کتاب روز/ معرفی بسته کتاب‌ ویژه «مسجد»

ايسنا/ مرکز اسناد انقلاب اسلامي به مناسبت روز جهاني مسجد هشت کتاب در اين حوزه معرفي و پيشنهاد کرده است. مرکز اسناد انقلاب اسلامي ضمن بزرگداشت روز جهاني مسجد، کتاب‌هاي منتشرشده در حوزه نقش مساجد در تاريخ انقلاب را با عناوين «نقش مساجد و دانشگاه‌ها در پيروزي انقلاب اسلامي (مقالات اسنادي)»، «نقش مسجد در پيروزي انقلاب اسلامي (به روايت اسناد)»، «مساجد بازار تهران در نهضت امام خميني (تاريخ شفاهي مسجد سلطاني، سيد عزيزالله و مسجد آذربايجاني‌ها)»، «مبارزات روحانيون و وعاظ مساجد به روايت اسناد»، «تاريخ شفاهي مسجد همت تجريش»، «تاريخ شفاهي مسجد ارک تهران» ،«تاريخ شفاهي مسجد جليلي» و«تاريخ شفاهي مسجد هدايت» به شرح زير معرفي کرده است: * نقش مساجد و دانشگاه‌ها در پيروزي انقلاب اسلامي (مقالات اسنادي) «نقش مساجد و دانشگاه‌ها در پيروزي انقلاب اسلامي (مقالات اسنادي)» به قلم سليمي ميزباني و صدري در 334 صفحه و با شمارگان 2000جلد در سال 1383 منتشر شده­ است. نقش مساجد و دانشگاه‌ها در پيروزي انقلاب اسلامي و ارتباط اين دو نهاد مقدس، داراي اهميت بسيار زيادي است. فعاليت‌هاي مختلف مبارزين در مساجد (نمازجماعت، سخنراني و ارشاد و تبليغ، تجهيز مبارزان انقلابي و اطلاع‌رساني در دوران نهضت)‌ اين نهاد مقدس را به عنوان اصلي‌ترين پايگاه نهضت قرار داد و مسجد توانست نقش ديرينه خود را بازيابد که در اسناد و مدارک ساواک به خوبي نمايان است. دانشگاه نيز مرکز توجه جوانان و حضور مبارزين بود. فعاليت‌هاي جوانان انقلابي در اين دو مرکز، رژيم را بر آن داشت تا به طرح و برنامه‌ريزي براي کنترل و مراقبت از اين دو نهاد مقدس و انحراف حرکت‌هاي فرهنگي و سياسي جوانان اقدام کند. * نقش مسجد در پيروزي انقلاب اسلامي (به روايت اسناد) کتاب «نقش مسجد در پيروزي انقلاب اسلامي (به روايت اسناد)» نوشته خيرالله خيري‌اصل در سال 1393 در 308 صفحه و با شمارگان 1500 جلد به چاپ رسيده است. در اين اثر آمده است: انقلاب ايران به رهبري امام خميني(ره) با مشخصه اسلامي از ساير انقلاب‌هاي جهان متمايز شده است و مسجد مهم‌ترين کانون در اين نهضت اسلامي به‌حساب مي‌آيد. نقش و کارکرد مسجد از نقش و کارکرد مرجعيت و علماي شيعه جدا نبود. در اين کانون‌هاي مهم است که پيام مرجعيت مبارز حضرت امام خميني (ره) به توده مردم مسلمان منتقل مي‌شد. جلسات سخنراني وعاظ انقلابي در ايام محرم، صفر و شب‌هاي ماه رمضان در مساجد برپا مي‌شد. حضور مداوم در مساجد و ايراد سخنراني‌هاي انقلابي بخش مهمي از مبارزات علماي انقلابي چون استاد شهيد مطهري، شهيد حجت‌الاسلام محلاتي، مرحوم حجت‌الاسلام فلسفي، شهيد دکتر مفتح، شهيد دکتر باهنر و آيت‌الله خامنه‌اي مقام معظم رهبري به‌حساب مي‌آيد. * مساجد بازار تهران در نهضت امام خميني (تاريخ شفاهي مسجد سلطاني، سيد عزيزالله و مسجد آذربايجاني‌ها) «مساجد بازار تهران در نهضت امام خميني (تاريخ شفاهي مسجد سلطاني، سيد عزيزالله و مسجد آذربايجاني‌ها)» در 336 صفحه و با شمارگان 2000 جلد در زمستان 1383 چاپ شده است. فرشيد مهري اين کتاب را به تحرير درآورده است. اين اثر به بررسي نقش و عملکرد سه مسجد امام خميني، عزيزالله و شيخ عبدالحسين در جريان شکل‌گيري مبارزات مردمي عليه حکومت پهلوي به‌ويژه در مقاطع حساسي همچون کودتاي 28 مرداد 1332 هجري شمسي، نهضت حضرت امام خميني و قيام پانزده خرداد تا پيروزي انقلاب اسلامي مي‌پردازد. کتاب در سه بخش تنظيم شده است؛ بخش اول، به مسجد شاه سابق اختصاص دارد که سه فصل ‹‹پيشينه‌ تاريخي و فعاليت‌هاي اجتماعي›› ، ‹‹ از مشروطه تا نهضت اسلامي›› و ‹‹‌نهضت اسلامي›› را شامل مي‌شود. بخش دوم، به بررسي نقش و عملکرد مسجد سيد عزيزالله در نهضت اسلامي به رهبري حضرت امام مي‌پردازد و بخش سوم نيز به بررسي جايگاه و نقش مسجد شيخ عبدالحسين (مسجد آذربايجاني‌ها) اختصاص دارد. در پژوهش تاريخ شفاهي حاضر، نقش اين سه مسجد مهم در جريان نهضت، به‌ويژه دوره اول آن؛ از 1341 هجري شمسي، در پرتو خاطرات شفاهي و اسناد و منابع مکتوب بررسي شده است. * مبارزات روحانيون و وعاظ مساجد به روايت اسناد «مبارزات روحانيون و وعاظ مساجد به روايت اسناد» نوشته حشمت الله سليمي در 568 صفحه و با شمارگان 2000 جلد در سال 1386 به بازار عرضه شده است. در بخشي از کتاب مي‌خوانيم : علما،‌ روحانيون و وعاظ مذهبي نقش اساسي در گسترش، تبليغ و تبيين انديشه‌ها، آمال و اهداف امام خميني در اقصي نقاط کشور ايفا کردند. به گونه‌اي که بدون وجود چنين شبکه منسجمي از توزيع‌کنندگان انديشه سياسي امام خميني، فراگير شدن قيام انقلابي در سراسر کشور با مشکل اساسي روبه‌رو مي‌شد. با بررسي اسناد بر جاي مانده از ساواک درباره‌ فعاليت‌هاي علما و روحانيون در امر سخنراني و تبليغ مباني فکري امام خميني در مراکز و مساجد مختلف کشور، اهميت نقش اين روحانيون به همراه واهمه رژيم پهلوي از اين امر به روشني قابل مشاهده است. در اين اثر سعي شده است با تکيه بر اسناد موجود در آرشيو مرکز اسناد انقلاب اسلامي و منابع و مآخذي که به طور مستقيم به مبارزات وعاظ و روحانيون پرداخته‌اند، زواياي پنهان مبارزات آنان روشن شود و مورد بازشناسي قرار گيرد. * تاريخ شفاهي مسجد همت تجريش کتاب «تاريخ شفاهي مسجد همت تجريش» در 204 صفحه و با شمارگان1000 جلد در سال 1386 به قلم محمود طاهراحمدي به چاپ رسيده است. يکي از مساجد فعال و تأثيرگذار در انقلاب اسلامي «مسجد همت» بود که با داشتن موقعيت جغرافيايي مناسب و فعاليت شخصيت‌هاي انقلابي همچون آيت‌الله طالقاني و آيت‌الله ملکي نقش مهمي در مبارزه عليه طاغوت پهلوي ايفا کرد. اين کتاب سرگذشت مسجد همت را بازگويي کرده و نقش آن را در تطور مبارزات نيروهاي مذهبي و پيروزي انقلاب اسلامي بررسي مي‌کند. * تاريخ شفاهي مسجد ارک تهران «تاريخ شفاهي مسجد ارک تهران» از سليمان حيدري با شمارگان 1500 جلد دراسفند 1385 به چاپ رسيده است. تاريخ شفاهي مسجد ارک تهران با نگاه به تحولات سياسي و کارکردهاي اقتصادي و فرهنگي اين مسجد، به بررسي تاثير آن در بسترسازي انقلاب اسلامي پرداخته است. اين پژوهش در سه فصل مجزا به سير احداث مسجد در دوره قاجاريه، تخريب آن در دوره پهلوي و تلاش علما براي احياي آن؛ فعاليت‌هاي اقتصادي، سياسي و فرهنگي مسجد از دهه 30 تا پيروزي انقلاب اسلامي و موضع‌گيري رژيم در قبال فعاليت‌هاي مسجد براي بسيج نيروهاي انقلابي مي‌پردازد. * تاريخ شفاهي مسجد جليلي کتاب «تاريخ شفاهي مسجد جليلي» نوشته پروين قدسي‌زاد در 184 صفحه و با شمارگان 1500 جلد در سال 1383 به چاپ رسيده­ است. در اين اثر مي‌خوانيم: مسجد جليلي يکي از کانون‌هاي فعال براي سازماندهي مبارزين عليه رژيم پهلوي بود؛ لذا عملکرد مسجد سبب نگراني ساواک و نظارت شديد آن بر فعاليت اعضاي مسجد شد. در مسجد علاوه بر فعاليت‌هاي سياسي، فعاليت‌هاي آموزشي نيز صورت مي‌گرفت. افزون بر آن، انجام امور خدماتي و رسيدگي به وضع مستمندان نيز از جمله ويژگي‌هاي اين مسجد بود. در اين کتاب چگونگي فعاليت مسجد بر پايه خاطرات شفاهي برخي اعضاي مسجد در زمينه‌ سياسي ، آموزشي، خدماتي و نقش آن در فراهم کردن زمينه‌هاي پيروزي انقلاب اسلامي بررسي شده است و بدين‌گونه سيماي جديدي براي کساني که مسجد را فقط محل عبادت مي‌دانند، ترسيم شده است. * تاريخ شفاهي مسجد هدايت «تاريخ شفاهي مسجد هدايت» نوشته جليل امجدي در بهمن ماه 1387 با شمارگان 2000 جلد روانه بازار شده است. در کتاب چنين آمده است: اهميت‌ مسجد هدايت‌ به‌ واسطه‌ امام‌ جماعت‌ آن‌، يعني‌ آيت‌الله سيدمحمود طالقاني‌ بوده‌ است‌. طالقاني‌ زماني‌ امامت‌ جماعت‌ مسجد هدايت‌ را عهده‌دار شد که‌ اين‌ مکان‌ تکيه‌اي‌ بيش‌ نبود و تنها در ايام‌ محرم‌ گشوده‌ و مراسم‌ سوگواري‌ در آن‌ برگزار مي‌شد. واقع‌ شدن‌ مسجد هدايت‌ در مجاورت‌ سينما پارک‌ در خيابان‌ استانبول‌ و نزديکي به‌ لاله‌زار که‌ يکي‌ از مراکز تجمع‌ و تفريح‌ مردم‌ آن‌ روز تهران‌ بود، از دلايل‌ انتخاب‌ اين‌ مکان‌ به‌ عنوان‌ پايگاهي‌ براي‌ مبارزه‌ و آموزش‌ و اشاعه‌ فرهنگ‌ انقلابي‌ اسلامي‌ به‌شمار مي‌رفت‌. آيت‌الله طالقاني‌ به‌ دليل‌ آزادانديشي‌ و مخاطب‌شناسي‌ و رويکرد نوگرايانه‌ در انديشه‌ ديني‌، توانست‌ به‌زودي‌ اين‌ مکان‌ کوچک‌ را کانون‌ توجه‌ اقشار مختلف‌ جامعه‌ به‌ ويژه‌ دانشجويان‌ و دانشگاهيان‌ قرار دهد. آزادانديشي‌ و مخاطب‌شناسي‌ طالقاني‌ در بيت‌ زير نهفته‌ است‌ که‌ وي‌ گفته‌ بود آن‌ را بر سردر ورودي‌ مسجد، کنار سينما نصب‌ کنند: «متاع‌ کفر و دين‌، بي‌مشتري‌ نيست‌ / گروهي‌ اين‌، گروهي‌ آن‌ پسندند» و اين‌ خود عامل‌ جذب‌ بسياري‌ از جوانان‌ شد. هدف‌ آيت‌الله طالقاني‌ متحول‌ ساختن‌ مسجد هدايت‌ و رساندن‌ جايگاه‌ آن‌ به‌ عصر صدر اسلام‌ بود. چنان‌ که‌ خود درباره‌ مسجد پيامبر(ص‌) مي‌گفت‌: «مسجد پيامبر، هم‌ مکان‌ جهاد بود، هم‌ تعليم‌ و تربيت‌ و هم‌ مرکز رفع‌ اختلاف‌؛ فقط‌ يک‌ چيز نبود، مجلس‌ فاتحه‌ نبود.» او با چنين‌ تلقي‌اي‌ از مسجد پيامبر(ص‌)، مسجد هدايت‌ را نيز به‌ اين‌ سمت‌ سوِ داد. وي‌ از نخستين‌ کساني‌ بود که‌ با جلسات‌ تفسير قرآن‌ خود در مسجد هدايت‌ و دعوت‌ روحانيان‌ و روشنفکران‌ ديني‌ براي‌ سخنراني‌، پاي‌ جوانان‌ را به‌ مسجد گشود و آنان‌ را با آموزه‌هاي‌ ديني‌ و قرآني‌ آشنا کرد. در نبود آيت‌الله طالقاني‌، مسجد هدايت‌ مانند ده‌ها مسجد ديگري‌ بود که‌ صرفاً کارکردي‌ عبادي‌ داشتند. تنها با حضور ايشان‌ بود که‌ مسجد هدايت‌ ابعاد و ويژگي‌هاي‌ قرآني‌ـ سياسي‌ شگرفي‌ يافت‌ و مانند يک‌ مغناطيس‌، براده‌هاي‌ جوان‌ و دانشجو را به‌ خود جذب‌ مي‌کرد. با کانال تلگرامي «آخرين خبر» همراه شويد