قیام ۲۹ بهمن مردم تبریز در قاب کتاب

ايبنا

بروزرسانی 1399/11/29 - 19:51

ايبنا/در سالروز قيام 29 بهمن‌ماه سال 1356 به عنوان سرسلسله قيام‌هاي انقلاب اسلامي که تير خلاص را به پيکر منحوس رژيم ستم‌شاهي پهلوي زد، کتاب‌هايي درباره اين رخداد تاريخي، کنشگران آن و پيامدهايش بخوانيد.

قيام خونين مردم تبريز در دو مقطع از تاريخ معاصر ايران بسيار مؤثر بود و مسير تاريخ کشورمان را تغيير داد.

قيام تبريزي‌ها در دوره استبداد صغير و شکست محمدعلي شاه و قيام ۲۹ بهمن ۱۳۵۶ عليه محمدرضا پهلوي هردو تأثير انکارناپذيري در روند تاريخ معاصر به جا گذاشته‌اند.

در بررسي مسير حوادث منجر به پيروزي انقلاب اسلامي، قيام ۲۹ بهمن تبريز نخستين حلقه زنجيره‌‌اي بود که قيام ۱۹ دي قم را به قيام‌هاي پي‌درپي ايران‌زمين متصل کرد.

نگاهي به حوادث تاريخ انقلاب نشان مي‌دهد سال ۱۳۵۶ سال شتاب نهضت اسلامي با حوادث مهمي چون شهادت مصطفي خميني فرزند امام راحل، فوت دکتر شريعتي، قيام ۱۹ دي قم در اعتراض به اهانت صورت‌گرفته و سرانجام قيام ۲۹ بهمن تبريز در چهلم شهداي قيام مردم قم است.

صبح روز شنبه ۲۹ بهمن ۱۳۵۶، مردم تبريز براي برگزاري اين مراسم به طرف بازار تبريز حرکت کردند. عده‌اي از دانشجويان و مردم در مقابل در مسجد گرد آمده بودند و اعلاميه مراسم چهلم شهداي قم را -که به در و ديوار زده شده بود- مطالعه مي‌کردند.

مردم براي برگزاري تظاهرات آماده بودند که با شهادت محمد تجلا (اولين شهيد قيام ۲۹ بهمن مردم تبريز) طغيان کردند و در يک حرکت کاملاً اسلامي و حسيني در مرحله اول تمام مراکز منتسب به بهائيت و مشروب‌فروشي‌ها را به صورت خودجوش به آتش کشيدند.

در قيام ۲۹ بهمن مردم تبريز ۱۴ نفر شهيد و بيش از ۱۰۰ نفر مجروح شدند.
نخستين اقدام براي سرنگوني مجسمه شاه در ۲۹ بهمن ۵۶ به همت مردم تبريز روي داد و در اين اقدام تا جايي پيش رفت که مردم طناب را دور گردن مجسمه شاه انداختند.

سرانجام ساعت ۵ بعدازظهر، نيروهاي نظامي بر شهر مسلط شدند. در آماري که براي رئيس ساواک تبريز تهيه شده بود، اين‌طور نوشته شده بود: «۵۸۱ نفر دستگير، ۹ نفر کشته، ۱۱۸ نفر زخمي شدند و ۳ دستگاه تانک، ۲ سينما، يک هتل، کاخ جوانان، حزب رستاخيز و تعدادي اتومبيل به آتش کشيده شدند.»

پيام امام خميني به مردم تبريز
در پي قيام خونين مردم تبريز که توسط عمال رژيم سر سپرده به خاک و خون کشيده شد، امام خميني (ره) پيامي که به تعبير ايشان «غمنامه» بود صادر کردند.
ايشان در اين غمنامه گفتند: «سلام بر اهالي شجاع و متدين آذربايجان عزيز. درود بر مردان برومند و جوانان غيرتمند تبريز. درود بر مرداني که در مقابل دودمان بسيار خطرناک پهلوي قيام کردند و با فرياد «مرگ بر شاه» خط بطلان بر گزافه گويي هاي او کشيدند.

زنده باشند مردم مجاهد عزيز تبريز که با نهضت عظيم خود، مشت محکم بر دهان ياوه‌گويان زدند. من نمي‌دانم با چه زباني به اهالي محترم تبريز و به مادران داغديده و پدران مصيبت‌کشيده تسليت بگويم، به ياري خدا آثار اين رژيم ضداسلامي محو خواهد شد.»

حال بعد از گذشت ۴۳ سال از قيام مردم تبريز مورخان و تحليلگران سياسي از اين حرکت اصيل اسلامي به عنوان سرسلسله قيام‌هاي انقلاب اسلامي که تير خلاص را به پيکر منحوس رژيم ستم‌شاهي پهلوي زد نام مي‌برند.

در اين گزارش تلاش شده است کتاب‌هايي که تاکنون درباره قيام 29 بهمن 1356 مردم تبريز به چاپ رسيده به صورت مختصر معرفي شود.

يک روايت معتبر درباره قيام 29 بهمن تبريز
کتاب «يک روايت معتبر درباره قيام 29 بهمن تبريز» از مجموعه «يک روايت معتبر» به‌نشر(انتشارات آستان قدس رضوي)، تأليف علي موسوي با بررسي سابقه و نحوه شکل‌گيري اين قيام، به بازخواني برگي ديگر از تاريخ انقلاب اسلامي مي‌پردازد.

در اين کتاب همچنين حوادث قيام 19 دي‌ماه مردم قم و برگزاري چهلم شهادت طلاب حوزه علميه قم به عنوان عامل تأثيرگذار قيام 29 بهمن مردم تبريز شناخته مي‌شود. اين اثر با تصاويري از تبريز در دهه 50، راهپيمايي پزشکان و کارکنان بيمارستان امام خميني(ره) و دانشجويان دانشگاه‌هاي تبريز در اعتراض به حمله مسلحانه به آن بيمارستان، تصاوير شهداي گرانقدر قيام خونين 29 بهمن تبريز، تظاهرات 29 بهمن و ... همراه است.

«يک روايت معتبر درباره قيام 29 بهمن تبريز» با اشاره به برگزاري مراسم چهلمين روز حادثه خونين و شهادت عده‌اي از فضلا و طلاب حوزه علميه قم در روز 29 بهمن سال 56 و سخنراني حضرت امام در روز 29 بهمن در مسجد شيخ انصاري نجف اشرف به مناسبت چهلم شهداي قم، نحوه شکل‌گيري حوادث و قيام 29 بهمن در تبريز را روايت مي‌کند.

«يک روايت معتبر درباره قيام 29 بهمن تبريز» در 81 صفحه در قطع رقعي کوتاه و با تيراژ يک هزار نسخه در کتابفروشي‌هاي سراسر کشور در اختيار مخاطبان و کتاب‌دوستان قرار دارد.

قيام 29 بهمن تبريز
کتاب «قيام 29 بهمن تبريز»، مشتمل بر مجموعه مقالاتي است که نگارنده به مناسبت‌هاي مختلف پيرامون قيام 29 بهمن تبريز نگاشته است. هر يک از اين مقالات گوشه‌هايي از تاريخ انقلاب اسلامي در آذربايجان و پيوند آن با حضرت امام و انقلاب اسلامي را -که نشانه‌هاي قدرتمند اتحاد و همبستگي ملي مردم مسلمان ايران است- روشن مي‌کند. در مقاله «قيام شورانگيز 29 بهمن مردم تبريز» مي‌خوانيم: «سال 1356 سال شتاب حرکت اسلامي مردم ايران بود، شهادت حاج‌آقا «مصطفي خميني» زمينه همگاني را براي ابراز خشم و انزجار عمومي مهيا ساخته بود».

کتاب «قيام 29 بهمن تبريز»، تأليف رحيم نيکبخت در 142 صفحه و با شمارگان 500 نسخه از سوي انتشارات ايران شناخت روانه بازار نشر شده است.

ديگ سنگي
کتاب ديگ سنگي درباره قيام مردم تبريز است و بهانه انتشار اين مجموعه از تاريخ ما، روايت اشخاص، وقايع و اماکن، بر پايه مستندات آن روزهاست. در اين کتاب به قيام‌ شورانگيز سازمان‌يافته‌ مردم‌ تبريز به‌ رهبري‌ آيت‌الله‌ قاضي‌ اشاره شده، زماني که ديگ‌ سنگي‌ تبريز به جوشش درآمد و تا فروکشيدن‌ نظام‌ شاهنشاهي‌ از جوشش‌ نيفتاد.

کتاب «ديگ سنگي»، تأليف علي موسوي در 72 صفحه شمارگان 1500 نسخه از سوي انتشارات قاف روانه بازار نشر شده است.

تبريز در خون
نهمين جلد از مجموعه «دانستني‌هاي انقلاب اسلامي براي جوانان» حاوي گزارش و تحليلي مختصر از قيام 29 بهمن 1356 تبريز است که طي آن مؤلف با برشماردن صحنه‌هاي اين واقعه، نتايج و پي‌آمدها، همچنين نقش اين قيام را در پيروزي انقلاب تشريح مي‌کند. کتاب با موضوعاتي مانند «تبريز و تجلي قيام تبريزيان»، «تجلي قيام در سينه تجلا»، «رشيدي مطلق در قم»، «تبريز تب‌دار»، «شهر تبريز است و جان قربان جانان مي‌کند»، «در سوگ تبريز»، «رستاخيز ضد رستاخيز»، «شروع واکنش‌هاي متقابل»، «نويد پيروزي»، «بزرگداشت چهلم شهدا در تحريم عيد نوروز» و «ستاره کوير» تدوين شده است.

خوشبختانه اين کتاب به دليل نوع نثر آن و اطلاعات مختصر و مفيد از واقعه مورد نظر مورد توجه دانش‌آموزان قرار گرفت؛ زيرا محتواي کتاب چرايي وقوع قيام 29 بهمن را فارغ از فضاي خشک مقالات يا مباحث تاريخي به مخاطب ارائه مي‌دهد.

کتاب «تبريز در خون»، تأليف اعظم مرادحاصلي در 64 صفحه، شمارگان 3000 نسخه از سوي انتشارات مرکز اسناد انقلاب اسلامي منتشر شده و در دسترس علاقه‌مندان قرار گرفته است.