فرارو/ روان‌شناسان می‌گویند برخی رفتارهایی که در روابط عاطفی به‌ظاهر نشانه‌ی صداقت و بلوغ‌اند، در واقع می‌توانند اعتماد و صمیمیت را به‌تدریج از بین ببرند.

دو عادتِ «اعتراف ناقص» و «افشای گزینشی» با وجود ظاهر بی‌خطرشان، روابط عاشقانه را تضعیف کرده و تنها صداقت کامل است که می‌تواند پیوندی پایدار و سالم میان دو نفر ایجاد کند.

در روابط عاشقانه، بیشتر افراد تلاش می‌کنند میان «خودِ واقعی» و «خودِ ایده‌آل»‌شان تعادلی ظریف برقرار کنند. هرکس می‌خواهد شریک زندگی‌اش او را همان‌طور که هست بپذیرد، اما هم‌زمان در پی آن است که تصویری قابل‌احترام و دوست‌داشتنی از خود نشان دهد. می‌خواهد صادق باشد، ولی نه آن‌قدر بی‌پرده که موجب دلخوری شود؛ می‌خواهد اشتباهاتش را بپذیرد، اما بدون آن‌که وجهه‌اش را از دست بدهد.

این کشمکش درونی گاهی انسان را به رفتارهایی عجیب سوق می‌دهد؛ به‌ویژه زمانی که از کاری که کرده خجالت‌زده یا ناراضی است. در چنین موقعیت‌هایی، افراد اغلب سعی می‌کنند ظاهری صادق از خود نشان دهند، بدون آن‌که تمام واقعیت را بپذیرند یا با ناراحتی کامل روبه‌رو شوند. در لحظه شاید این کار بی‌ضرر یا حتی درست به نظر برسد، اما در بلندمدت می‌تواند هزینه‌های سنگینی برای رابطه داشته باشد.

به گفته‌ی روان‌شناسان، این یکی از دو عادتی است که در ظاهر نشانه‌ی صداقت یا مراقبت از رابطه به نظر می‌رسد، اما در واقع نوعی راهبرد دفاعی است که ناخواسته می‌تواند از شما شریکی بدتر بسازد.

۱. بریدن بخشی از حقیقت برای حفظ آرامش
بسیاری از افراد تصور می‌کنند گفتن «نیمی از حقیقت» مسئله‌ی چندانی نیست، اما روان‌شناسان نظر دیگری دارند. آنان برای این رفتار اصطلاحی ویژه دارند: اعتراف ناقص.

در معنای ساده، اعتراف ناقص یعنی زمانی که فرد خطایی انجام داده، تنها بخش‌های «قابل‌قبول» یا «کم‌خطر» آن را بازگو کند. او معمولاً خود را قانع می‌کند که این کار را برای جلوگیری از تنش یا درگیری انجام می‌دهد، در حالی که در واقع هدف اصلی، آرام کردن وجدان خود است؛ نوعی تسکین موقتی که شاید عواقبش جدی‌تر از خودِ خطا باشد.

مطالعه‌ای که در سال ۲۰۱۴، دقیقاً به بررسی این رفتار پرداخت. عنوان مقاله، که کنایه‌آمیز هم بود، چنین بود: «تقلب کردم، اما فقط کمی». نتایج نشان داد افرادی که پس از انجام کاری نادرست فقط بخشی از حقیقت را بیان می‌کنند، تصور دارند که این رفتار آنان را قابل‌اعتمادتر جلوه می‌دهد. اما یافته‌های پژوهش عکس این فرض را ثابت کرد.

افرادی که تنها بخشی از خطای خود را اعتراف کرده بودند، احساس گناه بیشتری نسبت به کسانی داشتند که کاملاً سکوت کرده یا به‌طور کامل اعتراف کرده بودند. آنان احساس سبکی و رهایی کمتری داشتند و حتی از نگاه دیگران، کمتر قابل‌اعتماد به نظر می‌رسیدند. نتیجه این بود که «اعتراف ناقص» نه برای فرد مفید است، نه برای رابطه.

چنین اعترافی نه اعتماد را بازمی‌گرداند، نه آرامش ذهنی می‌آورد؛ بلکه دو طرف را در نوعی برزخ عاطفی معلق نگه می‌دارد. فرد خطاکار هنوز احساس گناه دارد و شریک زندگی‌اش هنوز از حقیقت کامل بی‌خبر است. در روابط بلندمدت، این «پنهان‌کاری‌های جزئی» می‌تواند به عادت تبدیل شود. جزئیات کوچک را پنهان می‌کنید: اینکه دقیقاً پول کجا خرج شد، با چه کسی پیام رد و بدل کردید یا در آن مهمانی چه گذشت. در ظاهر بی‌ضرر است، اما هر پنهان‌کاری کوچک فاصله‌ای نامحسوس میان شما و طرف مقابل می‌سازد.

در طول زمان، شریک احساسی شما حس می‌کند چیزی در رابطه کم است، هرچند شاید نتواند آن را دقیق توصیف کند. اعتماد و احساس امنیت به‌تدریج کاهش می‌یابد و صمیمیت جایش را به احتیاط می‌دهد. در نهایت باید گفت دردِ یک اعتراف کامل، معمولاً بسیار کمتر از فرسایش تدریجیِ حقیقت‌های نصفه‌نیمه است.

گفتن تمام واقعیت، این فرصت را به شریک‌ احساسیتان می‌دهد که با واقعیت کنار بیاید، نه با نسخه‌ی سانسورشده‌ی شما. ممکن است در لحظه تلخ باشد، اما هر دو را در یک داستان واقعی نگه می‌دارد و از دوگانگی جلوگیری می‌کند.

۲. تمرکز بر «نقاط روشن» و حذف نقص‌ها
انسان‌ها دوست دارند شریک زندگی‌شان آن‌ها را همان‌طور که هستند دوست بدارد، اما گاهی فراموش می‌کنند که لازمه‌ی این دوست‌داشتن، نشان دادنِ «همه‌ی خود» است. هنگامی که نمی‌خواهیم با ضعف‌ها یا اشتباهاتمان روبه‌رو شویم، تمایل پیدا می‌کنیم فقط جنبه‌های مطلوب و پذیرفتنی‌مان را به نمایش بگذاریم.

روان‌شناسان به این رفتار اصطلاحاً «افشای گزینشی» می‌گویند؛ یعنی انتخابِ آگاهانه‌ی آنچه درباره‌ی خود با دیگری در میان می‌گذاریم تا تصویر دلخواه‌مان حفظ شود، نه برای ایجاد صمیمیت واقعی.

مطالعه‌ای که در سال ۲۰۲۴، نشان داد افرادی که از نظر دلبستگی عاطفی گرایش اجتنابی دارند، در روابط خود بیشتر درباره‌ی رویدادهای مثبت حرف می‌زنند تا منفی‌ها. به بیان دیگر، آنان تصویری گزینش‌شده از خود به نمایش می‌گذارند: موفق، آرام و دوست‌داشتنی، در حالی که بخش‌های آسیب‌پذیر یا ناخوشایند خود را پنهان می‌کنند.

گاهی این پدیده به شکل «اشتراک‌گذاری راهبردی» بروز می‌کند. فرد با جزییاتی فراوان درباره‌ی احساسات یا نیت‌هایش صحبت می‌کند، اما دقیقاً همان بخشی را حذف می‌کند که تصویر او را مخدوش می‌سازد. مثلاً درباره‌ی استرس کاری، احساس گناه یا آرزوی «بهتر شدن» سخن می‌گوید، اما اشاره‌ای نمی‌کند که دوباره به عادتی قدیمی بازگشته یا اشتباهی مرتکب شده که از آن شرمنده است.

در ظاهر صادقانه و حتی آسیب‌پذیر به نظر می‌رسد، اما در واقع توجه شریک زندگی را به سوی جزئیات کم‌اهمیت منحرف می‌کند. طرف مقابل گمان می‌کند همه‌ی حقیقت را شنیده، در حالی که بخش‌های اصلی داستان ناگفته مانده‌اند. نتیجه این است که رابطه پر از حرف و توضیح می‌شود، اما احساس صمیمیت در آن کمرنگ است.

وقتی این الگو تکرار شود، رابطه حالتی شلوغ و در عین حال تهی پیدا می‌کند. شریک زندگی به مرور حس می‌کند در مقابل نوعی «نمایش کنترل‌شده» است و نه یک گفت‌وگویی واقعی. رابطه بیش از آن‌که شبیه مشارکت دو انسان باشد، شبیه ارائه‌ی یک پرسونای بی‌نقص است.

چگونه اجازه ندهیم «صداقت» به رابطه آسیب بزند

بسیاری از افراد می‌ترسند که صداقتِ کامل، رابطه را بشکند. آن‌ها باور دارند اگر حقیقت تلخ را بگویند، همه‌چیز فرو می‌پاشد. اما پژوهش‌های روان‌شناسی خلاف این تصور را نشان می‌دهد: آنچه رابطه را شکننده می‌کند، پرهیز از رویارویی است، نه بیان واقعیت.

دکتر جان گاتمن، پژوهشگر شناخته‌شده‌ی حوزه‌ی پایداری ازدواج، در تحقیقات بلندمدت خود به این نتیجه رسید که زوج‌هایی که اختلاف‌ها را در لحظه ترمیم می‌کنند و از گفت‌وگو درباره‌ی تنش‌ها نمی‌گریزند، روابطی بسیار مقاوم‌تر از آن‌هایی دارند که سکوت را ترجیح می‌دهند. او تأکید می‌کند که سکوت، زوج‌ها را بسیار سریع‌تر از درگیری از هم دور می‌کند.

بدیهی است گفتنِ حقیقتِ ناراحت‌کننده ممکن است در کوتاه‌مدت شکافی در رابطه ایجاد کند، اما همان لحظه فرصتی نیز برای ترمیم به وجود می‌آورد. در بیشتر روابط سالم، این ترمیم‌هاست که اعتماد را بازسازی می‌کند و حتی آن را محکم‌تر از قبل می‌سازد.

هر بار که دو نفر از پسِ گفت‌وگویی دشوار برمی‌آیند، رابطه‌شان اندکی شجاع‌تر و صادق‌تر می‌شود. در نهایت، صداقت نه تهدیدی برای عشق، بلکه بنیانِ ماندگاری آن است.

🔹"آخرین خبر" در روبیکا
🔹"آخرین خبر" در ایتا
🔹"آخرین خبر" در بله