ایران/ آلن پارکر، سینماگر برجسته انگلیسی و خالق کارهای تحسین شده ای مثل «قطار اکسپرس نیمه شب» محصول ۱۹۷۸ و «می سی سی پی در آتش» محصول ۱۹۸۸ جمعه شب در جنوب لندن و در ۷۶ سالگی بر اثر کسالتی که هنوز چند و چون آن به درستی اعلام نشده، چشم از جهان فرو بست.

یکی از ویژه ترین استعدادهای فیلمسازی ۵۰ سال اخیر دنیا به واقع فقط دو کار عمده برای سینمای بریتانیا ساخت که «باگزی مالون» (۱۹۷۶) و نسخه تصویری آلبوم «دیوار» گروه موسیقی پینگ فلوید (۱۹۸۲) بودند و با وجود این، به سبب شهرت فراوانش در آن سوی مرزها و همکاری های پرشمارش با هالیوود در سال ۱۹۹۸ به پست مهم ریاست انستیتوی فیلم بریتانیا (BFI) منصوب شد و از هر فرصتی برای انتقاد شدید از سیاستگذاری های سینمایی در کشور زادگاهش سود جست و اکثر فیلم های بریتانیایی را فاقد جذابیت های لازم و بدون کشش برای عوام توصیف می کرد.

پارکر ژانرهای مختلف سینمایی را تجربه کرد و فیلم مشهور و موزیکال وپر سروصدای «شهرت» محصول ۱۹۸۰ که پیرامون زندگی و برنامه های یک گروه جوان موسیقی در شهر نیویورک بود، از پیامدهای بارز چنین رویکردی به حساب می آید. پارکر در سال ۱۹۸۴ «بردی» را رو کرد که براساس رمانی از ویلیام وارتون ساخته شد و درباره پسری بود که دائما به زندگی در کنار موجودات غیرمتعارف و حتی ماوراء الطبیعه فکر می کرد. «قلب فرشته ای» در سال ۱۹۸۷ با بازی میکی رورک و رابرت دونیرو در نقش های اصلی تمی جنایی داشت اما از روابطی غیر عادی و خطرناک شکل می گرفت که فقط در فیلم های پارکر می شد آن را سراغ گرفت. به جبران آن، پارکر در سال ۱۹۸۸ «می سی سی پی در آتش» را روانه بازار کرد که با بازی جین دواکمن در نقش اصلی، ستیزهای خونبار تبعیض نژادی را در ایالات جنوبی امریکا به تصویر می کشید و کاندیدای چندین جایزه اسکار شد و بسیار بیشتر از کارهای قبلی او توانست عوام را جذب خود کند.

با این مدیران نمی شود کار کرد
کار در هالیوود طبعا پارکر را بیش از پیش به سوی فیلم هایی از این قبیل سوق داد و موزیکال «اویتا» درباره زندگی اوا پرون همسر خوان پرون رئیس جمهوری نظامی پیشین آرژانتین در سال ۱۹۹۶ نیز پیامد چنین الزامی بود، هر چه بود تم های موزیکال جزئی تقریبا ثابت از فیلم های او بودند و حتی در «باگزی مالون» که مضمون گانگستری ملایم و مفرحی داشت، آواهای پل ویلیامز پرطرفدار بود که داستان را دیکته و ماجراها را تشریح می کرد. پارکر که کارش را با ساخت فیلم های کوتاه تبلیغاتی تلویزیونی شروع کرد و خودش همیشه می گفت تنها راه ورودش به عرصه ساخت فیلم های بلند، تدوین و ارائه همین آثار کوتاه بوده، در عمل با پایمردی در این زمینه راه نسل های بعدی سینماگران بریتانیایی را هم برای اوج گیری و کوچ به هالیوود هموار کرد و آدریان لین، هیو هاوسون و برادران اسکات (ریدلی و تونی) از آن قبیل بودند که مثل پارکر ابتدا تیزرهای بازرگانی کوتاه ساختند و سپس دستشان به مصادیق بزرگ تر و تشکیلات هالیوودی گره خورد، پارکر بیشتر از ۱۴ فیلم بلند نساخت زیرا معتقد بود قدرت مدیران اجرایی استودیوها به حدی رسیده که آزادی عمل و حیطه اختیارات کارگردانان را بسیار کاهش داده و عصر کارگردان محوری بجز برای عده ای معدود مانند وودی آلن و استیون اسپیلبرگ پایان یافته است. فیلم های او کاندیدای جوایز متعددی شدند و برخی را هم بردند اما اسکار و گلدن گلوب هرگز توسط خود او صید نشدند و به این بسنده کرد که جایزه خدمات تمام عمر را از اتحادیه کارگردانان بریتانیا در سال ۱۹۹۸ دریافت دارد و چهار سال بعد از آن نشان شوالیه گری و عنوان «sir» را هم از دولت بریتانیا بگیرد.

جلوی رویت را به دقت ببین
پارکر در سال ۲۰۰۳ در یک جلسه عمومی انستیتوی فیلم بریتانیا که مبنای اصلی آن بحث درباره فیلم آخرش («زندگی دیوید گیل» با بازی کوین اسپیسی در نقش اصلی) بود، خطاب به حضار گفت: «اولین وظیفه یک کارگردان پیدا کردن جادو در روابط انسان ها و انتقال این احساس به بیننده های آثارش از طرق مختلف است/ اشتباه ما کارگردان ها این است که چنان اسیر افکار خویش برای یافتن این جادو هستیم که فراموش می کنیم گاهی اشیا و چیزهایی روبه روی چشم مان از افکار داخل مغزمان رازگونه تر و جذاب تر است.» این اتهام به پارکر بارها وارد شد که بسیاری از مضامین فیلم هایش عامه پسند و قابل لمس نیستند اما او ذاتا نمی خواست که چنین باشد و جنجال های برخاسته از موضوعات غیر متعارف برخی فیلم هایش منجمله «خاکستر آنجلا» محصول ۱۹۹۹ و پیرامون حقوق پایمال شده و آزادی های نادیده گرفته شده در سرزمین ایرلند بر شدت این قضیه می افزود. با این حال پارکر فیلمسازی بود که بر عصر و زمانه خود تاثیری شگرف گذاشت و بی گمان نسل های بعدی هنر سینما و دوستداران وی نیز سال ها از این اندیشه ها تغذیه و ارتزاق خواهند کرد. پارکر در حالی وداعی ابدی با هنر دوستان داشت که پنج فرزند و ۷ نوه از خود به جا گذاشت که هیچیک به طور خاص در سینما ندرخشیده اند.

به پیج اینستاگرامی «آخرین خبر» بپیوندید
instagram.com/akharinkhabar