آخرین خودرو/ هزینه های واردات تویوتا لندکروز نشان می دهد ارزش اولیه خودرو تنها بخشی از بهای نهایی آن است و حقوق ورودی، مالیات، عوارض و هزینه های جانبی نقش مهمی در افزایش قیمت دارند.
به گزارش آخرین خودرو؛ واردات خودروهای لوکس و با حجم موتور بالا در ماه های اخیر با انتقادهایی همراه شده است. در این میان، بررسی هزینه های واردات تویوتا لندکروزر VXR مدل ۲۰۲۶ نشان می دهد فاصله میان ارزش اولیه خودرو و بهای تمام شده آن قابل توجه است. بر اساس محاسبات ارائه شده از سوی واردکننده، خودرویی با ارزش اولیه حدود ۲۵.۶ میلیارد تومان، پس از اضافه شدن هزینه های واردات، به بهای تمام شده ای نزدیک به ۷۰.۳ میلیارد تومان می رسد. اما چه عواملی این فاصله قیمتی را ایجاد می کنند و چه میزان از آن به سود واردکننده مربوط است؟
چگونه یک خودرو ۲۵ میلیارد تومانی به ۷۰ میلیارد تومان می رسد؟
ارزش ارزی یک دستگاه تویوتا لندکروز سری ۳۰۰ VXR مدل ۲۰۲۶ حدود ۸۴ هزار و ۷۷۲ یورو اعلام شده است. با در نظر گرفتن نرخ هر یورو حدود ۳۰۱ هزار و ۷۰۰ تومان، ارزش اولیه خودرو به حدود ۲۵.۶ میلیارد تومان می رسد. در محاسبات ارائه شده از سوی واردکنندگان، با اضافه شدن ۱۵ درصد سود فروش و حدود ۱.۲۸ میلیارد تومان هزینه گارانتی، مبلغ اولیه به حدود ۳۰.۷ میلیارد تومان افزایش پیدا می کند. با این حال، این رقم هنوز هزینه های گمرکی، مالیات ها، عوارض و مخارج مرتبط با ترخیص و شماره گذاری را شامل نمی شود.
یکی از مهم ترین عوامل افزایش هزینه، حقوق ورودی خودرو است. در محاسبات گمرکی یک دستگاه لندکروز که توسط یکی از واردکنندگان وارد کشور شده، نرخ یورو حدود ۱۵۵ هزار تومان در نظر گرفته شده و ارزش گمرکی خودرو به همراه بیمه حدود ۱۳.۲۲ میلیارد تومان محاسبه شده است. تفاوت این رقم با ارزش اولیه خودرو در محاسبات واردکننده، به تفاوت نرخ ارز و مبنای ارزش گذاری مربوط می شود. بر مبنای ارزش گمرکی اعلام شده، حقوق ورودی با نرخ ۱۶۵ درصد حدود ۲۱.۸۲ میلیارد تومان است. با اضافه شدن سایر مالیات ها و عوارض گمرکی، مجموع این پرداخت ها به حدود ۲۷.۵۳ میلیارد تومان می رسد. به عبارت دیگر، مجموع حقوق و عوارض گمرکی این خودرو در محاسبات ارائه شده، از ارزش اولیه ۲۵.۶ میلیارد تومانی آن بیشتر است.
اما هزینه واردات به پرداخت های گمرکی ختم نمی شود. مخارجی مانند استاندارد، بازرسی فیزیکی، بازرسی استاندارد و محیط زیست، بیمه حمل، انتقال خودرو از بندر به تهران، بیمه شخص ثالث، اسقاط و انبارداری نیز به هزینه ها اضافه می شوند. هزینه شماره گذاری و صدور مدارک هم در برآورد ارائه شده حدود ۱.۶۹ میلیارد تومان است.
در مجموع، هزینه های ترخیص این خودرو حدود ۳۲.۵۸ میلیارد تومان برآورد شده است. این مبلغ در کنار حدود ۳۰.۶۹ میلیارد تومان هزینه اولیه خودرو، شامل ارزش خودرو، سود فروش و گارانتی، مجموع هزینه خرید و ترخیص را به حدود ۶۳.۲۷ میلیارد تومان می رساند.
البته تمام هزینه های ترخیص درآمد دولت محسوب نمی شوند. بخشی از این مبلغ به حقوق و عوارض گمرکی و مالیات مربوط است و بخش دیگر هزینه خدمات، بیمه، حمل ونقل و الزامات اجرایی واردات را شامل می شود. از همین رو، برای مشخص شدن سهم دولت باید نوع هر پرداخت و دریافت کننده آن به صورت جداگانه بررسی شود.
پس از رسیدن مجموع هزینه خرید و ترخیص به حدود ۶۳.۲۷ میلیارد تومان، دو مبلغ دیگر نیز به آن اضافه می شود. نخست، حدود ۶.۳۳ میلیارد تومان مالیات بر ارزش افزوده که معادل ۱۰ درصد مبلغ هزینه خرید و ترخیص در محاسبات ارائه شده است. دوم، حدود ۶۹۶ میلیون تومان عوارض هلال احمر است که در بخش محاسبه عوارض گمرکی نیز ۱ درصد محاسبه می شود. با اضافه شدن این دو مبلغ، بهای تمام شده نهایی خودرو به حدود ۷۰.۳۰ میلیارد تومان می رسد.
به این ترتیب، حدود ۷ میلیارد تومان پس از جمع هزینه خرید و ترخیص، از محل مالیات بر ارزش افزوده و عوارض هلال احمر به مبلغ نهایی اضافه می شود. بنابراین، رسیدن ارزش اولیه خودرو از حدود ۲۵.۶ میلیارد تومان به بهای تمام شده ۷۰.۳ میلیارد تومانی، نتیجه یک تعرفه یا عوارض مشخص نیست؛ بلکه از مجموعه هزینه های خرید، حقوق ورودی، مالیات ها، عوارض و مخارج متعدد واردات حاصل می شود.
چرا هزینه های جانبی واردات قابل توجه است؟
هزینه واردات تنها به خرید خودرو و پرداخت حقوق ورودی محدود نمی شود. برای عرضه خودرو در بازار، مخارجی مانند استاندارد، بازرسی، بیمه، حمل، اسقاط و شماره گذاری نیز باید پرداخت شوند. در مورد لندکروز مورد بررسی، هزینه گواهی های اسقاط نیز قابل توجه است.
بر اساس اطلاعات موجود، برای این خودرو ۹ گواهی اسقاط تهیه می شود که قیمت هر گواهی با احتساب مالیات بر ارزش افزوده حدود ۶۶ میلیون تومان است. بنابراین، هزینه این بخش به حدود ۵۹۴ میلیون تومان می رسد.
هزینه های شماره گذاری نیز شامل مواردی مانند صدور پلاک، مالیات نقل و انتقال، عوارض شهرداری و پرداخت های مرتبط است. مجموع این هزینه ها در برآورد ارائه شده حدود ۱.۶۹ میلیارد تومان اعلام شده است. واردکننده همچنین گفته است هزینه ثبت سفارش که در سال گذشته حدود ۱۹ میلیون تومان بوده، با تعرفه امسال می توانست از ۴۵ میلیون تومان بیشتر شود.
بخش دیگری از هزینه ها به عوارض مرتبط با آلایندگی مربوط می شود. به گفته واردکننده، برای این خودرو با توجه به گروه مصرف سوخت آن، مبلغی معادل ۷.۵ درصد و در حدود ۲.۰۶ میلیارد تومان در نظر گرفته شده که جدا از مالیات بر ارزش افزوده عمومی ۱۰ درصدی است. نحوه محاسبه و مبنای قانونی این پرداخت ها برای تعیین دقیق سهم هر بخش از هزینه نهایی اهمیت دارد.
آیا افزایش قیمت به معنای سود بالای واردکننده است؟
با وجود بهای تمام شده حدود ۷۰.۳ میلیارد تومانی لندکروزر، واردکنندگان مدعی اند سود حاصل از فروش این خودرو حدود ۳.۸ میلیارد تومان است. بر این اساس، تمام فاصله میان ارزش اولیه خودرو و بهای نهایی را نمی توان سود واردکننده در نظر گرفت چرا که بخشی از این مبلغ صرف حقوق ورودی، مالیات، عوارض و هزینه های اجرایی می شود.
هزینه تامین ارز نیز می تواند بر نتیجه نهایی اثر بگذارد. به گفته برخی واردکنندگان، در صورت ورود بانک به فرایند تامین ارز، هزینه هایی مانند کارمزد تراستی و کارمزدهای ریالی حواله و ساتا به مخارج اضافه می شود. همچنین برخی واردکنندگان از تجربه بازگشت ارز پس از ۶۵ روز و کسر کارمزد ۱.۷ درصدی در یکی از معاملات خود خبر می دهند.
سهم خودروهای بالای ۳۰۰۰ سی سی از واردات چقدر است؟
بحث هزینه واردات خودروهای پرحجم در شرایطی مطرح می شود که سهم این خودروها از واردات نیز مورد توجه قرار گرفته است. بر اساس گزارش های دیوان محاسبات کشور، در چارچوب بند «ر» تبصره بودجه سال ۱۴۰۴، استفاده از ۲ میلیارد یورو منابع ارزی صادراتی برای واردات خودرو پیش بینی شده بود. با این حال، در نهایت ۶۲ هزار و ۷۰۸ دستگاه خودرو با تخصیص ۹۴۰ میلیون یورو ارز وارد کشور شد. متوسط ارزش خودروهای وارداتی نیز حدود ۱۵ هزار یورو اعلام شده است.
بر اساس همین آمار، در سال ۱۴۰۴ تعداد ۴۹۰ دستگاه خودروی وارداتی با حجم موتور بیش از ۳۰۰۰ سی سی بوده که حدود ۱.۴۱ درصد از کل واردات را تشکیل می دهد. در آمار سال ۱۴۰۵ تا پایان مرداد، تعداد خودروهای این گروه ۷۳۸ دستگاه و سهم آنها ۷ درصد اعلام شده است. این ارقام از افزایش سهم خودروهای پرحجم در آمار اعلام شده حکایت دارند، هرچند مقایسه دقیق دو دوره تعداد کل خودروهای وارداتی با حجم موتور بالاتر از ۳۰۰۰ سی سی در بازه سال ۱۴۰۵ مقداری بالایی به حساب نمی آید.
در بخش واردات خودرو توسط ایرانیان مقیم خارج از کشور نیز، با وجود ثبت سفارش ۲۴۴ دستگاه در سال ۱۴۰۴، هیچ خودرویی وارد کشور نشده است.
در همین زمینه، کوروش مرشد سلوک، عضو هیات مدیره انجمن واردکنندگان خودرو، با اشاره به واردات خودروهای بالای ۳۰۰۰ سی سی، رقم ۲۲۵ درصد را به عنوان درآمد دولت مطرح کرده است. ملکان، رئیس انجمن واردکنندگان خودرو نیز گفته است وزارتخانه خواهان واردات خودروهای پرحجم برای تامین منابع کالابرگ بوده، اما اکنون واردکنندگان به دلیل عرضه خودروهای لوکس مورد بازخواست قرار می گیرند. این اظهارات، انتقاد انجمن واردکنندگان از سیاست گذاری و نحوه برخورد با واردکنندگان این گروه از خودروها را نشان می دهد.
در نهایت، محاسبات مربوط به واردات لندکروزر نشان می دهد که ارزش اولیه خودرو به تنهایی معیار مناسبی برای قضاوت درباره قیمت نهایی نیست. حقوق ورودی، مالیات، عوارض و هزینه های اجرایی می توانند بهای تمام شده را به میزان قابل توجهی افزایش دهند.
