فرماندهی جنگ، خدمت یا خیانت

اعتماد/متن پیش رو در اعتماد منتشر شده و بازنشر آن در آخرین خبر به معنای تاییدش نیست

همایش «فرماندهی جنگ، خدمت یا خیانت» عصر چهارشنبه هفتم مهرماه و در پایان هفته دفاع مقدس به همت «انجمن اندیشه و قلم و خانه اندیشمندان علوم انسانی» برگزار شد. این همایش در حالی با 3 پنل برگزار شد که در روزهای گذشته انتقاد از سانسور بخش مهمی از حقایق دفاع مقدس توسط صداوسیما و برخی رسانه‌ها در مطبوعات و فضای مجازی مطرح شده بود و از این‌رو بخشی از موضوعات این همایش به نقد و بررسی عملکرد آیت‌الله هاشمی‌رفسنجانی به عنوان فرمانده جنگ اختصاص داشت.حضور دو تن از مخالفان جدی آقای هاشمی، سردار حسین  ‌الله‌کرم و کامران غضنفری در مناظره‌ها، موجب شد تا این افراد از لزوم محاکمه هاشمی به عنوان فرمانده جنگ برای پذیرش قطعنامه سخن بگویند و این اقدام را خیانت تلقی کنند، در مقابل دکتر حسین علایی از فرماندهان ارشد دفاع مقدس و جعفر شیرعلی‌نیا از پژوهشگران این حوزه، پذیرش آتش‌بس را ضرورتی انکارناپذیر و موجب جلوگیری از تلفات سنگین و از دست دادن خرمشهر و بخشی از خاک ایران عنوان کردند.در پنل سوم و پایانی همایش نیز حجت‌الاسلام پروازی به تحلیل نقش‌های مختلف آقای هاشمی در جنگ پرداخت و از چهار هاشمی در چهار مقطع دفاع مقدس سخن گفت که رویکردهایی متفاوت داشته است و مهندس محسن هاشمی نیز به تبیین شرایط و زمینه‌های تصمیمات راهبردی آیت‌الله هاشمی‌رفسنجانی در دفاع مقدس پرداخت.حضور راویان و پژوهشگران برجسته دفاع مقدس در این همایش به عنوان مدیران پنل از جذابیت‌های خاص آن بود که با تسلطی که به آمارها و اسناد دفاع مقدس داشتند، گفته‌های سخنرانان را تصحیح می‌کردند. آنچه با این مقدمه در ادامه می‌خوانید چکیده‌ای است از مهم‌ترین مباحثی که در این همایش مطرح شده است.

---

بازار

---

  استراتژی ایران برای پیروزی در جنگ
پنل نخست با عنوان «استراتژی ایران برای پیروزی در جنگ» به تغییر راهبردهای جمهوری اسلامی در دفاع مقدس اختصاص داشت. در این پنل، یدالله ایزدی از راویان دفاع مقدس با طرح این پرسش که «آیا ما در جنگ استراتژی داشتیم؟»، تغییرات سیاست‌های ایران در جنگ را به بحث گذاشت و گفت: «آیا اصولا ما به ‌دنبال پیروزی کامل در جنگ و تصرف عراق بودیم و اگر بودیم، این هدف اصولا امکان داشت؟»در ادامه حسین علایی به عنوان سخنران نخست این پنل، 3 هدف استراتژی اصلی امام در جنگ را این‌گونه برشمرد: «نخست معرفی مجاوز، دوم آزادسازی اراضی اشغال‌شده ایران و سوم تنبیه متجاوز و زمینه‌سازی برای قیام مردم عراق علیه صدام» او تصریح کرد: «امام هیچگاه از تصرف عراق و فتح بغداد سخن نگفت و حتی با ورود به خاک عراق هم بارها مخالفت کرد. محسن رضایی به عنوان فرمانده کل سپاه قبل از فتح خرمشهر بارها از امام خواهش کرد اجازه عبور از مرز و ورود به خاک عراق را بدهند، اما امام نپذیرفت و سرانجام در جلسه با فرماندهان نظامی پس از آزادی خرمشهر، با اصرارها و دلایل مرحوم تیمسار ظهیرنژاد سکوت کردند و در جلسه دوم با دلایل و اصرارهای فرمانده سپاه، پذیرفتند از مرز عبور کنیم اما باز هم اجازه تصرف شهرهای عراق را ندادند.»حسین ‌الله‌کرم، استراتژی ایران در جنگ را به 3 مقطع تدافعی در دوره بنی‌صدر، تهاجمی از نیمه سال 1360 تا ابتدای سال 1367 و تدافعی از بهار 1367 تا آتش‌بس تقسیم کرد و گفت: «ما در مقطع تهاجمی، امکان پیروزی در جنگ و فتح بغداد را داشتیم، اما آقای هاشمی و فرماندهان ارشد این کار را نکردند، چون به دنبال یک پیروزی بودند، آقای هاشمی 250 گردان درست کرد چون می‌خواست بصره را بگیرد، اما اگر 500 گردان درست می‌کرد، می‌توانستیم بغداد را بگیریم، آقای هاشمی برای پذیرش قطعنامه باید محاکمه می‌شد چون ما پس از پذیرش قطعنامه، 25 هزار اسیر دادیم.»در این بخش یدالله ایزدی از راویان جنگ با اشاره به آمارهای نادرست‌ الله‌کرم، گفت بیشترین اسیری که ما در جنگ دادیم، 17 هزار اسیر، آن‌هم قبل از پذیرش قطعنامه است و پس از پذیرش قطعنامه بیشترین اسیری که دادیم، 500 اسیر بود و این موضوع در آمارها و اسناد مرکز تحقیقات سپاه مستند است. علایی نیز اظهارات ‌الله‌کرم را سخنانی بدون پشتوانه خواند و گفت: «اگر آقای هاشمی جنگ را تمام نمی‌کرد، ما دوباره خرمشهر را از دست می‌دادیم، چه کسی جلوی فرماندهان سپاه را برای فتح بغداد گرفته بود؟ وقتی محسن رضایی به امام نامه می‌نویسد که ما 1500 گردان لازم داریم، اصلا ما 1500 فرمانده گردان داشتیم؟ تازه تضمینی نمی‌دهد که با 1500 گردان هم پیروز شود، ما برای پایان جنگ نیاز به استراتژی داشتیم و استراتژی آقای هاشمی یک پیروزی ممکن بود اما نیروهای نظامی نتوانستند این پیروزی را در عملیات‌های بدر و رمضان و خیبر به دست بیاورند؛ مهم‌ترین پیروزی ما والفجر هشت بود که موجب تدوین قطعنامه 598 شد، اما ما در دیپلماسی انفعال داشتیم و به‌ جای اینکه خودمان در نگارش قطعنامه نقش ایفا کنیم، دیگران آن را نوشتند و آقای ولایتی باید در این زمینه پاسخگو باشد، اگر ما در دیپلماسی ابتکار و قدرت داشتیم، جنگ می‌توانست یکی، دو سال زودتر و با دستاوردهای بهتری به پایان برسد اما ما کاری نکردیم تا قدرت‌های غربی خودشان قطعنامه 598 را بنویسند.»

الله‌کرم در پاسخ گفت: «اشکال فرماندهی آقای هاشمی، این بود که می‌خواست با جنگ کلاسیک بجنگد؛ درحالی‌که ما نیاز به جنگ انقلابی و نامتقارن داشتیم و اگر انقلابی می‌جنگیدیم، پیروز می‌شدیم.» علایی در پاسخ گفت: «سپاه مدعی جنگ انقلابی بود و این عملیات‌ها هم به وسیله سپاه انجام شد، ما که در سال 65، چهل هزار شهید دادیم، غیرانقلابی جنگیدیم؟ چرا برای مسائل سیاسی و دشمنی که با آقای هاشمی دارید، تاریخ را تحریف می‌کنید؟ حالا که چند سال است آقای هاشمی فوت کرده است؛ مهم‌ترین دستاورد ما در جنگ، تثبیت قرارداد الجزایر بود که آن‌هم آقای هاشمی بدون گلوله و از طریق دیپلماسی توانست در دوران ریاست‌جمهوری خودش به دست بیاورد، 30 سال از آن موقع گذشته و بعد از آقای هاشمی هیچ‌کس نتوانسته کاری در این باره بکند، شما که مدعی هستید دولت عراق دوست و شریک‌تان است و عراق در اختیار شماست، بروید قرارداد الجزایر را اجرایی کنید، اروندرود را لایروبی کنید که بخش مهمی از مشکلات مردم خوزستان حل شود، غرامت را از عراق بگیرید، چه کسی جلوی‌تان را گرفته است؟»

  پایان جنگ، خدمت یا خیانت؟
در پنل دوم مناظره‌ای بین کامران غضنفری، نویسنده کتاب «راز قطعنامه» و جعفر شیرعلی‌نیا از پژوهشگران دفاع مقدس برگزار شد.محمد رحمانی مدیر این پنل از نویسنده «راز قطعنامه» درباره اظهارات منسوب به رهبری در نفی این کتاب پرسش کرد که غضنفری در پاسخ گفت: «آقای محسن رضایی سال 1393 ادعا کرد در دیدار با رهبری درباره این کتاب سوال کرده و ایشان گفته‌اند در حاشیه کتاب نوشته‌اند این مطالب خلاف است و حقیقت ندارد، من بارها به آقای محسن رضایی نامه نوشتم و تقاضای مناظره و بیان مطالب خلاف را کردم اما ایشان جواب ندادند، اگر رهبری مخالف این کتاب بود، آیا موسسه کیهان و آقای شریعتمداری آن را 17 بار و 70 هزار نسخه چاپ می‌کردند و تذکر نمی‌گرفتند؟» او اظهار کرد: «درباره پذیرش قطعنامه، جلسه‌ای بین مسوولان و امام برگزار می‌شود و آقای هاشمی به امام نامه مسوولان نظامی و دولتی را می‌دهد و می‌گوید که باید قطعنامه را بپذیریم و امام در پاسخ می‌گوید اگر می‌خواهید قطعنامه را بپذیرید، من کنار می‌روم و خودتان بپذیرید، یعنی امام تا روز 23 تیر1367 هم با پذیرش قطعنامه مخالف بودند.»شیرعلی‌نیا در نقد صحبت‌های غضنفری و ادعاهای کتاب «راز قطعنامه» گفت: «اصولا این نوع ادعاها، پشتوانه علمی و پژوهشی ندارد و حتی با اصول اخلاقی سازگار نیست؛ مثلا ایشان به کتاب من رفرنس می‌دهد، درحالی‌که مطلبی که ادعا می‌کند در کتابم نیست.»شیرعلی‌نیا با اشاره به نمونه‌هایی از ادعاهای مطرح‌شده توسط غضنفری در مورد جاسوس بودن مسوولان مهم کشور نظیر بهزاد نبوی یا ملاقات حسن روحانی با مسوولان اسراییلی گفت: «ما این ادعاها را دنبال کردیم و دیدیم به منابع خارجی ارجاع شده است، منابع خارجی را با زحمت پیدا کردیم و دیدیم نه‌تنها منابع معتبری نیستند، بلکه درجه دو هم نیستند. یک جا، یک نشریه‌ای در پیوست خود مطلبی را بدون سند نوشته که از این مطالب در دنیای مطبوعات جهانی زیاد است و قابل استناد نیست، اما ایشان آن مطلب را به عنوان یک فکت و واقعیت نقل کرده که این روش علمی نیست. اگر قرار باشد به این مطالب استناد کنیم، اتهامات موهن زیادی هم علیه رهبری در کتاب‌ها و مطبوعات امریکا و اسراییل نوشته‌اند، آیا آنها را هم نقل و به آنها استناد می‌کنید و از رهبری می‌خواهید اگر درست نیست، تکذیب کنند؟!»

او ادامه داد: «مثلا ایشان در مورد جاسوسی آقای بهزاد نبوی، مدعی شده در سال 1360 این موضوع لو رفته و مسوولان می‌دانستند، خب چرا با ایشان برخورد نشده و هیچ‌وقت هم به این اتهام رسیدگی نشده؟ ایشان به خاطرات آقای هاشمی استناد می‌کند، درحالی‌که اصلا در خاطرات آقای هاشمی چنین مطلبی نیست و تحریف کرده‌اند.»این پژوهشگر گفت: «مساله دیگر این است که ما با این کار، ولایت فقیه را بی‌اعتبار می‌کنیم و افراد می‌پرسند: این چه امام و رهبری می‌شوند که دورشان پر از جاسوس و خائن است و براساس حرف‌های آن افراد خائن تصمیم می‌گیرند؟ نسل جدید حق ندارد که بگوید این ولایت فقیه را نمی‌خواهیم؟»در ادامه مدیر پنل از کامران غضنفری سوال کرد: «شما که چاپ کتاب‌تان توسط موسسه کیهان را دلیل بر عدم مخالفت رهبری با محتوای کتاب می‌دانید، چطور حکم امام به آقای هاشمی به عنوان فرمانده جنگ یا امضای ریاست‌جمهوری آقای روحانی را دلیل جاسوس و خائن ندانستن این افراد ازسوی امام و رهبری نمی‌دانید؟» غضنفری در پاسخ گفت: «من مدعی درستی همه مطالبم نیستم و ممکن است رهبری بخشی از آن را هم خلاف بدانند، اما معتقدم امام آقای هاشمی را مدیریت می‌کرد و نقطه‌ضعف‌های ایشان را پوشش می‌داد، امام به ‌دنبال تصرف عراق بود و کسانی که جام زهر را به امام دادند، خائن هستند.» شیرعلی‌نیا در بخشی از این میزگرد گفت: «ما همیشه تصمیمات را در زمان مناسب خود نمی‌گیریم و آنقدر تعلل می‌کنیم که هزینه و خسارت سنگینی بپردازیم و بعد واقعیت را قبول کنیم، در موضوع قطعنامه هم اگر آن را در همان تیرماه سال 1366 و بعد از تصویب آن پذیرفته بودیم، بسیاری از خسارت‌ها و تلفات را نمی‌دادیم؛ اما زمانی که در جبهه‌ها شکست خوردیم و دستاوردهای‌مان را از دست دادیم، مجبور شدیم واقعیت را بپذیریم، کسانی که شعار پیروزی در جنگ می‌دادند خودشان گفتند که با این نیروها و امکانات نمی‌توانیم پیروز شویم.»غضنفری در پاسخ گفت: «نامه‌هایی که به امام نوشته شده، واقعیت نداشته، هم نیرو بوده، هم پول و امکانات و هم مردم آماده جنگ بودند، اما مسوولان نمی‌خواستند بجنگند و امام پس از استقبال مردم از جبهه‌ها در مرصاد گفته بودند اگر می‌دانستم مردم این‌طور در صحنه هستند، قطعنامه را نمی‌پذیرفتم.» شیرعلی‌نیا در پاسخ گفت: «چطور شما این همه سند رسمی و مدرک را انکار می‌کنید و به یک حرف بدون سند استناد می‌کنید؟ نامه‌های مسوولان درباره قطعنامه و دو پاسخ عمومی و خصوصی امام به آنها موجود است و در آن همه حقایق ذکر شده است.»

  نقد فرماندهی هاشمی در جنگ
مجید مختاری، راوی فرمانده کل سپاه در این نشست با بیان اینکه وقتی به موضوعی تقدس دهیم، امکان نقد آن از بین می‌رود، گفت: «با تحریفات زیاد این روزها درباره جنگ، اول باید اثبات کنیم آقای هاشمی فرمانده جنگ بوده و بعد تصمیماتش را به نقد بکشیم.» او با اشاره به اینکه در طول جنگ‌های بزرگ دنیا نوعا یکی از مقامات عالیرتبه و نه نظامیان فرماندهی جنگ را داشته، گفت: «بعد از فتح خرمشهر جنگ با یک هدف روشن انجام نمی‌شد و ازجمله در مقطع حمله اسراییل به لبنان، فرماندهان نظامی لشکر 27 حضرت رسول را به لبنان اعزام کردند، اما با مخالفت امام برگشتند. ما حتی بعد از موضوع لبنان، شرط اجازه عراق برای انتقال نیروهای‌مان برای جنگ با اسراییل را برای آتش‌بس می‌گذاریم.» این پژوهشگر ادامه داد: «با این بن‌بست نظامی، قبل از عملیات خیبر، آقای هاشمی با حکم امام فرماندهی جنگ را به عهده می‌گیرد و بعد از حل اختلاف ارتش و سپاه، تلاش می‌کند جنگ را به تصمیم اساسی برساند و اشاره می‌کند که می‌خواهم با یک عملیات اساسی جنگ را پایان دهم.» در ادامه حجت‌الاسلام پروازی با اشاره به تلاش برای حذف نقش مرحوم هاشمی از فرماندهی در تاریخ رسمی جنگ گفت: «این رویکرد موفق نمی‌شود، چون جبهه و جنگ اتفاقی مردمی بوده که 20، 30 میلیون نفر با آن مرتبط بوده‌اند.» او با بیان اینکه قبل از فتح خرمشهر هیچ گروهی به فکر صلح برای پایان جنگ نبود، خاطرنشان کرد: «اما بعد از آن در شورای عالی دفاع مورد بحث قرار گرفت و خروج دشمن، غرامت جنگی، رسیدگی به جنایات حزب بعث، بازگشت آوارگان عراقی، آزادی مردم عراق و... مطرح شد.»پروازی با تقسیم رویکرد هاشمی‌رفسنجانی به 4 مقطع، گفت: «هاشمی اول مستند به دریافت‌ها از نظر مسوولان کشور، جنگ همه‌جانبه برای تنبیه متجاوز را دنبال می‌کرد. از سال 62 هاشمی دوم بحث پایان جنگ را با امام مطرح می‌کند و امام حکم فرماندهی به او می‌دهند. در این مقطع او دنبال یک پیروزی برای پایان دادن به جنگ است، اما در میدان و دیپلماسی تنهاست، هم عملیات بدر شکست می‌خورد و هم دیپلماسی ما منفعل است. بعد از موفقیت والفجر 8، امریکا به بهانه آزادی گروگان‌ها، به ایران نزدیک می‌شود و هاشمی در ماجرای مک‌فارلین از این استقبال می‌کند، اما لو دادن آن توسط سیدمهدی هاشمی باعث عصبانیت امریکا و رفتن به سمت عراق می‌شود.»

به‌ گفته پروازی، پس از اثبات توانمندی ایران در عملیات کربلای 5، سال 66 هاشمی سوم برای پایان جنگ وارد می‌شود و وقتی وزیر خارجه می‌گوید قطعنامه موردقبول ما نیست، هاشمی می‌گوید آن را نه رد کنید و نه قبول و مذاکره کنید و با اینکه وزارت خارجه در زمان مذاکرات 598، حضور در شورای امنیت را تحریم کرد، به سمت قبول قطعنامه‌ای می‌رود که مدافع زیادی در ایران نداشته است. او در پاسخ به این پرسش که «چرا امام همزمان با پیگیری مذاکرات ازسوی مسوولان، می‌گفتند جنگ جز با سقوط صدام پایان نمی‌یابد»، گفت: «مردم نباید دلسرد می‌شدند و امام برای وحدت مردم و قوت جبهه این موارد را مطرح می‌کردند.»در این نشست محسن هاشمی با اشاره به نقش شرایط در نظرات مسوولان جمهوری اسلامی در مقاطع مختلف گفت: «مسوولان همواره به فکر کشور و مردم و جان‌هایی بودند که از دست می‌رود و هیچ‌یک از کسانی که در مدیریت جنگ ایران و عراق فعال بودند، به خیانت نمی‌اندیشیدند.» فرزند ارشد مرحوم آیت‌الله هاشمی‌رفسنجانی تاکید کرد: «امام تنها از یک نقطه گزارش نمی‌گرفتند و از فرماندهان و مسوولان مختلف اطلاعات می‌گرفتند و تنها با صحبت آقای هاشمی تصمیم نمی‌گرفتند. مقام معظم رهبری هم که دقیق از موارد مطلع بودند، سال 69 نشان فتح را به آقای هاشمی دادند. البته ایشان می‌خواستند نشان را زودتر بدهند که آقای هاشمی گفت صبر کنید آزادگان آزاد شوند. لذا ادعای خیانت مسوولان جنگ، با رویکرد رهبر انقلاب کاملا در تضاد است.»

محسن هاشمی در پایان گفت: «با قبول قطعنامه صدام به پشت مرزها برگشت، اسرا آزاد شدند و غیر از تنبیه متجاوز که با رفتار بعدی خود صدام محقق شد، تنها موضوع غرامت مانده که الان مسکوت است. اما با اینکه ایران بدون دادن یک وجب خاکش به اکثر اهداف رسیده، برخی به ‌جای افتخار به این پیروزی و توضیح آن برای جامعه، با شعارهای توخالی و ادعاهای تحریف‌شده صحبت از خیانت می‌کنند.»


 

به پیج اینستاگرامی «آخرین خبر» بپیوندید
instagram.com/akharinkhabar