همسریابی اینترنتی، فقط برای مذهبی ها نیست

همشهري جوان/ 25 خرداد امسال سايت «همسان گزيني تبيان» پس از يک سال فعاليت آزمايشي با حضور دکتر گلزاري معاون سابق ساماندهي امور جوانان وزارت ورزش و جوانان، به طور رسمي فعاليتش را آغاز کرد. حالا بعد از گذشت دو ماه از شروع فعاليت رسمي اين سايت، به سراغشان رفته ايم تا از چند و چون کار سر در بياوريم و ببينيم تفاوت هاي بنيادينش با ديگر سايت هاي همسريابي چيست؟ سايت همسان گزيني تبيان چيست؟ زهره حسيني، مدير سايت همسان گزيني تبيان در گپ و گفتي دوساعته به سوالات ما در اين زمينه پاسخ مي دهد. سيستم فقط براي مذهبي ها نيست نشاني دفتر در خيابان بهار شمالي سرراست است. ولي درب (!) داخل کوچه که ورودي موسسه است، پيدا نيست. با کمي کندوکاو معلوم مي شود که پشت نرده هاي سفيد دري نيمه باز انتظار متقاضيان ازدواج را مي کشيد، اما هيچ عروس خانم و آقا دامادي به چشم نمي خورد. ابتداي ورودي ساختمان چند طبقه آجري اتاقک نگهباني است، خالي خالي. بوي خاصي در فضا پيچيده و سفيدي در و ديوار نشان مي دهد که ساختمان را تازه رنگ زده اند. کاغذ A4 چسبيده به ديوار متقاضيان را به طبقه دوم راهنمايي مي کند. تمام اتاق ها و طبقات خالي هستند و هيچ نشاني از وجود بشر در ساختمان نيست، اما در طبقه دوم اوضاع کمي فرق مي کند. ميز خانم منشي در ابتداي سالن قرار گرفته و بالاخره چندنفري به چشم مي خورند. ساختار مهندسي ساختمان نه شبيه ادارات دولتي معمول است و نه مي شود گفت که قبلا خانه مسکوني بوده. تقريبا يک سوم مساحت طبقه دوم در اختيار سايت همسان گزيني تبيان است. اتاق جمع و جور خانم مدير نزديک ترين محل به ميز منشي است. انتهاي راهرو چند در بسته هستند که گويا مصاحبه با متقاضيان آنجا انجام مي گيرد. از جلو ميز منشي که به راست بپيچي هم به يک سالن بزرگ مي رسي که يک طرفش مبلمان است و کمي آن طرف ترش فرش 12 متري پهن کرده اند و دور تا دور پشتي چيده اند. اينجا پاتوق واسطه ها يا معرف هاي ازدواج است که بيشتر خانم هستند. معرف ها هرچند وقت يکبار دور هم جمع مي شوند و در فضايي صميمي تجربيات شان را با هم به اشتراک مي گذارند. با زهره حسيني، مدير سايت همسان گزيني در همان اتاق جمع و جورش، دوساعتي گپ مي زنيم تا از ريز و درشت طرح همسان گزيني تبيان باخبر شويم. از همان سال هاي اول تاسيس سايت تبيان، دغدغه ازدواج جوانان يکي از مسائلي بود که مسوولان تبيان به آن فکر مي کردند و بنا داشتند برنامه اي در اين زمينه داشته باشند. تقريبا دو سال قبل کارگروهي به نام «همسان گزيني» تشکيل شد. ايده اصلي اين بود که شبکه اي از معرفان و واسطه هاي ازدواج تشکيل شود و جواناني که مناسب هم هستند، توسط واسطه ها به خانواده هاي معرفي شوند. «تقريبا از حدود يک سال پيش کار را به صورت آزمايش شروع کرديم. 130 معرف را در سطح شهر تهران شناسايي کرديم که داراي جايگاه هاي مختلفي بودند. از استادان دانشگاه ها گرفته تا خانم هايي که اين کار را در خانه هاي خودشان انجام مي دهند. اين عزيزان را در يک شبکه اجتماعي به نام شبکه اجتماعي همسان گزيني جمع کرديم. فقط معرف هاي ازدواج به اين شبکه دسترسي دارند و از اين طريق با هم تبادل اطلاعات مي کنند.» همه خدمات از جمله معرفي، مصاحبه حضوري، ثبت نام و آزمون هاي روان شناختي به صورت رايگان انجام مي شود. تنها در شبکه مشاوران هزينه دريافت مي شود که طبق تعرفه سازمان نظام روانشناسي است. روش کار هم خيلي آسان است. ثبت نام به صورت اينترنتي است. فرم هاي کاملي تهيه شده که بعد از پرکردنشان دو آزمون روان شناختي گرفته مي شود. همه مبحث هاي علمي اين کار هم زير نظر دکتر گلزاري و تيمش است. بعد از ثبت نام ها و انجام اين پروسه ها از متقاضيان براي شرکت در مصاحبه حضوري دعوت مي شود. در اين جلسه يکبار اطلاعات افراد با خودشان مرور و مدارکشان رويت مي شود. در نهايت هم بعد از اينکه از مرحله مصاحبه عبور کردند، اطلاعاتشان در اختيار معرفان قرار مي گيرد تا مورد مناسب به آنها معرفي شود. همين سادگي باعث شده در اين زمان کم تعداد قابل توجهي از متقاضيان ازدواج در سايت ثبت نام کنند. البته هنوز آن طور که بايد سايت همسان گزيني ديده نشده است. «در حال حاضر حدود 15 هزار و 500 نفر جوان متقاضي ازدواج در بانک اطلاعاتي ما ثبت نام کرده اند. بيشترين ثبت نامي هاي ما متولدين دهه 60 هستند. از دهه هاي قبل از 60 و دهه 70 هم ثبت نامي داريم که البته تعدادشان کمتر است. همچنين بيشترين ثبت نام کنندگان ما مدرک کارشناسي دارند، بعد از آن کارشناسي ارشد و بعد هم دکتري هستند. ديپلم و کارداني خيلي کمتر هستند. ما پيرمرد 70ساله داريم که همسرش چند سال پيش فوت کرده و بچه هايش ثبت نامش کرده اند. از آن طرف هم جوان هاي 19-20 ساله زيادي در سايت ثبت نام کرده اند.» در شش ماه گذشته که سايت به طور جدي فعاليتش را آغاز کرده، تعدادي از جوانان متقاضي ازدواج به هم معرفي شده اند. «ما از اسفندماه سال قبل آزمون هايمان را به صورت کامل روي سايت قرار داديم. از آن تاريخ حدود 3500 معرفي انجام شده است و نزديک 110 مورد ازدواج توسط معرف ها ثبت شده است. حتي ممکن است که ازدواج ها بيشتر هم باشد، چون بعضي از معرفي هايي که انجام مي شود، نتيجه را به معرف اعلام نمي کنند. مواردي بوده که به ازدواج ختم شده، ولي معرف اطلاع نداشته است.» حداقل سن پسرها براي ثبت نام در سايت 20 سال است و دخترخانم ها هم مي توانند با به پايان رساندن هجدهمين سال تولدشان در سايت ثبت نام کنند. گروه هاي مشاوره هم در کنار اعضاي سايت آماده هستند تا اگر احساس کنند که متقاضيان به مشاوره احتياج دارند، راهنمايي هاي لازم را انجام دهند. از زمان ثبت نام در سايت تا ازدواج، زياد طول نمي کشد، البته اگر همه چيز مهيا باشد؛ «اين به پارامترهاي زيادي مرتبط است. بخشي از کار که به ما مربوط است، اين گونه است که 10-15 روز بعد از ثبت نام براي مصاحبه ازشان دعوت مي کنيم. مهم ترين بخش و هدف ما از مصاحبه مبحث راستي آزمايي است. براي اينکه افراد در فضاي مجازي ثبت نام کرده اند، مدارک هويتي افراد (شناسنامه، کارت ملي، مدرک تحصيلي، مدرک شغلي و کارت نظام وظيفه آقايان) رويت مي شود.» همچنين براساس سوالاتي ميزان پايبندي مذهبي افراد تا حدودي تعيين مي شود. «اين کار هم به معناي کنکاش در مسائل دينداري افراد نيست به اين مفهوم است که ما شناخت خوبي نسبت به خود شخص داشته باشيم تا بتوانيم فردي را متناسب با خواسته هاي خودش به او معرفي کنيم.» معرف ها بنا را بر صداقت افراد مي گذارند و تحقيقات اساسي را بر عهده خانواده ها قرار مي دهند. از روز اول هم اعلام کرده اند که تحقيق مبحثي گسترده است که پيچيدگي هاي آن باعث مي شود به نتيجه رسيدنش از عهده مسوولان سايت خارج شود. اگر کسي ادعايي داشته باشد رسيدن به درستي يا غلط بودن اين ادعا بر عهده تحقيقاتي است که خانواده به عمل مي آورد. براي همين است که از ابتداي کار خانواده ها در جريان تمام امور قرار مي گيرند. بعد از مصاحبه اطلاعات در اختيار معرف ها گذاشته مي شود تا مورد مناسب را جهت معرفي پيدا کنند. يک نرم افزار هوشمند همسان گزيني هم در اختيار معرف ها قرار گرفته تا درخصوص پيدا کردن مورد مناسب ياورشان باشد. براي اين نرم افزار يکسري شاخص تعريف شده؛ شاخص هايي در موضوعات مختلفي چون مسائل ظاهري، فرهنگي، اجتماعي، اقتصادي و روان شناختي. سايت همسان گزيني تبيان. آدرس سايت: hamsan.tebyan.net اين اطلاعات از فرم هايي که متقاضي پر کرده و مصاحبه اي که انجام داده، استخراج مي شود. معرف ها مشخصات فرد را به سيستم ارائه مي دهند و نرم افزار 20 مورد از نزديک ترين افرادي را که بيشترين تناسب را با آن شخص دارد، مشخص مي کند تا دست معرف باز باشد و بهترين و مناسب ترين مورد را معرفي کند. بچه هاي سايت کارشان با ازدواج متقاضيان به پايان نمي رسد و تا شش ماه بعد از عقد از روج ها يک آزمون مي گيريم تا ميزان رضايتشان را از زندگي زناشويي بسنجيم. اگر نيازي به آموزش باشد، آموزش هاي مرتبط به آنها داده مي شود و اگر احتياج به مشاوره باشد، به مشاور ارجاع مي دهيم.» اگر هم اطلاعات وارد شده در فرم سايت صحيح نباشد، افراد به سرعت از پروسه حذف مي شوند، «ما به متقاضيان اعلام کرده ايم که اگر صداقت وجود نداشته باشد، از چرخه حذفشان مي کنيم. مواردي بودند که بعضي اطلاعات را درباره خودشان صادقانه نگفته اند، البته تعدادشان خيلي زياد نيست. به طور مثال آقاي متاهلي بودند که خودشان را مجرد معرفي کرده بودند وقتي که مراجعه کرد و صفحه دوم شناسنامه اش را ديديم، متوجه اين موضوع شديم. استدلالشان هم اين بود که من در شرف طلاق هستم. به ايشان گفتيم هروقت پروسه طلاق شما تکميل شد، مي توانيم در خدمت باشيم.» اولويت اصلي حضور خانواده ها براي به سامان رسيدن جوانان است، اما همسان گزينان به شرايط نبود خانواده هم فکر کرده اند؛ «ما متقاضي اي داشتيم که پدر و مادر نداشت و خاله اش او را بزرگ کرده بود. به هر حال خانواده آن فرد خاله اش محسوب مي شود و از طريق او اقدام مي کنيم. قرار است به گروه هاي خاص مثل افرادي که در بهزيستي بزرگ شده اند هم ورود کنيم و قطعا به زودي براي اين گروه ها هم تدابيري انديشيده مي شود.» برخلاف تصور اوليه اين طور نيست که سايت فقط براي بچه مذهبي ها طراحي شده باشد و همه اقشار جامعه مي توانند در اين سيستم به دنبال همسر ايده آلشان باشند. سيستم براي همه افرادي که در امر همسريابي دچار مشکل شده اند، طراحي شده؛ «ما حتي از سوي هموطنان زرتشتي يا مسيحي هم درخواست داشته ايم. طبيعي است اگر بتوانيم برايشان کاري انجام بدهيم، حتما انجام مي دهيم و اگر موردي باشد، معرفي مي کنيم. سيستم ما فقط براي افراد مذهبي نيست. در زمان اجراي آزمايش طرح ديديم افرادي به ما مراجعه مي کنند ک مباحث مذهبي برايشان خيلي اولويت ندارد؛ به طور مثال خانم هايي را داريم که ممکن است حجابشان چندان اسلامي نباشد يا افراد اعلام مي کنند که ما نماز نمي خوانيم يا روزه نمي گيريم. اطلاعات عقيدتي اين افراد به عنوان امانت پيش ماست، ولي در زمان معرفي اين مسائل را لحاظ مي کنيم.» متقاضيان تعهد مي دهند که وقتي طرف مقابل راضي به وصلت نباشد، اين مساله را پبذيرند و ايجاد مزاحمت نکنند. از همان ابتدا تاکيد مي شود که نيايد از اطلاعات سوءاستفاده شود و اگر قضيه به جواب رد منجر شد، ديگر نبايد آويزان طرف مقابل شد. يکي از معضلاتي که بچه هاي سايت با آن دست به گريبانند اين است که هنوز آشنايي از طريق سايت بين خانواده ها جا نيفتاده است؛ «بسياري از خانواده ها اين اتفاق را موضوع مشکل داري مي دانند. بسياري از دخترها براي ما مي نويسند که خانواده من با اين قضيه مشکل دارد و من مي خواهم از اين سيستم استفاده کنم، اما خانواده ام اجازه نمي دهد.» در اين مواقع مسوولان سايت توضيح مي دهند که شخص چطور خانواده اش را توجيه کند که از طريق اين سيستم هيچ ارتباط مستقيمي بين دختر و پسر برقرار نمي شود و فقط معرف است که با دو طرف در ارتباط است. اين کار نياز به فرهنگ سازي دارد که خانواده ها با اين شيوه مانوس شوند؛ «همين حالا درخواست هاي زيادي از شهرستان ها داريم که چرا اين کار در شهرهاي مختلف اجرا نمي شود. قرار است در فازهاي بعدي دفاتري در شهرهاي مشهد و اصفهان راه اندازي کنيم. درمجموع همه در يک سامانه مشغول هستند، ولي هرکس در حيطه منطقه خودش معرفي را انجام مي دهد. البته غيرممکن نيست که فردي از شهر ديگري معرفي شود، علي الخصوص در رابطه با دانشجوياني که در شهرهاي مختلف درس مي خوانند.» خانم حسيني معتقدند اين روزها ملاک هاي ازدواج تغيير کرده اند و جوان ها معيارهاي اصلي را فراموش کرده اند: «موردي که در اين مبا آن مواجهه شديم، ملاک ها و معيارهايي بوده که براي ازدواج به درستي براي جوانان ما تبيين نشده اند. گاهي متقاضيان روي مواردي تاکيد مي کنند که حقيقتا در امر ازدواج نيست. به طور مثال آقاپسري که خودش قد متوسطي دارد و اصرار دارد که يک خانم قد بلند به او معرفي کنيم. روي بعضي از پارامترهاي ظاهري خيلي تاکيد مي کنند. در حالي که نمي دانند چقدر اين پارامتر در داشتن يک زندگي موفق تاثيرگذار است.» بيشتر کساني که اين معيارها را در نظر دارند، خودشان هم دليل درستي برايش ندارند: «باورتان مي شود که گاهي وقت ها خودشان هم نمي دانند که چرا روي اين موضوع تاکيد مي کنند. رسانه هايي مانند ماهواره روي موضوع پسند ظاهر به شدت تاثير گذاشته اند. ظاهر را اگر کنار بگذاريم باز هستند مواردي که مساله ازدواج نيست، ولي به عنوان يک ملاک يا معيار مهم جا افتاده است؛ مثلا افراد از روي محل سکونتشان قضاوت مي شوند. ما براي فرهنگ سازي روي ملاک ها کار مي کنيم مثلا روي شاخص سن، به طور مثال بهترين تفاوت سني افراد طبق آنچه روان شناسان مي گويند تفاوت سني سه تا هفت سال است. گاهي آقاياني مي آيند که تفاوت سني خيلي زيادي مي خواهند مثلا خانمي 12-10 سال کوچک تر از خودشان را مي خواهند. سعي مي کنيم اينها را برايشان توضيح دهيم، ولي تغيير دادن ملاک هايي که به غلط در اذهان جاافتاده است، کار دشواري است.» صفر تا صد ثبت نام در سايت همسان گزيني تبيان به چه صورتي است؟ شايد خود مک لوهان هم وقتي نظريه دهکده جهاني اش را مطرح مي کرد، فکر نمي کرد که 50 سال بعد مردم براي حساس ترين اتفاق زندگي شان يعني ازدواج هم به اينترنت روي بياورند. وجود سايت هاي همسريابي نظريه لوهان را تاييد مي کند؛ اتفاقي که با وجود راحت بودن، مشکلات فراواني را در اين سال ها خلق کرده است، سرزدن به دادگاه هاي جرائم اينترنتي گواهي بر اين مدعاست. حال پس از تلاش هاي فراوان سايت همسريابي تبيان به طور رسمي با مجوز قانوني، کار خود را شروع کرده است. ثبت نام در اين سامانه از ثبت نام در کنکور سراسري و آزمون نظام مهندسي هم سخت تر است. اسکن صفحات شناسنامه (هر سه برگ)- کارت ملي- آخرين مدرک تحصيلي- قبض تلفن همراه يا ثابت و گواهي اشتغال به کار مدارکي هستند که براي ثبت نام اوليه نياز داريد. پس از ثبت و تاييد مدارک اوليه، اطلاعات ظاهري، اطلاعات همه اعضاي خانواده، اطلاعات اقتصادي، اطلاعات توانايي ها، اطلاعات جانبي (به منظور شناخت بيشتر) و اطلاعات خواسته ها (معيارهاي انتخاب همسر) گزينه هاي ديگري هستند که بايد وارد کنيد. پس از تاييد و ثبت اطلاعات، بايد پرسشنامه اول را پر کنيد و يک سوال انحرافي که بايد با دقت و در کمال صداقت جواب داده شود. مراحل 16 گانه سايت همسان گزيني مورد تاييد وزارت ورزش و جوانان که هم غيرحضوري است و هم حضوري. چندين فرم را بايد پر کنيد و بعد نوبت آزمون حضوري ميرسد پس از تاييد جواب، بايد 48 ساعت صبر کنيد تا بتوانيد به مرحله بعد برويد، يعني پرسشنامه دوم که شامل سوال روان شناختي مي شود. نتيجه اين آزمون روان شناختي تعيين مي کند که شما مي توانيد به مرحله بعد برويد يا نه. اگر نتيجه مثبت بود که در مرحله بعد مصاحبه مي شويد و واسطين سعي مي کنند فردي را به شما معرفي کنند و اگر خداي نکرده نتيجه منفي گزارش داده شود، به مشاوران جهت بررسي هاي بيشتر معرفي مي شويد. پس از انجام بررسي هاي سلامت، بسته آموزش شماره يک در اختيارتان قرار مي گيرد. در اين بسته آموزشي با وضعيت کنوني خانواده، اهداف ازدواج، اهميت انتخاب مناسب و علل گسستگي و آشفتگي خانواده آشنا مي شويد. بعد از آنکه در مورد مباحث اوليه شناخت پيدا کرديد، بايد آزمون دهيد تا براي واسطه ها و مشاوران هم محرز شود که شما شناخت کمي از زندگي مشترک داريد. قبولي در آزمون اول شما را وارد مرحله بعد مي کند؛ يعني محاسبه هوشمند همسان گزيني تبيان. در اين مرحله با توجه به اطلاعات اوليه شما، توانايي ها و وضع اقتصادي و فرهنگي خود و خانواده و معيارهايتان، همسان هاي مناسب شما، از بانک اطلاعات، تعيين مي شوند. پس از تعيين همسان ها، انتخاب مورد مناسب توسط واسطه صورت مي گيرد. به اين صورت که واسطه به صورت حضوري يا تلفني، با شناختي که از شما پيدا کرده است، مورد مناسب را پيشنهاد مي دهد. بسته آموزشي دوم در اين مرحله به شما داده مي شود تا با مدت و مراحل آشنايي تا عقد و آسيب شناسي انتخاب آشنا شويد و انتخابي عاقلانه و نه از روي احساسات انجام دهيد. پس از قبولي در اين آزمون، مورد مناسب به خانواده ها معرفي مي شود. در اين مرحله مي توانيد با مشاوران سامانه تماس بگيريد تا سوالات و شبهه ها جواب داده شود. البته بسته آموزشي سوم که شالم روش هاي شناخت، بايدها و نبايدها در گفت و گو و اشتباهات رايج در فرآيند آشنايي است هم در اختيارتان قرار مي گيرد تا با چشمي باز و بينشي قوي همسان خود را پيدا کنيد. پس از تاييد هر دو خانواده، مشاوره براي عقد و شش ماه پس از زندگي مشترک هم اين سامانه در اختيارتان خواهد بود تا در صورت نياز و بروز مشکل مشاوران متخصص گره از کارتان باز کنند.