فهرست حذفیات کتاب‌های فارسی چقدر واقعیت دارد؟

تسنيم/ ادبيات فارسي و اديبان بزرگ ما، از جمله موضوعاتي هستند که تمام ما ايراني‌ها به آن افتخار مي‌کنيم و به هر نکته کوچکي در مورد آن، حساسيت نشان مي‌دهيم. «فهرست حذفيات کتابهاي فارسي» اين خبري بود که هفتۀ پيش يک اکانت توييتري منتشر کرد و خيلي زود فراگير شد، تا جايي که برخي از روزنامه‌ها هم عکس و گزارش اول خودشان را به اين موضوع اختصاص دادند. بالاخره کم چيزي هم نبود؛ ادبيات فارسي و اديبان بزرگ ما، از جمله موضوعاتي هستند که تمام ما ايراني‌ها به آن افتخار مي‌کنيم و به هر نکته کوچکي در مورد آن، حساسيت نشان مي‌دهيم. منتها نکته مغفولي که در ماجراي اخير وجود دارد، اطلاع رساني ناقصي است که در مورد تغييرات کتابهاي درسي فارسي صورت گرفت. به اين معنا که متن حذف‌شده از هر شاعر و اديبي معرفي شد، اما اينکه متن جايگزيني از همان شاعر و اديب به کتابهاي درسي فارسي راه پيدا کرده يا نه، ناگفته ماند. در حالي که با يک جستجوي ساده در پايگاه کتابهاي درسي (chap.sch.ir) مي‌شد ديد که في‌المثل اگر شعر «مادر» ايرج ميرزا ديگر در کتابهاي درسي نيست، حالا از ايرج دو شعر «وطن‌دوستي» در فارسي ششم (صفحه ۵۶) و بخش‌هايي از «نصيحت به فرزند» در فارسي هشتم (ص ۴۹) به کتابهاي درسي راه پيدا کرده.طبيعتا! مي‌شود در مورد اين انتخابها و باقي موارد سوال کرد، اما اول بايد تصوير دقيقي از وضعيت کتابهاي درسي فارسي داشت. اينحا و در فهرست زير، تمام مواردي که کتابهاي فارسي دورۀ دبيرستان در سال تحصيلي ۹۸-۹۹ متن يا شعري از ادباي معاصر دارند را برايتان ذکر کرده‌ايم. اعداد داخل پرانتر شماره صفحات است. فارسي هفتم: قيصر امين‌پور (۱۲-۱۴)، علي شريعتي (۱۸-۲۰)، طاهره ايبد (داستان «کژال» ۲۳-۲۸)، محمدجواد محبت (۳۷)، نادر ابراهيمي (۵۰-۵۴)، پروين اعتصامي (۵۸-۶۱)، عباس اقبال آشتياني (۶۵-۶۷)، هوشنگ مرادي کرماني (يکي از «قصه‌هاي مجيد» ۷۰-۷۷) ملک‌الشعراء بهار (۹۶)، اميرحسين فردي (زندگينامۀ امام خميني ۱۲۰-۱۲۳)، محمدرضا کاتب (داستان کوتاه «مرخصي» ۱۲۶-۱۳۱)، غلامعلي حدادعادل (دربارۀ زبان فارسي ۱۳۸-۱۳۹)، فتح‌الله ديده‌بان (از کتاب «قوي سفيد» ۱۶۲-۱۶۵) خارجي‌ها: ويتاتو ژيلينسکاي (داستان «آدم آهني و شاپرک»)، کليک مورمان فارسي هشتم: قيصر امين‌پور (۱۲-۱۳)، جلال‌الدين کزازي (از کتاب «فرزند ايران» ۳۰-۳۲)، مصطفي رحماندوست (از کتاب «فوت کوزه‌گري» ۳۵)، ايرج ميرزا (۴۹)، حبيب يوسف‌زاده (زندگينامه شهيد مهدي باکري ۶۳-۶۶)، فرهاد حسن‌زاده (دو داستان از اميرکبير ۶۸-۷۱)، محمود حکيمي (داستاني اميرکبير ۷۲)، سلمان هراتي (۸۶-۸۸) خارجي‌ها: محمود درويش، نزار قباني، شکسپير فارسي نهم: نيما يوشيج (۲۲)، پروين اعتصامي (۲۶)، ثمين باغچه‌بان (ترجمۀ «زندگي من» هلن کلر ۳۶-۴۰)، بهاءالدين خرمشاهي (درباره حافظ ۵۴)، محمد دهريزي (شعري براي شهيد فهميده ۷۴-۷۸)، سيدمرتضي آويني (متن يکي از قسمتهاي «روايت فتح» ۸۹-۹۰)، قيصر امين‌پور (۹۸)، امام خميني (يک غزل ۹۹)، علي شريعتي (۱۳۸) خارجي‌ها: هلن کلر، ويکتور هوگو، سنت اگزوپري (از «شازده کوچولو»)، رابرت فيشر فارسي دهم: نيما يوشيج (۱۴-۱۳)، جمال ميرصادقي (داستان «ديوار» ۲۱-۲۷)، علي موسوي گرمارودي (۳۱-۳۳)، شهريار (۴۲-۴۳)، سهراب سپهري (از کتاب نثر «اتاق آبي» ۶۴-۶۵)، جلال آل‌احمد (دربارۀ نيما ۶۸-۷۱)، سيدمرتضي آويني (متن قسمتي از «روايت فتح» ۷۵ -۷۸)، سپيده کاشاني (۸۲)، معصومه آباد (از کتاب «من زنده‌ام» ۸۵-۹۱)، محمود شاهرخي (۱۰۸-۱۰۹)، عبدالحسين وجداني (داستان «خسرو» ۱۲۰-۱۲۵) خارجي‌ها: نزار قباني، آندره ژيد (از «مائده‌هاي زميني»)، لئو تولستوي (يک داستان کوتاه) فارسي يازدهم: فريدون مشيري (۱۵)، مهدي حميدي شيرازي (۲۸-۳۰)، مجيد واعظي (دربارۀ عباس ميرزا ۳۸-۴۲)، جواد کامور بخشايش (خاطرات اسارت ۴۵-۴۹)، بديع‌الزمان فروزانفر (زندگي مولانا ۶۷-۷۱)، محمدعلي اسلامي ندوشن (از کتاب «روزها» ۷۵-۷۸)، لطفعلي صورتگر (يک خاطره ۸۱-۸۵)، حميد سبزواري (۸۸-۸۹)، سيدضياءالدين شفيعي (۹۲)، سيدحسن حسيني (۹۳)، قيصر امين‌پور (۹۷)، غلامحسين يوسفي (دربارۀ ضحاک ۱۰۰-۱۰۱)، رسول پرويزي (داستان «قصۀ عينکم» ۱۲۶-۱۳۱)، نادر ابراهيمي (از رمان «سه ديدار» ۱۳۴-۱۳۹)، علي شريعتي (۱۵۰) خارجي‌ها: تاگور، جبران خليل جبران، گوته، ريچارد باخ (از «جاناتان مرغ دريايي») فارسي دوازدهم: پروين اعتصامي (۱۹)، عارف قزويني (۲۶)، فرخي يزدي (۲۷)، ملک الشعراء بهار (قصيده دماونديه ۳۴-۳۵)، احمد عربلو (داستان طنزي از جبهه ۳۸-۴۳) محمدرضا شفيعي‌کدکني (غزل «اي مهربانتر از برگ در بوسه‌هاي باران» ۵۷)، ابراهيم باستاني پاريزي (خاطرات ۶۰-۶۴)، علي شريعتي (از «کوير» ۷۰-۷۳)، محمد بهمن‌بيگي (از «بخاراي من ايل من» ۷۷-۸۱)، سلمان هراتي (۸۴-۸۵)، سياوش کسرايي (۸۶) مهرداد اوستا (۸۷)، سيدمهدي شجاعي (داستان «آن شب عزيز» ۸۸-۹۳)، بهار (۹۵)، مرتضي اميري اسفندقه (شعري دربارۀ شهيد حججي ۹۶-۹۷)، مهدي اخوان‌ثالث (شعر «خوان هشتم» ۱۰۹-۱۱۴)، ابوالقاسم لاهوتي (۱۱۷)، محمدعلي جمالزاده (داستان «کباب غاز» ۱۳۲-۱۴۰ در خط اول ص ۱۳۳ نام صادق هدايت از متن داستان حذف شده)، رضا اميرخاني (از رمان «ارميا» ۱۴۳-۱۴۷)، فريدون مشيري (۱۵۳)، عبدالحسين زرين‌کوب (ترجمۀ داستاني از آلفونس دوده، ۱۵۷-۱۶۲) خارجي‌ها: پابلو نرودا، شيللر، شکسپير، آلفونس دوده طبيعتاً براي ارزيابي دقيق‌تر، بايد کتابهاي فارسي دبستان و نيز کتابهاي «نگارش» دورۀ دبيرستان را هم ديد. مثلاً در فارسي پنجم دبستان «ايران اي سراي اميد» هوشنگ ابتهاج سايه (۷۶) آمده‌. يا در کتاب نگارش دهم به «اتاق آبي» سهراب سپهري (۲۹-۳۰)، «نخل» هوشنگ مرادي کرماني (۳۵)، «اگر قره‌قاج نبود» محمد بهمن‌بيگي (۸۲)، «بي بال پريدن» قيصر امين‌پور (۸۸-۹۰) و «حالا حکايت ماست» عمران صلاحي (۱۱۳) ارجاع شده و در نگارش يازدهم، بخش‌هايي از «کوه مرا صدا زد» محمدرضا بايرامي (۷۲-۷۳) و «سووشون» سيمين دانشور (۸۱) به عنوان نمونه آمده‌اند. ما را در کانال «آخرين خبر» دنبال کنيد