آخرین خودرو/سهامداران سایپا فقط دولت نیستند؛ رنا با ۱۷.۰۲۴ درصد بزرگترین سهامدار است و ایدرو با ۱۶.۸۱۹ درصد، بزرگترین سهم مستقیم دولت در دومین خودروساز ایران را در اختیار دارد.
سهامداران سایپا چه کسانی هستند؟
برای پاسخ به سؤال «سهامداران سایپا چه کسانی هستند؟ باید ترکیب مالکیت این شرکت را فراتر از سهم دولت بررسی کرد. بر اساس فهرست سهامداران عمده سایپا در شهریور ۱۴۰۵، ۹ سهامدار عمده رویهم حدود ۷۹.۵ درصد سهام این شرکت را در اختیار دارند و ۲۰.۵۱۳ درصد باقیمانده در اختیار سایر سهامداران است. در این میان، شرکت سرمایهگذاری گروه صنعتی رنا با ۱۷.۰۲۴ درصد بزرگترین سهامدار سایپا است. پس از آن سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران (ایدرو) با ۱۶.۸۱۹ درصد و مؤسسه صندوق حمایت و بازنشستگی کارکنان فولاد با ۱۴.۵۳۵ درصد قرار دارند.
ترکیب سهامداران سایپا در ۱۶ مرداد ۱۴۰۵ به این شرح بوده است:
این ترکیب با فهرست سهامداران منتشرشده در شهریور ۱۴۰۵ نیز همخوانی دارد؛ در آن فهرست، رنا با حدود ۱۷.۰۳ درصد، ایدرو با ۱۶.۸۲ درصد، صندوق فولاد با ۱۴.۵۴ درصد، پیشگامان با ۹.۷۳ درصد و گروه سرمایهگذاری سایپا با ۸.۹۶ درصد در صدر قرار دارند.
بزرگترین سهامدار سایپا کیست؟
شرکت سرمایهگذاری گروه صنعتی رنا با ۱۷.۰۲۴ درصد، بزرگترین سهامدار سایپا است. رنا یک شرکت سرمایهگذاری فعال در صنعت خودرو است و سهامداری آن در سایپا اهمیت زیادی دارد؛ زیرا این شرکت صرفاً یک سرمایهگذار عادی خارج از صنعت خودرو نیست و ارتباطات آن با ساختار گروه سایپا، یکی از موضوعات مهم در بررسی مالکیت این خودروساز محسوب میشود. به همین دلیل، برای شناخت دقیق سهامداران سایپا، نمیتوان فقط درصد مالکیت رنا را دید و رابطه آن با سایر شرکتهای مرتبط با گروه سایپا را نادیده گرفت.
دولت چند درصد سایپا را دارد؟
دولت بهصورت مستقیم ۱۶.۸۱۹ درصد از سهام سایپا را در اختیار دارد. این سهم متعلق به سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران یا ایدرو است. ایدرو یک سازمان دولتی زیرمجموعه وزارت صنعت، معدن و تجارت است و ۱۶.۸۱۹ درصد سهام سایپا را در اختیار دارد. به همین دلیل، وقتی درباره سهم دولت در سایپا صحبت میشود، این بلوک مهمترین سهم مستقیم دولت در ترکیب سهامداری شرکت است. اما نکته مهم این است که تمام ساختار مالکیت سایپا را نمیتوان با سهم ایدرو توضیح داد. در کنار این سهم، صندوقها، شرکتهای سرمایهگذاری و مجموعههای مرتبط با گروه سایپا نیز سهام قابل توجهی دارند.
صندوق فولاد چند درصد سایپا را دارد؟
مؤسسه صندوق حمایت و بازنشستگی کارکنان فولاد ۱۴.۵۳۵ درصد از سهام سایپا را در اختیار دارد. این مؤسسه در حوزه منابع و داراییهای مرتبط با کارکنان و بازنشستگان صنعت فولاد فعالیت میکند و سومین سهامدار بزرگ سایپا در فهرست مورد بررسی است. حضور صندوق فولاد یک نکته مهم درباره ترکیب مالکیت سایپا را نشان میدهد: سهام این خودروساز تنها میان دولت و شرکتهای خصوصی تقسیم نشده و نهادهای مرتبط با صندوقهای بازنشستگی نیز سهم بزرگی از آن را در اختیار دارند.
پیشگامان بازرگانی ستاره تابان چند درصد سهام سایپا دارد؟
شرکت پیشگامان بازرگانی ستاره تابان ۹.۷۳۴ درصد از سهام سایپا را در اختیار دارد و چهارمین سهامدار بزرگ شرکت است. اهمیت این شرکت فقط به اندازه سهم آن محدود نمیشود. پیشگامان در ساختار گروه سرمایهگذاری کارکنان سایپا قرار دارد و ارتباط آن با مجموعههای سرمایهگذاری مرتبط با سایپا، باعث میشود این سهم در بررسی مالکیت درونگروهی مورد توجه قرار گیرد. در واقع، برای پاسخ دقیق به این سؤال که سهامداران سایپا چه کسانی هستند، باید علاوه بر نام شرکتها، رابطه میان آنها را نیز بررسی کرد.
گروه سرمایهگذاری سایپا چند درصد سهم دارد؟
شرکت گروه سرمایهگذاری سایپا ۸.۹۵۷ درصد از سهام سایپا را در اختیار دارد. این شرکت با نماد «وساپا» در بازار سرمایه شناخته میشود و یکی از شرکتهای سرمایهگذاری مرتبط با گروه سایپا است. اهمیت این سهم در آن است که بخشی از سهام سایپا در اختیار شرکتی قرار دارد که خود در ساختار گروه سایپا قرار میگیرد. به همین دلیل، این مالکیت در بحث سهامداری تودلی سایپا اهمیت پیدا میکند. در گزارشهای رسمی گروه سرمایهگذاری سایپا نیز شرکت سایپا بهعنوان سهامدار عمده این شرکت معرفی شده است؛ در یک گزارش تفسیری مدیریت، سهم سایپا در گروه سرمایهگذاری سایپا بیش از ۶۴ درصد اعلام شده است.
کرمان موتور و بمخودرو؛ روایتی از مجموع سهام گروه کرمان موتور
شرکت کرمان موتور با در اختیار داشتن ۶.۲۸۷ درصد از سهام سایپا، یکی از سهامداران این خودروساز محسوب میشود. در کنار آن، شرکت خدمات و تجارت بمخودرو نیز مالک ۱.۹۱۴ درصد از سهام سایپا است. بمخودرو از شرکتهای مرتبط با کرمان موتور به شمار میرود؛ با این حال، سهام این دو شرکت در سایپا به صورت جداگانه ثبت شده است. به این ترتیب، سهم مستقیم کرمان موتور در سایپا ۶.۲۸۷ درصد و سهم بمخودرو ۱.۹۱۴ درصد است.
بنابراین، اگر سهام هر دو شرکت را به دلیل ارتباط آنها در یک مجموعه در نظر بگیریم، مجموع سهام کرمان موتور و بمخودرو در سایپا به ۸.۲۰۱ درصد میرسد. البته این رقم به معنای مالکیت مستقیم ۸.۲۰۱ درصدی کرمان موتور در سایپا نیست و باید میان سهم ثبتشده به نام کرمان موتور و سهم ثبتشده به نام بمخودرو تفکیک قائل شد.
تجارت الکترونیک خودرو تابان سهامدار سایپا است
شرکت تجارت الکترونیک خودرو تابان ۲.۹۸۰ درصد از سهام سایپا را در اختیار دارد. این شرکت در کنار پیشگامان بازرگانی ستاره تابان در ساختار گروه سرمایهگذاری کارکنان سایپا قرار دارد. بنابراین سهم آن را نیز باید در کنار سایر شرکتهای مرتبط با این شبکه بررسی کرد. اگرچه ۲.۹۸۰ درصد در مقایسه با سهم رنا یا ایدرو رقم کوچکتری است، اما در ساختار مالکیت شرکتهای بزرگ، تعداد و ارتباط سهامداران حقوقی میتواند به اندازه درصد یک شرکت اهمیت داشته باشد.
نیوان ابتکار چند درصد سایپا دارد؟
شرکت سرمایهگذاری و توسعه صنعتی نیوان ابتکار ۱.۲۳۷ درصد از سهام سایپا را در اختیار دارد. نیوان ابتکار یکی دیگر از شرکتهای سرمایهگذاری حاضر در ساختار مرتبط با گروه سایپا است. اگرچه سهم آن در مقایسه با سهامداران بزرگ کمتر است، اما حضور این شرکت در کنار گروه سرمایهگذاری سایپا، رنا و دیگر شرکتهای مرتبط، برای بررسی شبکه مالکیت سایپا اهمیت دارد.
سهام تودلی سایپا چیست؟
یکی از مهمترین اصطلاحات در بررسی سهامداران سایپا، سهام تودلی است. سهام تودلی به حالتی گفته میشود که یک شرکت بهصورت مستقیم یا از طریق شرکتهای زیرمجموعه و وابسته، بخشی از سهام شرکت مادر یا مجموعه مرتبط با خود را در اختیار داشته باشد. در چنین ساختاری، ممکن است در جدول سهامداران با چند شرکت متفاوت روبهرو باشیم، اما این شرکتها در یک شبکه مالکیتی یا مدیریتی به یکدیگر مرتبط باشند. به همین دلیل، جمع ساده درصدهای سهامداران سایپا همیشه به معنای اندازهگیری دقیق قدرت مدیریتی هر مجموعه نیست.
آیا رنا و گروه سرمایهگذاری سایپا سهامدار مستقل هستند؟
این سؤال برای شناخت ساختار مالکیت سایپا اهمیت زیادی دارد. رنا با ۱۷.۰۲۴ درصد و گروه سرمایهگذاری سایپا با ۸.۹۵۷ درصد، در جدول دو سهامدار جداگانه هستند؛ اما برای بررسی قدرت واقعی سهامداری، باید روابط مالکیتی و مدیریتی میان این شرکتها و سایر مجموعههای مرتبط با سایپا نیز بررسی شود. گزارشهای رسمی گروه سرمایهگذاری سایپا نشان میدهد خود شرکت سایپا سهامدار عمده این گروه سرمایهگذاری است. در یک گزارش رسمی، سهم سایپا در گروه سرمایهگذاری سایپا ۶۴ درصد اعلام شده است. همین موضوع نشان میدهد که برای شناخت سهامداران سایپا، فقط نگاه کردن به جدول مالکیت کافی نیست و باید شبکه مالکیت شرکتها نیز مورد توجه قرار گیرد.
خصوصیسازی سایپا چه تغییری در سهامداران ایجاد میکند؟
با مطرح شدن واگذاری سایپا، مهمترین سؤال این است که کدام بخش از مالکیت شرکت قرار است تغییر کند. از نظر مالکیت مستقیم دولت، مهمترین بلوک دولتی همان ۱۶.۸۱۹ درصد سهام ایدرو است. اما واگذاری این سهم بهتنهایی تمام ساختار مالکیت سایپا را تغییر نمیدهد؛ زیرا بخش بزرگی از سهام شرکت در اختیار سایر نهادها و شرکتهای حقوقی قرار دارد. از سوی دیگر، بخشی از این شرکتها با گروه سایپا روابط مالکیتی یا مدیریتی دارند. بنابراین تفاوت زیادی میان فروش سهام دولت و تغییر واقعی ساختار مالکیت و مدیریت سایپا وجود دارد.
جمعبندی؛ سهامداران سایپا چه کسانی هستند؟
اگر بخواهیم پاسخ سؤال «سهامداران سایپا چه کسانی هستند؟» را خلاصه کنیم، شرکت سرمایهگذاری گروه صنعتی رنا با ۱۷.۰۲۴ درصد بزرگترین سهامدار سایپا است. پس از رنا، ایدرو با ۱۶.۸۱۹ درصد، صندوق حمایت و بازنشستگی کارکنان فولاد با ۱۴.۵۳۵ درصد، پیشگامان بازرگانی ستاره تابان با ۹.۷۳۴ درصد و گروه سرمایهگذاری سایپا با ۸.۹۵۷ درصد قرار دارند. کرمان موتور نیز با ۶.۲۸۷ درصد، یکی از مهمترین سهامداران خصوصی سایپا است و شرکتهای تجارت الکترونیک خودرو تابان، خدمات و تجارت بمخودرو و نیوان ابتکار نیز در میان سهامداران عمده قرار دارند. بنابراین ساختار سهامداری سایپا از ترکیب دولت، نهادهای عمومی، صندوقهای بازنشستگی، شرکتهای سرمایهگذاری، مجموعههای مرتبط با گروه سایپا و یک خودروساز خصوصی تشکیل شده است.
در نتیجه، برای بررسی مالکیت سایپا نباید فقط پرسید دولت چند درصد سهام دارد؛ بلکه باید دید هر یک از سهامداران چه شرکتی هستند، به چه مجموعهای وابستهاند و چه نسبتی با شبکه مالکیت و مدیریت سایپا دارند.
