اتاکوهای ایرانی؛ انیمه‌های شرقی و یک سبک زندگی تازه

فرهيختگان/وحيد محرابيان- دو هفته پيش، وقتي يکي از کانديداهاي رياست‌جمهوري در دومين مناظره تلويزيوني در مورد علاقه نوجوانان ايراني به «کي‌پاپ» صحبت کرد، خيلي‌ها به جست‌وجوي معناي اين واژه در گوگل گشتند. اين موضوع نشان مي‌‌دهد که تا چه حد علايق و سلايق و ذائقه نوجوانان و جوانان ما براي مردم خودمان ناشناخته است. در روزگاري که خواننده‌هاي کره‌اي، بازيگران ترکيه‌‌اي و فيلم‌هاي هاليوودي محتواي اصلي شبکه‌هاي اجتماعي ايراني را تشکيل مي‌دهد، بخشي از نوجوانان و جوانان ايراني، خود را با انيمه‌هاي ژاپني سرگرم مي‌کنند. سريال‌هاي پرتعداد و داستان‌گويي که با استفاده از جادوي انيميشن هواداران زيادي را در سراسر جهان به خود جذب کرده است.

Otaku‌ها گروهي هستند که در ايران تازه پا گرفته‌اند و دارند کم‌کم با يکديگر ارتباط برقرار مي‌کنند. طرفداران پروپاقرص انيمه‌هاي ژاپني که تسلط‌شان بر جزئيات و روابط پيچيده دنياي فانتزي‌ انيمه‌ها هزاران برابر بيشتر از شناخت ما از فرهنگ و هنر بومي کشورمان است. گروهي که هنوز براي مردم ايران شناخته شده نيستند و مردم سبک زندگي آنها را نمي‌شناسند. سبک زندگي که شايد درحال حاضر زياد جدي گرفته نشود ولي مي‌تواند در آينده روند تاثيرگذاري در جامعه ايران داشته باشد.

هرچند بررسي جامع يک خرده فرهنگ جهاني نيازمند بررسي، تامل و تعمق گسترده‌‌اي است اما اين گزارش کوتاه مقدمه‌اي است براي آشنايي بيشتر با گرايشات جديد بخشي از جوان‌ها و نوجوان‌هايي ايراني که در نبود و ضعف محتواي مناسب ايراني به سمت انيميشن‌هاي ژاپني و فرهنگي کمتر شناخته شده براي جامعه و مسئولان کشيده شده‌اند.

---

بازار

---

براي اينکه otakuهاي ايراني را بشناسيد، نه نيازي به زبان ژاپني داريد و نه سفر کردن، فقط کافي است کلمات مرتبط با اين موضوع را در يکي از شبکه‌هاي اجتماعي سرچ کنيد تا با فوج هواداران انيمه‌هاي ژاپني روبه‌رو شويد. از فن‌پيج‌هاي سريال‌هاي ژاپني گرفته تا صفحات شخصي نقاشان و انيميشن‌سازان، اينستاگرام پر است از هواداران دو‌آتيشه مانگا و انيمه.

ساجده ستاري، يکي از صدها طرفدار ايراني انيمه‌هاي ژاپني است که خودش را با واژه اتاکو معرفي مي‌کند. او در پيج اينستاگرامي‌اش براي طرفداران انيمه‌ نقاشي مي‌کشد و از اين راه يک کسب‌وکار کوچک را راه‌اندازي کرده است. او تصميم گرفته در زمينه هنر تحصيلاتش را ادامه دهد و مسير جديدي را براي خود بسازد.  

ساجده مي‌گويد: «اتاکو به کساني گفته مي‌شود که دنبال‌کننده انيمه و مانگا هستند و دوست دارند سبک زندگي مشابه انيمه‌ها داشته باشند و از محصولات مرتبط به آنها مثل مانگا استفاده مي‌کنند.»

او از 13 سالگي شروع به يادگيري نقاشي کرده است و دو سال بعد به واسطه يکي از دوستان دبيرستاني‌اش با دنياي انيمه‌ها آشنا شده: «من از 5 سال پيش يعني از سن 15 سالگي انيمه مي‌بينم. تقريبا يک سال هم است که دارم مانگا مي‌کشم. اين کار را هم صرفا از روي علاقه انجام مي‌دهم و حتي رشته تحصيلي‌ام هم با اين موضوع مرتبط نيست.»

ساجده مي‌گويد: «تعداد مخاطبان انيمه روزبه‌روز درحال افزايش است. خيلي از دوستان من که فکر نمي‌کردم چنين سليقه‌اي داشته باشند به ديدن انيمه روي آورده‌اند ولي لزوما هرکسي که انيمه مي‌بيند طرفدار دو‌آتيشه انيمه نيست. قطعا زمان مي‌برد تا يک مخاطب انيمه به يک طرفدار انيمه تبديل شود. واقعيت اين است که تعداد دنبال‌کنندگان فن‌پيج‌هاي انيمه در شبکه‌هاي مجازي به سختي بالا مي‌رود.

در بين صفحات مختلف انيمه که سرچ مي‌کنم، بيشتر با مخاطبان نوجوان روبه‌رو مي‌شوم. گويا انيمه‌ها براي دختران و پسران رنج سني 10 تا 15 سال جذابيت بيشتري دارد. از انيمه‌هاي جنگي گرفته تا انيمه‌هاي عاشقانه، تعداد دختران و پسران نوجوان در بين دنبال‌کنندگان بيشتر است. ساجده هم حرفم را تاييد مي‌کند: «مخاطبان پيج من بيشتر نوجوان‌هاي زير 16 سال هستند و خيلي کم پيش مي‌آيد سن‌شان از 18 بالاتر باشد.»
وقتي دليل علاقه نوجوانان را به اين محصولات مي‌پرسم، مي‌گويد: «9 سالم که بود انيمه هابل را بارها و بارها ديدم. آن زمان حس جادويي اين فيلم من را به خودش جذب مي‌کرد. وقتي وارد نوجواني شدم شروع به ديدن سريال‌هاي انيمه کردم. در آن مقطع حس‌وحال اين سريال‌ها براي من جالب بود. فضاي همدلي و دوستي و قهرماني‌هايي که بر سريال حاکم بود و ما کمتر در جامعه مي‌بينيم در آن مقطع باعث جذب من به اين سريال‌ها شد. اما درحال حاضر علاوه‌بر داستان اين آثار که واقعا فوق‌العاده است، گرافيک‌شان هم برايم جذاب شده است.»

فاصله انيمه‌ها تا فرهنگ ما نيازمند ديدن اين آثار نيست، حتي از عکس و پوسترها هم مي‌شود متوجه شد که خيلي از اين آثار مناسب سنين نوجوان نيست. ساجده مي‌گويد: «ما در فضاي مجازي با خيلي از محتواهايي روبه‌رو مي‌شويم که با فرهنگ ما متفاوت هستند ولي خوب نمي‌شود که جلوي آنها را گرفت و ما با آنها قطعا روبه‌رو مي‌شويم. انيمه هم همين‌طور است. خانواده من هم مي‌دانند که فرهنگ اين آثار متفاوت است ولي هيچ‌وقت به من نمي‌گويند آن را نبينم ولي تاکيد دارند که باعث تاثير گرفتنم از آنها نشود. با اين حال مادرم ترجيح مي‌دهد من انيمه و کيدراما ببينم تا سريال‌هاي آمريکايي. قطعا در شرقي‌ها شرم حيايي هست که باعث مي‌شود آثارشان از لحاظ فرهنگي به ما نزديک‌تر باشد. انيمه‌ها ژانرهاي مختلفي دارند و خانواده‌ها بايد به اين توجه کنند. قطعا من براي برادر کوچک‌ترم انيمه‌اي که خودم مي‌بينم را نمي‌گذارم و فيلمي را انتخاب مي‌کنم که مناسب سنش باشد.»

انيمه‌ها ژانرهاي متفاوتي دارند. آنها حتي براساس جنسيت و سن هم تفکيک شده‌اند. شونن، شوجو، سينن و جوسي ازجمله اين دسته‌بندي‌ها هستند. در بين همه ژانرها، شونن طرافداران بيشتري در جهان دارد. در مورد ايران هم ساجده مي‌گويد: «انيمه‌هاي شونن که فايت بيشتري دارند، طرفداران بيشتري هم دارند. اتک آن تايتان، توکيو غول، ناراتو، دفترچه مرگ، ماي هيرو آکادمي و جوجوتسو کايسن ازجمله انيميشن‌هاي معروف اين ژانر هستند. ژانرهاي مختلفي در انيمه داريم که هرکدام براي مخاطبان خاصي است. الان انيمه‌هاي ژانرهاي ديگر هم طرفدار پيدا کرده است که البته زياد با فرهنگ ما همخوان نيستند.»

انيمه‌ها اين روزها يکي از ترندهاي محبوب فضاي سرگرمي در ايران هستند. وي‌او‌دي‌ها هر روز محصول جديدي در اين مورد دوبله و عرضه مي‌کنند و افراد بيشتري را با اين خرده فرهنگ آشنا مي‌کنند. خرده فرهنگي که المان‌هاي خشونت، مسائل جنسي و اسطوره‌ها نقش پررنگي در آنها دارند و آشنايي بيشتر نسل جوان و نوجوان با آنها، سوال‌هاي زيادي را درباره آينده اين مسير در ذهن ايجاد مي‌کند.

به پيج اينستاگرامي «آخرين خبر» بپيونديد
instagram.com/akharinkhabar