آخرین خودرو/هیئت وزیران با اصلاح آیین نامه ماده ۱۰ قانون ساماندهی صنعت خودرو، اسقاط را به تولید، واردات و شماره گذاری گره زد و برای خودروهای فرسوده محدودیت های سوخت، تردد و فعالیت تعیین کرد.

اسقاط حالا مستقیما به تولید خودرو وصل شد
به گزارش آخرین خودرو، طبق اصلاحیه آیین نامه اجرایی ماده ۱۰ قانون ساماندهی صنعت خودرو، تولیدکنندگان خودرو و موتورسیکلت باید به ازای هر ۴ دستگاه تولیدی، گواهی اسقاط یک دستگاه را از مراکز اسقاط دریافت کنند. شماره گذاری نیز منوط به ارائه گواهی اسقاط معادل ۲۵ درصد تولید ماهانه شده است.
اگر گواهی مورد نیاز یک گروه کاربری در سامانه تولید نشود، وزارت صمت با تایید سازمان حفاظت محیط زیست می تواند از گواهی گروه های دیگر استفاده کند یا سازوکار ادغام و استفاده از گروه معادل را ایجاد کند. در جدول جدید ماده ۱۵، تعداد گواهی معادل برای گروه های مختلف مشخص شده است:

قیمت گذاری گواهی های اسقاط نیز بر اساس گروه کاربری انجام می شود.

خودروهای فرسوده با سوخت و تردد محدود می شوند
خودرویی که به سن فرسودگی برسد، سهمیه سوخت با نرخ اول و دوم دریافت نمی کند و فقط در صورت ثبت نام در سامانه امکان دریافت کارت سوخت خواهد داشت. تردد، نقل و انتقال و تعویض پلاک این خودروها به کلان شهرها نیز ممنوع می شود و پلیس راهور باید امکان جریمه خودروهای فرسوده را برای دوربین های نظارتی فراهم کند. خودروهای تجاری فرسوده با محدودیت هایی مانند ممنوعیت حمل بار و مسافر در کلان شهرها و ممنوعیت ورود به مناطق کم انتشار آلاینده یا LEZ روبه رو می شوند. سکوهای حمل بار و مسافر هم اجازه استفاده از خودروهای رسیده به سن فرسودگی را ندارند.
برای کامیون و کشنده با ظرفیت اسمی ۲۰ تن و بالاتر نیز ارائه خدماتی مانند بارنامه، باربرگ، ثبت عملکرد پیمایش و تخصیص سوخت پایه و سوخت مبتنی بر عملکرد، طبق برنامه محدود خواهد شد.
این محدودیت برای ناوگان بالای ۵۰ سال در چهار مرحله سنی اجرا می شود:
بیش از ۵۵ سال
۵۴ و ۵۵ سال
۵۲ و ۵۳ سال
۵۰ و ۵۱ سال
زمان دقیق اجرا در هر گروه پس از ابلاغ شیوه نامه و طبق برنامه اعلامی تعیین می شود. برنامه اجرای محدودیت ها با توجه به ظرفیت تولید داخل و واردات، توسط وزارت راه و شهرسازی، سازمان راهداری و حمل و نقل جاده ای، وزارت کشور و سازمان شهرداری ها و دهیاری ها تهیه می شود. پس از اجرای طرح برای ناوگان بالای ۵۰ تن نیز درباره ناوگان با ظرفیت و سن پایین تر تصمیم گیری خواهد شد.

برای مالک فرسوده تا ۵ سال فرصت گذاشته شد
خودروهای فرسوده ای که در سامانه ثبت نام کرده و برای اسقاط اعلام آمادگی کرده اند، با رعایت اولویت های تعیین شده، حداکثر تا ۵ سال و تا زمان فراهم شدن شرایط و تسهیلات، از محدودیت های خودروهای فرسوده معاف می شوند. اگر پس از فراهم شدن شرایط و پرداخت تسهیلات، مالک خودرو را اسقاط نکند، وزارت صمت موضوع را به پلیس راهور اعلام می کند و ممنوعیت تردد و سایر محدودیت ها اعمال خواهد شد. اگر در یک گروه کاربری استقبال کافی وجود نداشته باشد نیز امکان انتقال مشوق ها به خودروهایی با سن فرسودگی پایین تر وجود دارد و محدودیت گروه قبلی لغو می شود. سیاست گذاری و اولویت بندی سالانه طرح های نوسازی و اسقاط نیز بر عهده کارگروه ملی کاهش آلودگی هوا قرار گرفته است.

گواهی صرفه جویی سوخت مشوق جدید کامیون فرسوده
برای اسقاط کامیون و کشنده، علاوه بر گواهی اسقاط، گواهی صرفه جویی سوخت نیز به مالک حقیقی یا حقوقی داده می شود. این گواهی باید در بورس انرژی پذیرفته شود. مالک باید کارت سوخت فعال داشته باشد و تابعیت ایرانی او نیز احراز شود. پس از تایید اسقاط توسط وزارت صمت و ابطال کارت سوخت، گواهی صرفه جویی سوخت صادر می شود. میزان این گواهی بر اساس سن، ارزش بازار و سایر ویژگی های خودرو تعیین می شود و شیوه نامه آن باید حداکثر ظرف ۲ ماه پس از ابلاغ آیین نامه تدوین و ابلاغ شود.

واردات هم به اسقاط گره خورد
برای خودروهای نو و صفر کیلومتر وارداتی، تعداد گواهی اسقاط بر اساس قیمت گمرکی و رتبه انرژی تعیین می شود. در جدول واردات، تعداد گواهی مورد نیاز برای:
خودروهای سنگین و تجاری: ۶ تا ۱۶ گواهی
خودروهای سواری: ۱ تا ۱۲ گواهی
موتورسیکلت: ۲ تا ۱۲ گواهی
تعیین شده است.

برای کامیون و کشنده نیز واردکننده باید پیش از ثبت سفارش متعهد به ارائه گواهی اسقاط شود. برای خودروهای امدادی، آمبولانس، آتش نشانی، یگان حفاظت، سازمان حفاظت محیط زیست و خودروهای نظامی، امنیتی و انتظامی، فقط ۲۵ درصد ارقام جدول گواهی اسقاط اعمال می شود.

هیبریدی ها هم قانون جداگانه گرفتند
اصلاحیه سه نوع خودرو را مشخصا تعریف کرده است:

برای خودروهای هیبریدی، تولیدکننده باید به ازای هر ۴ دستگاه، یک گواهی اسقاط و واردکننده به ازای هر ۲ دستگاه، یک گواهی اسقاط از همان گروه خودرویی در سامانه درج کند؛ میزان ارزبری واردات هیبریدی در این الزام تاثیری ندارد. در طرح جایگزینی موتورسیکلت فرسوده نیز اگر متقاضی موتورسیکلت برقی انتخاب کند، تعداد گواهی اسقاط موتورسیکلت فرسوده او دو برابر محاسبه می شود.

گواهی اسقاط اجباری است یا قابل خرید؟
یکی از مهم ترین ابهام های این اصلاحیه همین جاست. دولت از یک طرف می گوید شماره گذاری خودروهای تولید داخل منوط به ارائه گواهی اسقاط است و خودروساز باید به ازای هر ۴ دستگاه تولیدی، گواهی اسقاط تهیه کند. اما از طرف دیگر، اگر گواهی در سامانه تامین نشود، تولیدکننده می تواند ۵/۱ درصد از ماخذ تعیین شده در قانون مالیات بر ارزش افزوده را به صندوق پرداخت کند.
اینجا سوال اصلی این است: اگر گواهی اسقاط شرط شماره گذاری است، چرا با پرداخت پول می توان جای آن را پر کرد؟
این سازوکار ممکن است در عمل، تعهد اسقاط را از یک الزام واقعی برای خارج کردن خودروهای فرسوده، به یک هزینه قابل پرداخت برای خودروساز تبدیل کند؛ به ویژه اگر تامین گواهی در بازار دشوار باشد. همزمان، تبصره های ۲، ۵، ۶ و ۹ ماده ۱۱ حذف شده، عبارت «قیمت مصوب سازمان حمایت» کنار گذاشته شده و عبارت »پس از تولید گواهی اسقاط«جایگزین «از دریافت خودروی اسقاطی» شده است.

پول اسقاط باید برخط قابل رصد باشد
صندوق موظف شده اطلاعات مالی مربوط به اسقاط را به صورت برخط در سامانه ثبت کند؛ از دریافتی از هر شرکت تولیدکننده و واردکننده، تعداد محصول، تاریخ واریز به صندوق، تاریخ واریز صندوق به خزانه، گردش مالی عوارض و نحوه هزینه کرد و پرداخت تسهیلات به تفکیک گروه کاربری.
سامانه نیز باید برای دستگاه هایی مانند پلیس راهور، بیمه مرکزی، وزارت کشور و وزارت راه و شهرسازی وب سرویس داشته باشد و سازمان حفاظت محیط زیست دسترسی کامل به آن پیدا کند. علاوه بر این، سازمان حفاظت محیط زیست امکان بازدید و نظارت بر مراکز اسقاط را خواهد داشت. در تبصره (۱) ماده ۱۸ نیز عبارت «با همکاری» به «با کسب نظر» تغییر کرده است.

یک تغییر مهم در سازوکار اسقاط
تبصره (۴) ماده ۱۵ حالا صراحتا می گوید شماره گذاری خودروها و موتورسیکلت های تولید داخل منوط به ارائه گواهی اسقاط معادل یک دستگاه خودرو به ازای هر ۴ دستگاه تولید محصولات و مطابق جدول ماده ۱۵ است.
تبصره (۶) همین ماده نیز برای موتورسیکلت برقی در طرح جایگزینی، ضریب دو برابری گواهی را تعیین کرده و تبصره جدید (۷) نحوه قیمت گذاری گواهی ها را به گروه کاربری مرتبط کرده است. در نهایت، در ابتدای ماده ۲۱ نیز تصویب نامه شماره ۶۱۵۷۲ت ۴۲۵۹۶ک مورخ ۱۳۸۸/۳/۲۰ اضافه شده است.

جمع بندی
این اصلاحیه عملا سه اتفاق را همزمان رقم می زند: خودروی صفر برای شماره گذاری باید پشتوانه اسقاط داشته باشد، خودروی فرسوده برای ادامه فعالیت با محدودیت سوخت و تردد روبه رو می شود و برای اسقاط کامیون و کشنده علاوه بر گواهی اسقاط، مشوق صرفه جویی سوخت در نظر گرفته شده است. در کنار اینها، دولت بازار گواهی اسقاط را بر اساس گروه کاربری و نوع خودرو تفکیک کرده، برای واردات بر مبنای قیمت و رتبه انرژی گواهی تعیین کرده و در صورت نبود گواهی، برای تولیدکننده مسیر پرداخت ۱/۵ درصدی گذاشته است.

به پیج اینستاگرامی «آخرین خودرو» بپیوندید
instagram.com/akharinkhodro.ir