اعتماد/متن پیش رو در اعتماد منتشر شده و انتشار آن در آخرین خبر به معنای تایید تمام یا بخشی از آن نیست

بیش از 850 هزار مشترک در تابستان امسال با قبوض برقی مواجه شدند که در آنها میزان مصرف‌شان بالاتر از الگوی مصرف اعلام شده و به همین دلیل باید چند برابر سایر مشترکان هزینه بپردازند. مصطفی رجبی‌مشهدی، سخنگوی صنعت برق نیز در این خصوص گفته بود: «۸۲.۵ درصد از مشترکان برق معادل ۲۵ میلیون مشترک از ۳۰ میلیون مشترک برق زیر الگوی مصرف برق مصرف داشته‌اند که هزینه برق آنها زیر ۳۰ هزار تومان برآورد شده و میانگین قبض برق آنها ۱۵ هزار تومان بوده و شامل افزایش تعرفه هفت درصدی بر اساس مصوبه هیات دولت شده‌اند.» البته که افزایش مصرف، قطعا هزینه بیشتری را نیز برای مصرف‌کنندگان در پی دارد. اما برخی شکایت‌های مردمی حاکی از آن است که بعضا افرادی باید هزینه‌های زیادی برای قبوض برق خود بپردازند که یا مدت زیادی را در منزل نبودند یا الگوی مصرف‌شان تغییر نکرده بود. افزایش ناگهانی قیمت برق در قبض‌ها در سال جاری زمانی عجیب‌تر می‌شود که سال 93 نیز این اتفاق در شرایطی که فاز دوم هدفمندی یارانه‌ها به صورت چراغ خاموش اجرا شده بود رخ داده بود و خبرگزاری مهر از افزایش 24 درصدی قیمت برق با اجرای فاز دوم قانون هدفمندی یارانه‌ها نوشته بود. از سوی دیگر در یک ماه اخیر و پس از حضور دولت سیزدهم در پاستور، صحبت‌هایی پیرامون بالا بودن میزان پرداخت یارانه پنهان انرژی در کشور مطرح می‌شد. با توجه به اینکه کشور در سال‌های اخیر جزو سه و در دو سال اخیر نیز اولین کشور با پرداخت بیشترین یارانه انرژی بوده، آیا قبوض نجومی برق نوعی اجرای فازهای بعدی هدفمندی یارانه‌ها برای واقعی کردن قیمت برق یا کاهش یارانه پنهان در خصوص انرژی برق است؟

وسایل پرمصرف استفاده نکنید
اواخر سال 92 خبرگزاری مهر در گزارشی در خصوص اینکه چه زمانی قبوض برق نجومی خواهد شد، نوشت: «پس از تصویب و ابلاغ تعرفه‌های جدید برق و افزایش 24 درصدی قیمت انرژی برق با اجرای فاز دوم قانون هدفمندسازی یارانه‌ها، دولت برای کاهش مصرف برق در دوران پیک تابستانی سازوکارهای تشویق و جریمه مشترکان کم‌مصرف و پرمصرف برق را در دستور کار قرار داده است.» و از مردم خواسته شده زمان مصرف را به ساعت‌های دیگری به جز ساعات پرمصرف منتقل کرده و وسایل پرمصرف خود را از حالت stand by خارج کنند. اگرچه محاسبات این خبرگزاری نشان داده بود در فصل گرم مصرف به بیش از 50 هزار مگاوات می‌رسد و با راه‌اندازی یک ظرفیت دو هزار مگاواتی، باز هم در تابستان دو هزار مگاوات مصرف بیش از تولید خواهد بود. از این رو مهم‌ترین گزینه دولت برای کاهش مصرف همان افزایش قیمت‌ها بود. البته که کمی بعد قبوض برقی که در تابستان 93 برای مشترکین پرمصرف صادر و هزینه آنها پلکانی صادر می‌شد، توسط رییس‌جمهور وتو شد تا در نهایت آنها به صورت پلکانی هزینه برق خود را نپردازند. البته که قطعی برق در سال‌های بعد نیز ادامه پیدا کرد و در تابستان 97 نیز جداول مربوط به خاموشی در استان‌های کشور منتشر می‌شد. در آبان همان سال برخی از تشکل‌های سیاسی طی نامه‌ای به روحانی خواستار افزایش مبلغ قبض مشترکان پرمصرف که حدود 20 درصد از مشترکان خانگی را شامل می‌شد، شده بودند. البته که سریال قطعی‌های برق برای بار چندم به سال 1400 رسید با این تفاوت که در سال جاری بیش از هر زمان دیگری نبود توان نیروگاهی در تولید و توزیع برق از یک سو و کاهش درآمدهای دولت و در نتیجه عدم سرمایه‌گذاری برای احداث نیروگاه‌ها نگرانی‌ها در خصوص قطع برق در تابستان و افزایش آلودگی را ایجاد کرد.

قیمت برق آرام آرام اصلاح می‌شود؟
بحث پیرامون بالا بودن یارانه انرژی در ایران مربوط به امسال یا سال‌های پیش نیست و از سال 2017، بیش از 4 سال پیش جدل‌هایی پیرامون بالا بودن آن در محافل مختلف سیاسی، اقتصادی و ... شکل گرفته بود. بر اساس گزارش آژانس بین‌المللی انرژی در سال 2019 حدود 86 میلیارد دلار یارانه انرژی پرداخت کرده که 19 درصد از کل یارانه انرژی است که در جهان پرداخت شده بود. این رقم در سال 2020 به 181 میلیارد دلار و 16.5 درصد از کل یارانه انرژی جهان رسید. از این رو در صدر جدول جهانی پرداخت بیشترین یارانه و بالاتر از کشورهای چین و هند قرار گرفت. با استناد به گزارش آژانس بین‌المللی انرژی در سال گذشته میلادی «یارانه در بخش نفت، ۱۲.۵ میلیارد دلار در بخش برق و ۱۲.۲ میلیارد دلار در بخش گاز پرداخت شده است». با وجود اینکه در سال 2014 نیز یارانه انرژی کشور توسط همین نهاد 88 میلیارد دلار تخمین زده شده بود، اما به نظر می‌رسد در سال‌های اخیر و با بازگشت مجدد تحریم‌های نفتی و مشکلاتی در نقل‌وانتقال دلارهای حاصل از فروش آن، دولت درصدد است برای جبران کسری بودجه خود یارانه‌های انرژی را کاهش داده و قیمت‌ها را «واقعی‌سازی» کند. در این راستا و در شهریور سال جاری رییس سازمان برنامه و بودجه از وجود ۶۳ میلیارد دلار یارانه پنهان سخن گفته بود. مسعود میرکاظمی یارانه حامل‌های انرژی را نیز حدود یک هزار و 700 میلیارد تومان اعلام کرد و بر این باور بود که این میزان یارانه را افراد پربرخوردار استفاده می‌کنند و سهم افراد روستایی یا اقشار آسیب‌پذیر از آن بسیار کم است. چندی پس از صحبت‌های میرکاظمی، هادی قوامی، معاون پارلمانی وزارت اقتصاد نیز به بررسی یارانه پنهان در کشور پرداخت و گفت: «با احتساب یارانه‌های پنهان بخش پتروشیمی، کالاهای اساسی و دارو حدود 105 میلیارد دلار یارانه پنهان در کشور پرداخت می‌شود.

اگر تعریف کنیم مابه‌التفاوت نرخ قیمت‌گذاری با قیمت واقعی، یارانه‌های پنهانی است که پرداخت می‌شود این رقم حدود 60 درصد تولید ناخالص داخلی اقتصاد ایران را تشکیل می‌دهد که عدد قابل توجهی است. رقم یارانه پنهان در اقتصاد ایران حدود ۵۰ میلیارد دلار معادل ۱۴۰۰ هزار میلیارد تومان است که سهم هر ایرانی از این یارانه روزانه ۴۵ هزار تومان است، یعنی یک روز یارانه پنهان هر فرد معادل یک ماه یارانه نقدی است. مجموع یارانه پنهان ماهانه برای هر فرد یک ‌میلیون و ۳۵۰ هزار تومان است.» با کنار هم قراردادن صحبت‌های معاون پارلمانی وزارت اقتصاد همچنین رییس سازمان برنامه و بودجه و البته صحبت‌های محمدحسن متولی‌زاده، مدیرعامل شرکت تولید، انتقال و توزیع نیروی برق ایران مبنی بر اینکه «در تهران از مجموع ۴ میلیون مشترک، ۴۰۰ هزار مشترک بین ۲۰ تا ۳۰ برابر حد مجاز، برق مصرف کردند»، می‌توان به این نتیجه رسید که قیمت برق به سمت واقعی‌تر شدن نه تنها برای مشترکان پرمصرف که برای سایر مصرف‌کنندگان خانگی نیز پیش می‌رود و از آنجایی که احداث نیروگاه‌ها زمانبر است و نیاز به سرمایه دارد، دولت برای کاهش هزینه‌های خود و البته جلوگیری از خاموشی، واقعی‌سازی قیمت برق را در دستور کار قرار دهد که به نظر می‌رسد، داده است.

به پیج اینستاگرامی «آخرین خبر» بپیوندید
instagram.com/akharinkhabar