سرانه مطالعه 8/2 دقیقه‌ای برای خواندن همه کتاب‌ها

خبرگزاري کتاب ايران/ بررسي‌ها نشان مي‌دهد اگر هر ايراني باسواد در طول روز تنها 8/2 دقيقه کتاب بخواند، تمام کتاب‌هاي منتشر شده در طول سال خوانده مي‌شوند. هادي حسيني‌نژاد: براي بررسي وضعيت مطالعه در کشور، بايد به شاخصه سرانه مطالعه توجه کرد اما با وجود اعلام اعداد و آمارهاي مختلف از سوي نهادهاي گوناگون، هنوز عدد تاييد شده‌اي در اين زمينه وجود ندارد؛ يعني نه سرانه 2 دقيقه‌اي قابل استناد است و نه سرانه 79 دقيقه‌اي! در چنين شرايطي، معمولا پارامترهاي ديگري از جمله وضعيت بازار کتاب و ميزان فروش کتاب‌فروشي‌ها يا شمارگان متوسط کتاب‌ در طول سال است که ملاک ارزيابي قرار مي‌گيرند. 70 ميليون باسواد در ايران اما در چنين شرايطي، مي‌توان با استناد به ساير شاخصه‌هاي اطلاعاتي نشر در ايران، طور ديگري بررسي‌هامان را پيش ببريم و به نتايجي دست‌پيدا کنيم که چه‌بسا در تبيين وضعيت مطالعه در کشورمان، بي‌تاثير نباشد. آخرين سرشماري در کشور ما، به سال 1395 برمي‌گردد که مطابق با آن جمعيت ايران 79 ميليون و 926 هزار و 270 نفر اعلام شده است. در همان سال، نرخ باسوادي در کشورمان نيز 88 درصد اعلام شده، يعني چيزي حدود 70 ميليون و 400 هزار نفر از هم‌وطنان‌مان در سال 95، با سواد بوده و توانايي مطالعه کتاب در محدوده‌هاي سني مختلف را داشته‌اند. هر ايراني، 2 کتاب در سال حالا اگر شرايط سال 96 را با همان آمارهاي سال 95 مورد ارزيابي قرار دهيم، به نتايج جالب توجهي خواهيم رسيد. مطابق با اطلاعات استخراج شده از بانک اطلاعاتي موسسه خانه کتاب، در سال گذشته(1396) مجموعا 144 ميليون و 192 هزار و 604 نسخه کتاب(مجموع شمارگان کتاب‌هاي چاپ اولي و تجديد چاپي در تمام گروه‌هاي موضوعي) از سوي ناشران، منتشر شده و به بازار آمده است. بنابراين مي‌توان گفت در سال گذشته به ازاي هر ايراني، تقريبا دو نسخه کتاب به انتشار رسيده است. با مراجعه دوباره به اطلاعات خانه کتاب، درمي‌يابيم که کتاب‌هاي منتشر شده در سال 96 به طور متوسط 300 صفحه‌‌اي بوده‌اند و اين يعني در اين سال به ازاي هر ايراني باسواد، 600 صفحه کتاب به انتشار رسيده است. حالا اگر فرض کنيم به طور ميانگين، خواندن هر صفحه کتاب به پنج دقيقه زمان نياز داشته باشد، هر ايراني دستِ کم بايد سه‌هزار دقيقه در سال مطالعه داشته باشد تا به سهم خود، کتاب خوانده باشد و تمام کتاب‌هاي منتشر شده در سال 96، حداقل يک‌بار خوانده شده باشند. حداقل 8/2 دقيقه مطالعه اگر فرض کنيم تمام 144 ميليون و 192 هزار و 604 نسخه کتابي که در سال گذشته به انتشار رسيده‌اند، خوانده شده باشند، يعني هر ايراني باسواد دستِ کم روزي 8/2 دقيقه کتاب خوانده است! به بيان ديگر، تمام کتاب‌هايي که در طول يک‌سال از سوي ناشران ايراني به بازار کتاب مي‌آيد، با سرانه نزديک به 8/2 دقيقه(بيشتر از 8/2 دقيقه به دليل اينکه در محاسبه سرانه مطالعه، جمعيت کل را درنظر مي‌گيرند، نه جمعيت باسواد را. و چنانکه گفته شد قريب به 16 درصد جمعيت ايران، سواد ندارند.) در کشورمان، خوانده مي‌شوند. چند سوال... بر اساس محاسبات صورت گرفته در اين نوشتار کوتاه، مي‌توان به چند سوال و پاسخ‌هايي که براي آن‌ها متصوريم، بيانديشيم: * آيا تمام نسخه‌ کتاب‌هايي که در طول يک سال منتشر مي‌شوند، به دست مخاطبان خود مي‌رسند و خوانده مي‌شوند؟ * آيا آمار فروش سالانه کتاب در کشورمان، مويد اين احتمال است؟ * آيا با اين حساب مي‌توان گفت با درنظر گرفتن مطالعه از منابع کتابخانه‌اي، ديجيتال و... سرانه مطالعه در ايران حداقل 2/8 دقيقه است؟ * آيا ميزان توليد کتاب با ميزان نرخ سواد و ظرفيت‌هاي مطالعاتي در کشور، ميزان موجهي است؟ هر ايراني، 8/2 دقيقه مطالعه روزانه انتظار نمي‌رود محاسباتي از اين دست بتواند جاي محاسبات و آمارگيري‌هاي دقيق درباره وضعيت سرانه مطالعه در کشور را بگيرد اما جدا از جنبه‌هاي ژورناليستي و چنانکه گفته شد، شايد بتوان با اتکا به چنين بررسي‌هاي، دستِ کم به نمايه‌هاي نزديک‌تري به واقعيت دست‌ يافت. با اين اوصاف شايد براي رسيدن به حداقل‌ مطالبات فرهنگي در کشور، بتوان روي اين شعار، تشديد گذاشت: «هر ايراني، 8/2 دقيقه مطالعه روزانه». همراهان عزيز، آخرين خبر را بر روي بسترهاي زير دنبال کنيد: آخرين خبر در سروش http://sapp.ir/akharinkhabar آخرين خبر در ايتا https://eitaa.com/joinchat/88211456C878f9966e5 آخرين خبر در بله https://bale.ai/invite/#/join/MTIwZmMyZT آخرين خبر در گپ https://gap.im/akharinkhabar