فارس/ اين روزها تب ديده شدن در فضاي مجازي حسابي بالاست. از زنان خانه دار بگير تا افرادي که صاحب مشاغل ديگري هستند. برخي در هر جايي که از زندگي که قرار دارند، دوست دارند ديده شوند. اين موضوع حتي به چهره ها هم برمي گردد. چهره هاي معروف و شهيري که به واسطه سينما يا تلويزيون شناخته شده اند و اين روزها با مواجهه شدن با پيشنهادات کم از ترس فراموشي و برخي هم از براي تامين معاش به فضاي مجازي روي آورده اند. در اين ميان حتي ورزشکاران هم از اين آسيب جدا نمانده اند و برخي از آنها به دليل همين ديده شدن، فضاي مجازي را دوست دارند!

ديده شدن و مورد توجه قرار گرفتن، يکي از نيازهاي اساسي انسان ها به شمار مي رود و هر اندازه از ميزان اين نياز کاسته شود، فرد دچار استرس و نگراني خواهد شد. سلبريتي ها و افراد معروف از اين قاعده مثتثني نيستند.

ديده نشدن، مساوي است با اضطراب فراموشي

پويان مقدم روان درمانگر تحليلي و روانکاو معتقد است: ديده نشدن، مساوي است با اضطراب فراموشي و بي رحمي جهاني که در آن زندگي مي کنيم؛ ديده شدن صرفا به معناي انعکاس تصوير خود در شبکيه چشمان ديگري و مواجهه مستقيم با ديگري و مشاهده از طريق حس بينايي، نيست بلکه ديده شدن معناي وسيع تري دارد.

وي ادامه داد: يکي از انواع ديده شدن، معناي مرسوم و متعارف آن است و ديده شدن، به همه آن چه گفته مي شود که موجب مي گردد ديگري و يا ديگران، آدمي را در ذهن و ضمير خود حاضر بيابند، در کانون توجه شان قرار گيرد و مستقيم و يا غير مستقيم به او بينديشند. همچنين ديده شدن، يعني اين که در روابط و مراودات روزمره به حساب اين و آن بيايد.

اين روانکاو بر اين باور است: اضطراب تنهايي، يعني هراس از گم شدن در پهنه ي تاريخ و از دست رفتن در فراخناي زمان است. اضمحلال «خود»، و در افتادن به ورطه غمناکي است که نمي داند کيست و در کجا ايستاده است. در اين حالت است که بايد «من» را با نگاه هاي ديگران مساوي و برابر دانست.

حرص ناتمام براي ديده شدن سلبريتي ها

گاهي اوقات در ميان سلبريتي ها شاهد هستيم که با وجود آنکه در ميان مردم محبوب هستند و از جايگاه ويژه اي برخوردارند، اما دوباره به فکر ديده شدن هستند، يعني دچار يک حرص ناتمام براي ديده شدن اند؛ اين گروه از افرد به نوعي به ديده شدن عادت کرده اند و زماني که از درجه ديده شدن شان کم مي شود، با نگراني به هر جايي چنگ مي زنند تا باز خود را به آن درجه بالاي ديده شدن و مطرح شدن برسانند.

همين نگراني از فراموش شدن و کاهش درجه شهرت و ديده شدن، سبب مي شود تا خطاي بزرگي را انجام دهند و انجام خطاهاي بزرگ منجر به اين مي شود که از راه هاي اشتباهي خود را مطرح کنند و وارد حوزه هايي شوند که هيچ تخصصي ندارند.

هدف وسيله را توجيه مي‌کند

سعيد حاتمي فعال رسانه اي در توئيتي نوشته است:"سلبريتي که شدي به هر قيمتي بايد تو را ببينند؛ دروغ، سياه نمايي، حمايت از تروريست، فروختن وطن و شرف يا حتي عريان شدن، فرقي ندارد، هدف وسيله را توجيه مي کند."

گاهي اوقات سلبريتي هايي که به اندازه کافي در نزد مردم مورد توجه قرار گرفته اند، به دليل آن حرص ناتمامي که از ديده شدن دارند، سعي مي کنند دست به هر کاري بزنند تا به نوعي خود را در معرض ديد عموم قرار دهند. گاهي اوقات شاهد کارهاي سخيفي از سوي آنها هستيم که نه تنها جايگاه آن ها را در ميان مردم افزايش مي دهد، بلکه به همان نسبت ارزش شان تنزل مي يابد.

ديده شدن از راه اخلاقي اشکالي ندارد

اکبر نصراللهي رئيس دانشکده علوم ارتباطات و مطالعات رسانه دانشگاه آزاد اسلامي واحد تهران مرکز، با اشاره به اين موضوع که ديده شدن موضوعي است که همه دوست دارند تا مورد توجه قرار بگيرند، اظهار داشت: به هرحال ديده شدن موضوعي است که همه ما دوست داريم خود را عرضه کنيم، اما نکته مهم اين است که بهاي آن چه باشد و ديده شدن براي امنيت روحي و رواني مردم خدشه اي وارد نکند.

وي افزود: ديده شدن، شنيده شدن و مورد توجه قرار گرفتن، راه هايي دارد که اگر اين راه ها منطقي و اخلاقي باشد و باعث ضرر و زيان ديگران نباشد، اشکالي ندارد. براي مثال اگر فردي توانمندي و قابليتي داشته باشد که مي تواند آن را عرضه کند، چه اشکالي دارد که خود را در معرض ديد عموم بگذارد.

نصراللهي اظهار داشت: در دنياي جديد و مدرن افراد حقيقي و حقوقي نياز به تبليغات دارند تا خود را عرضه کنند، متأسفانه امروزه اين عرضه کردن به شکلي بي حد و مرز، و بي حساب و کتاب و بي اخلاقي در فضاي مجازي و در برخي مواقع در رسانه هاي رسمي و شناخته شده اتفاق مي افتد. بنظر مي رسد افراد بايد راه هاي درست ديده شدن و شنيده شدن و توانمندي خدادادي خود را تقويت کنند.

سلبريتي ها چه جايگاهي دارند؟

مسأله افراد مشهور و افرادي که در ايران به عنوان سلبريتي معروف هستند، به مرور تبديل به يک مسأله فرهنگي شده اند و حتي گاهي اوقات بحران هايي را ايجاد مي کنند که اين بحران ها مي توانند آسيب هاي روحي و رواني بسياري را براي کاربران معمولي ايجاد کنند. همه اين مباحث چنين سؤالي را به وجود مي آورد که سلبريتي ها چه جايگاهي دارند؟

زهرا ايرجي کارشناس رسانه با اشاره به اين موضوع که اغلب سلبريتي ها طرفداران خاص خود را دارند، اظهار داشت: هنرمندان و سلبريتي ها جايگاه خود را دارند، اما گاهي اوقات دوست دارند که طرفداران بيشتري را به دست بياورند، طرفداراني که ممکن است حتي صدا و بازي آن ها را دوست نداشته باشند اما دوست دارند در جريان حاشيه هاي زندگي آنها قرار بگيرند.

وي ادامه داد: متأسفانه در جامعه افرادي هستند که در رشته هاي تخصصي خود ورود نکرده اند و تحصيلات شان متفاوت با شغل شان است؛ اين مسأله در بازيگران ما وجود دارد و بسياري از بازيگران ما تحصيلات رشته تخصصي خود را ندارند.

اين کارشناس رسانه تصريح کرد: زماني که فرد در رشته اي مشغول به کار مي شود که تحصيلات تخصصي آن را ندارد، ممکن است که در بسياري از اوقات رفتارهاي غيرحرفه اي و نادرستي داشته باشد.گاهي اوقات اگر افراد عادي در خصوص موضوعي اظهار نظر کنند، اتفاق خاصي نمي افتد، چون منشأ اثر نيستند، اما زماني که افراد معروف در خصوص مسائلي که تخصص ندارند، صحبت مي کنند، اين امر به جامعه آسيب مي زند؛ چراکه طرفداران فرد ممکن است به آن توصيه و عمل توجه کنند. اين مسأله مي تواند به عنوان يک مسأله آسيب زا مطرح باشد.

وي بيان کرد: با شيوع ويروس کرونا شاهد بوديم که سلبريتي ها در موضوعاتي که به هيچ عنوان در تخصص شان نبود، صحبت مي کردند. اين موضوع يکي از موضوعاتي بوده که بسيار نگران کننده است.

شهرت به چه قيمتي؟

ايرجي با اشاره به اين موضوع که در همه جاي دنيا افراد معروف پس از مدتي درجه شهرت شان کمتر و يا دوره شهرت شان به پايان مي رسد، گفت: دست و پا زدن و چنگ زدن به شهرت اتفاقي است که در اين مواقع صورت مي گيرد و افراد به هر چيزي متوسل مي شوند تا جايگاه قبلي را حفظ کنند. در اين کش و قوس هاي شخصي متأسفانه شاهد هستيم که اين افراد به موضوعات سخيف و سطحي پناه مي برند و يا از مسائلي حمايت مي کنند که در مورد آن موضوع اطلاعي ندارند.

اين کارشناس رسانه ادامه داد: گاهي اوقات هنرمندان کشور به تقليد از هنرمندان دنيا سعي مي کنند به نوعي در کمپين ها و بحران هاي جامعه حضور داشته باشند، اما متأسفانه در حوزه هايي ورود مي کنند که حتي حاضر نشده اند در مورد آن موضوع تحقيق کنند و يا مطلبي بخوانند.وي بيان کرد: سلبريتي هاي دنيا از معروفيت هاي شان جهت حمايت از کمپين ها، امور خير و بحران ها استفاده مي کنند تا به نوعي به جامعه و مسئولان شان هشدار دهند. هنرمندان بسياري در دنيا همچون لئوناردو دي‌کاپريو سعي دارند تا در خصوص در خطر بودن محيط زيست به مردمش هشدار دهد و به نوعي از سبک زندگي اش براي مردم بگويد که براي مثال کمتر از پلاستيک و يا استفاده از خودروهاي دودزا استفاده کنند. اين موضوعات سبب مي شود تا جايگاه فرهنگي هنرمندان را افزايش دهند.

وي بيان کرد: گاهي اوقات شاهد هستيم که برخي از هنرمندان حمايت هاي کورکورانه اي از موضوعي دارند که حتي در مورد آن موضوع مطلبي نمي دانند. اي کاش ياد بگيريم در مورد موضوعي که از آن اطلاع نداريم، اظهارنظر نکنيم چراکه اظهار نظرهاي غيرتخصصي از سوي سلبريتي ها به منظور ديده شدن مي تواند به جامعه آسيب وارد کند.

فالوئرهاي بالا راهي براي ديده شدن دوباره سلبريتي ها

يکي از موضوعاتي مهم در فضاي مجازي اين است که کاربران معمولي عده اي را فالو مي کنند بدون آنکه بدانند با فالوکردن به آنها هويت و اعتبار مي بخشند. درواقع کاربران به راحتي و ارزان خود را به فضاي مجازي مي فروشند؛ زماني که تعداد فالوهاي سلبريتي ها افزايش مي يابد، به نوعي درآمد آنها و کسب و کارهاي اقتصادي شان رونق مي بخشد. درحالي که کاربران به واسطه علاقه و گاهي به دليل اطلاع از حاشيه هاي زندگي شان، آنها را فالو مي کنند.

نقش رسانه‌ها در پديده سلبريتيسم

در بروز پديده سلبريتيسم، رسانه‌ها نقش بسزايي داشته‌اند. رسانه‌هايي که همواره در موضوعات مختلف از هنرمندان درخواست کرده‌اند درباره موضوعي خارج از حيطه توان و تخصص و تجربه‌شان سخن بگويند، به‌وجودآورنده وضعيت نابسامان حال حاضر سلبريتي‌ها و موقعيت اجتماعي آن‌ها نزد افکار عمومي هستند.

اگر رسانه‌ها با آگاهي کامل از مسائل مختلف، کمتر به پديده سلبريتيسم دامن بزنند، شايد اين موضوع هم با دانش بيشتر هنرمندان به بوته فراموشي سپرده شود و رفته رفته به حالت عادي بازگردد. نقشي که رسانه‌ها در اين بخش بايد به آن توجه کنند، اين است که با احترام به هنرمندان، فقط در زماني که پاي مسائل هنري و صنفي در ميان است، به آن‌ها رجوع کنند و برخي نوشته‌جات کم‌ارزش، بي‌پايه و نامعتبر آنان را ـ که اغلب در صفحات شخصي آنان منتشر مي‌شود ـ بازتاب ندهند.

رقابت بين سلبريتي ها براي بهتر ديده شدن

مريم يوسفي جامعه شناس معتقد است: رقابتي بين چهره‌هاي شناخته شده براي بهتر ديده شدن آنها وجود دارد و مردم هم با توجه به فضاسازي و اين فرهنگ غلط که هر که هرچه بگويد درست است را مي‌پذيرند و بدون هيچ بررسي از گفته آنها پيروي مي‌کنند.

وي افزود: وقتي در جامعه اي پول و پارتي قدرت اول به حساب آمده و موجب مي شود که تعاريف، جايگاه مناسب خود را در بستري هاي اخلاقي از دست بدهد ما با اين معضلات و چالش ها رو به رو هستيم که يک بازيگر دارويي را تبليغ مي کند که خود از عوارض آن بي اطلاع است.

يوسفي اظهار داشت: اي کاش با اعمال قوانين مناسب براي پيشگيري و ساماندهي اينگونه حضور چهره ها در حوزه هاي غير تخصصي تصميم گيري منطقي شود.

سلبريتي ها ظرفيتي براي فرهنگسازي در جامعه

سلبريتي ها يکي از ظرفيت هايي هستند که مي توانند به ترويج برخي از فرهنگ هاي ايراني - اسلامي کمک کنند؛ چراکه طرفدران بسياري دارند و آنها از اين ظرفيت مي توانند بهره مند شوند.

همين امر مي تواند جايگاه آنها را به مرور افزايش دهند و هميشه در جايگاه شهرت و معروفيت باقي بمانند و نيازي نيست که به هر چيزي چنگ بزنند تا معروفيت خود را حفظ کنند.

گذاشتن عکس از سالگرد ازدواج، تبليغات بسيار براي آرايشگاه ها، حمايت از اعدامي ها و صدها موضوع ديگر، چه نفعي مي تواند براي طرفداران شان باشد، طرفداراني که با تمام وجود هنرمندان شان را دوست دارند. قدري جاي تأمل دارد که هنرمندان کشور به اين موضوع بينديشند که به هر بهايي براي ديده شدني که مردم آنها را به درجه معروفيت رسانده اند، تلاش نکنند.

همچنين اگر سلبريتي ها بتوانند در خصوص موضوعاتي که اظهار نظر مي کنند و يا به حمايت از کمپين هايي مي پردازند و يا از شخصيتي تمجيد مي کنند، يادشان باشد که همه اين اقدامات بهايي دارد و توجه کنند که خود را به هر بهايي نفروشند.

به پيج اينستاگرامي «آخرين خبر» بپيونديد
instagram.com/akharinkhabar