در منطقه تشويق مي‌کند و به منافع امريکا، شرکايش و جامعه بين‌الملل بيش از اين آسيب مي‌زند.

ترجمه هديه عابدي 

به پيج اينستاگرامي «آخرين خبر» بپيونديد
instagram.com/akharinkhabar