دنياي اقتصاد/متن پيش رو در دنياي اقتصاد منتشر شده و بازنشر آن در آخرين خبر به معناي تاييدش نيست

پيتر نيکولاس-د آتلانتيک/ دقيقا چه کسي مسوول وضعيت اسف‌بار و غم‌انگيز افغانستان است؟ به نظر مي‌رسد، داعش عامل انفجارها بوده، اما آيا مقامات آمريکايي هيچ مسووليتي در اين وضعيت ندارند؟ در انفجارهاي چند روز پيش فرودگاه کابل، حداقل ۱۲ نيروي ارتش آمريکا و ده‌ها نفر از افغان‌ها جان خود را از دست دادند. مردم آمريکا هنگامي که به تصاوير آويزان‌شدن افغان‌ها به هواپيماي آمريکايي نگاه مي‌کنند، چه کسي را مسوول اين وضعيت مي‌دانند؟ حتي قبل از انفجارهاي چند روز پيش، روند خروج نيروهاي آمريکايي از افغانستان پرآشوب بود و تعداد زيادي از افغان‌ها به کشورهاي مختلف منتقل شده‌اند. يک جنگ شکست‌خورده دقيقا همان‌طور در حال پايان يافتن است که ۲۰ سال پيش شروع شد؛ يعني با حملات تروريستي عليه آمريکايي‌ها.
 
قبل از حملات چند روز پيش فرودگاه کابل، کنگره، تحقيقاتي را درباره نحوه مديريت خروج نيروهاي آمريکايي از افغانستان آغاز کرده بود. البته واشنگتن ديدگاه‌هاي خاص خود را درباره مقصر وضعيت کنوني دارد. تعدادي از نمايندگان کنگره، وزارت خارجه را عامل اين وضعيت مي‌دانند و عده‌اي هم معتقدند که پنتاگون نتوانسته برنامه‌ريزي صحيح و واقع‌بينانه‌اي براي عمليات خروج آمريکا از افغانستان تدوين کند. گروه ديگري هم مي‌گويند که جامعه اطلاعاتي آمريکا نتوانسته است، مدتي را که طالبان مي‌تواند به کابل برسد و حکومت افغانستان را سرنگون کند، درست تخمين بزند. يکي از اعضاي کنگره مي‌گويد: «اگر من جاي بايدن بودم، توان تمامي افرادي را که در ارتباط با موضوع افغانستان بودند، مي سنجيدم.»

انفجارهاي فرودگاه کابل همچنين ترديدهايي درباره ادعاي اصلي بايدن براي توجيه خروج آمريکا از افغانستان به وجود آورده است. بايدن ادعا کرده بود، حتي بدون حضور نظامي آمريکا در افغانستان، آمريکا مي‌‌تواند از حملات تروريستي جلوگيري کند.

ژنرال کنت مکنزي از اعضاي نيروهاي آمريکا چند روز پيش گفت: «با وجود تهديد حملات تروريستي تا ضرب‌الاجل ۳۱ آگوست، حمل‌ونقل هوايي از فرودگاه کابل ادامه پيدا خواهد کرد.» نکته مهم ديگر اين است که بايدن قول داده هيچ‌کس را در افغانستان جا نگذارد و اگر حتي يک نفر به آمريکا بازنگردد، تا پايان دوره رياست‌جمهوري بايدن، اين موضوع نقطه‌ضعف او خواهد بود و تروريست‌ها مي‌‌توانند از وعده عمل‌نشده بايدن استفاده تبليغاتي کنند.

بعيد است در آينده‌اي نزديک، مقامات بلندپايه دولت از سوي بايدن برکنار شوند؛ زيرا يک پاکسازي به دستور رئيس‌جمهور به معناي پذيرش اشتباه در عمليات‌هاي چند هفته اخير است و جمهوري‌خواهان مشتاقانه از آن براي تبليغ عليه دموکرات‌ها در انتخابات ميان‌دوره‌اي سال آينده و انتخابات رياست‌جمهوري سال ۲۰۲۴ استفاده خواهند کرد. فعلا کاخ سفيد بر موضوع خارج‌کردن نيروهاي آمريکايي، مترجمان افغان، نيروهاي کمک‌رسان و... تمرکز  مي‌ کند و به جاي برکنار کردن مقامات مختلف، در حال آماده‌شدن براي افزودن بر کارکنان جهت رسيدگي به افغان‌‌هايي است که از کشورشان گريخته‌اند.

تصميم جو بايدن يعني خارج‌کردن نيروهاي آمريکايي از افغانستان، تصميمي است که اکثر آمريکايي‌ها با آن موافقند و سال‌ها خواهان آن بودند. همچنين خود بايدن از سال‌ها پيش به دنبال اجراي اين برنامه بود. سال ۲۰۰۹ او درباره برنامه‌اي که اوباما قصد داشت اجرا کند، يعني درباره افزودن ۳۰ هزار نيرو به نيروهاي آمريکايي در افغانستان با وي صحبت کرد. بايدن در حال قدم زدن با اوباما به سمت دفتر کار او سعي کرد وي را از اجراي اين برنامه منصرف کند. به گفته يک منبع مطلع، بايدن به اوباما گفته بود: «اگر به توصيه ارتش گوش کنيد، در چهار سال آينده بايد به تمامي پيشنهاد‌ها و توصيه‌هاي آن عمل کنيد.»

يکي از مقامات پيشين دولت اوباما  مي‌‌گويد: «بايدن فرد سرسختي است. گاه نمي‌‌خواهد سخناني را که مي‌‌داند از آن خوشش نمي‌آيد، بشنود. اگر مشکل پديدآمده در عمليات خروج آمريکا از افغانستان، حاصل همين عدم تمايل بايدن به شنيدن سخنان مخالف ديدگاه خود باشد، آنگاه نمي‌‌توان جامعه اطلاعاتي آمريکا را در اين زمينه مقصر دانست.» نحوه حرکت بايدن به سمت پايان‌بخشيدن به حضور نظامي آمريکا در افغانستان، بزرگ‌ترين رسوايي سياست خارجي دوره هشت‌ماهه استقرار او در کاخ سفيد را به وجود آورده است.  در هرگونه ارزيابي از اينکه چه کسي را بايد در افتضاح پيش‌آمده در افغانستان مسوول دانست، دو بخش فني و سياسي وجود دارد. بايدن گفته است، نظر اکثر کارشناسان اين بود که حکومت افغانستان تا قبل از پايان سال جاري ميلادي از سوي طالبان سرنگون نخواهد شد و اين يعني آمريکا کاملا فرصت داشت، به‌طور کامل و برنامه‌ريزي‌شده، عمليات خروج از افغانستان را اجرا کند. اين پيش‌بيني خوشبينانه از سوي جامعه اطلاعاتي آمريکا و فرماندهان ارتش که نيروهاي افغان را آموزش داده بودند، مطرح شده بود و ديپلمات‌ها نيز احتمالا با اين ديدگاه موافقت کرده بودند.

يکي از دوستان سياسي بايدن و سناتور کاروليناي جنوبي مي‌‌گويد: «هر کس اين پيش‌بيني را مطرح کرده در اشتباه بوده؛ يک اشتباه فاجعه‌بار. من بايدن را  مي‌‌شناسم. او کسي را که چنين اشتباهي را مرتکب شده فراموش نخواهد کرد.» اما بايدن همچنين بايد ريسک‌هايي را که موضع ديرينه او در قبال افغانستان را تهديد مي‌کرد؛يعني اين موضع که آمريکا بايد از جنگ بي‌پايان رها شود؛ را از ميان  مي‌‌برد. بايدن به موافقت مشاوران ارشد امنيت ملي خود، از جمله بلينکن و سوليوان احتياج داشت. واقعيت اين است که اين دو نفر يک ويژگي مشترک دارند و آن، اين است که جايگاه بالاي خود را به بايدن مديون هستند. آنها مستقل از بايدن داراي هيچ پايگاه قدرتي نيستند و به همين دليل مايلند به تصميم‌‌‌‌هاي  بايدن احترام بگذارند. تمامي مقامات کاخ سفيد قرباني چنين وضعيتي هستند. اگر مقامات کاخ سفيد بتوانند رو در رو با رئيس‌جمهور به او بگويند که اشتباه  مي‌کنيد و راه بهتري هم وجود دارد، تصميم‌گيري‌ها بهتر انجام مي‌شود.

پيش‌بيني  مي‌‌شود در زماني مناسب، بايدن کسي را پيدا مي‌ کند که او را مقصر جلوه دهد و مجازات کند. او در سخنراني چند روز پيش خود گفت: «به آنهايي که اين حمله را انجام دادند و نيز کساني که به دنبال لطمه زدن به آمريکا هستند، مي‌گويم که ما نه مي‌بخشيم و نه فراموش مي‌کنيم.» او به مردم آمريکا قول داد که تروريست‌ها را به هر قيمتي مجازات کند. البته اين نخستين بار نيست که مردم از رئيس‌جمهور خود چنين وعده‌‌هايي را مي‌شنوند.

 

به پيج اينستاگرامي «آخرين خبر» بپيونديد
instagram.com/akharinkhabar