آخرین خودرو/ نیسان آبی با وجود بیش از پنج دهه تولید، هنوز یکی از مهم ترین محصولات زامیاد است و نبود جایگزین اقتصادی، حذف آن را به تصمیمی پرهزینه تبدیل کرده است.

چرا نیسان آبی هنوز تولید می شود؟
نیسان آبی از سال ۱۳۴۹ در ایران تولید می شود و ریشه آن به نسل سوم نیسان جونیور باز می گردد؛ خودرویی که در سال ۱۹۷۰ برای پر کردن فاصله میان وانت و کامیون طراحی شد. بیش از پنج دهه از شروع تولید این خودرو گذشته و استانداردهای ایمنی، فناوری و نیاز مشتریان تغییر کرده است، اما نیسان همچنان در خط تولید زامیاد حضور دارد. دلیل ماندگاری آن فقط فنی نیست. نیسان برای زامیاد یک محصول مهم با بازار و مشتری مشخص است و بر اساس مشاهدات بازار و تجربه فعالان این حوزه، بخش مهمی از کسب و کار این شرکت به ادامه تولید و فروش این خودرو وابسته است. به همین دلیل، کنار گذاشتن نیسان فقط به معنای حذف یک مدل قدیمی نیست؛ بلکه می تواند تولید و درآمد زامیاد را هم تحت تاثیر قرار دهد.

سایپا و زامیاد برای ادامه تولید چه کرده‌اند؟
زامیاد به جای توقف تولید، در نسخه های جدید تلاش کرده نیسان را با الزامات روز هماهنگ کند. زامیاد EX نمونه این رویکرد است. در این نسخه، استانداردهای ۸۵ گانه رعایت شده و تجهیزات ایمنی جدیدی مانند ترمز اضطراری، هشدار خروج از خط، هشدار برخورد از جلو و کنترل پایداری به خودرو اضافه شده است. کابین نیز بزرگ تر شده و برخی تغییرات در فاصله محورها و فضای داخلی انجام شده است. این تغییرات باعث شده EX از نظر تجهیزات با نیسان های قدیمی تفاوت زیادی داشته باشد، اما اصل خودرو همچنان به یک محصول با سابقه بیش از پنج دهه بر می گردد. از طرف دیگر، هرچه تجهیزات خودرو بیشتر و پیچیده تر شود، هزینه تعمیر و نگهداری آن نیز می تواند افزایش پیدا کند. این موضوع برای یک خودروی کار اهمیت زیادی دارد، چون هزینه استفاده از خودرو مستقیما روی درآمد راننده اثر می گذارد.

چرا حذف نیسان برای زامیاد خطرناک است؟
اگر قرار باشد نیسان از خط تولید کنار برود، زامیاد باید همزمان یک محصول جدید را جایگزین آن کند؛ محصولی که بتواند هم بازار فعلی نیسان را پوشش دهد و هم درآمد از دست رفته شرکت را جبران کند. این کار در شرایط فعلی ساده نیست. نیسان سال هاست تولید می شود و برای آن خط تولید، شبکه تامین قطعات، تعمیرکار و مشتری وجود دارد. حذف ناگهانی چنین محصولی می تواند بخش مهمی از فعالیت زامیاد را تحت فشار قرار دهد. از آنجا که زامیاد یکی از شرکت های گروه سایپا است، تبعات این اتفاق می تواند به این گروه نیز منتقل شود. البته میزان این اثرگذاری را باید با آمار تولید و درآمد شرکت مشخص کرد و بدون عدد نمی توان درباره اندازه آن حکم قطعی داد.

چرا راننده ها هنوز نیسان می خواهند؟
دلیل ماندگاری نیسان فقط قیمت آن نیست. این خودرو برای چند نسل از رانندگان به یک محصول آشنا تبدیل شده است. قطعات آن در بازار پیدا می شود، تعمیرکاران ساختار آن را می شناسند و مشتری می داند با چه خودرویی طرف است. حتی رنگ آبی هم بخشی از هویت این خودرو شده است. بر اساس پرس و جوی خبرنگار «آخرین خودرو» در مقاطع مختلف، زامیاد در دوره هایی نیسان را با رنگ هایی مانند سفید و قرمز گوجه ای نیز عرضه کرده است، اما این رنگ ها نتوانستند جای نسخه آبی را در بازار بگیرند و در ادامه بیشتر به شکل سفارشی عرضه شدند. این موضوع یک آمار رسمی از میزان محبوبیت رنگ آبی نیست، اما نشان می دهد نیسان در ذهن بسیاری از رانندگان فقط یک وانت نیست؛ ظاهر و رنگ آن هم به بخشی از هویت این خودرو در بازار تبدیل شده است.

مشکل اصلی؛ جایگزین نیسان کجاست؟
در طرف مقابل، خودروهای جدیدتر از نظر ایمنی، فناوری و راحتی وضعیت بهتری دارند، اما قیمت بالاتری هم دارند. اختلاف قیمت یک محصول جدید با نیسان می تواند به چند صد میلیون تومان و حتی حدود یک میلیارد تومان برسد. در چنین شرایطی، راننده ای که از وانت برای کسب درآمد استفاده می کند، ممکن است توان خرید محصول جدیدتر را نداشته باشد. همین جا تناقض اصلی شکل می گیرد. از یک طرف، ادامه تولید خودرویی با چنین سابقه ای از نظر فنی نمی تواند راه حل دائمی باشد. از طرف دیگر، حذف آن بدون معرفی یک جایگزین اقتصادی، مشتری را با هزینه بسیار بیشتری روبه رو می کند و زامیاد را نیز با خلأ یک محصول مهم مواجه خواهد کرد. قیمت بازار زامیاد EX نیز در داده مورد استفاده این گزارش حدود یک میلیارد و ۸۲۵ میلیون تومان و قیمت کارخانه آن یک میلیارد و ۷۹۹ میلیون تومان است.

نیسان بین استاندارد و اقتصاد گیر کرده است
بحث درباره مشکلات این خودرو تازه نیست. در سال ۱۳۸۹، مصرف سوخت بالای زامیاد با اعتراض فعالان محیط زیست همراه شد و ادامه تولید آن را با چالش مواجه کرد. زامیاد در آن زمان استفاده از پیشرانه دیزلی را مطرح کرد. امروز مسئله شکل دیگری پیدا کرده است. نیسان از نظر فناوری و استاندارد نمی تواند برای همیشه با خودروهای جدید رقابت کند، اما بازار و خودروساز هنوز جایگزین مناسبی برای آن ندارند. به همین دلیل، راه حل فعلی بیشتر به سمت ارتقای همین محصول رفته است؛ اما این راه حل هم نمی تواند برای همیشه ادامه پیدا کند.

مسئله واقعی در نهایت یک سوال ساده است:
اگر نیسان آبی حذف شود، چه خودرویی با چه قیمتی قرار است جای آن را بگیرد؟
تا وقتی پاسخ این سوال مشخص نباشد، بازنشسته کردن نیسان آبی فقط یک تصمیم فنی نیست؛ تصمیمی است که هم بازار خودروهای کار و هم آینده زامیاد و سایپا را تحت تاثیر قرار می دهد.

به پیج اینستاگرامی «آخرین خودرو» بپیوندید
instagram.com/akharinkhodro.ir