سستی پایه های خانواده از ملاک های غلط ازدواج تا پرورش ناصحیح فرزندان

ايرنا/ عروس و دامادهاي به ظاهر خوشبختي که سر سفره عقد مي نشينند، بعد با ظاهري شيک در کوي و برزن رفت و آمد مي کنند؛ به ظاهر همه چيز دارند اما چرا باز احساس کمبود مي کنند و زندگي شان به سرعت دچار چالش مي شود؟ چرا در زندگي مشترک به بن بست مي خورند؟ آيا مي توان روي ملاک هاي حال حاضر انتخاب همسر براي پي ريزي زندگي خوب حساب باز کرد؟ چه کسي و چه نهادي بايد به اين عروس و دامادها آموزش دهد؟ قدر مسلم آن است که خانواده بهترين نهادي است که فرد در آن قرار مي گيرد و اولين تاثيرات محيطي را از آن دريافت مي کند به گونه اي که تاثيرپذيري فرد از ساير محيط ها ، نشات گرفته از همين محيط خانواده است. روانشناسان معتقدند که خانواده پايه گذار بخش مهمي از سرنوشت انسان است و در تعيين سبک و خط مشي زندگي آينده ، اخلاق ، سلامت و عملکرد فرد در آينده نقش بزرگي به عهده دارد. عواملي مثل شخصيت والدين ، سلامت رواني و جسماني آنها ، شيوه هاي تربيتي اعمال شده در داخل خانواده ، شغل و تحصيلات والدين به وضعيت اقتصادي و فرهنگي خانواده ، محل سکونت خانواده ، حجم و جمعيت خانواده ، روابط اجتماعي خانواده و بي نهايت متغير ديگر در خانواده وجود دارند به همين دليل شخصيت فرزند ، سلامت رواني و جسماني او ، آينده شغلي ، تحصيلي ، اقتصادي ، سازگاري اجتماعي و فرهنگي ، تشکيل خانواده او را تحت تاثير قرار مي دهند. تحکيم بنيان خانواده مساله اي نيست که تنها در يک زمان خاص به آن پرداخته شود بلکه از بدو تولد کودک بايد در اين راستا گام برداشت چرا که نوزاد در خانواده به دنيا مي آيد و اولين تعاملات خود را با محيط آغاز مي کند. در اين کانون، اولين تأثير و تأثرات متقابل آغاز مي شود و کودک کم کم در فرآيند رشد و اجتماعي قرار مي گيرد. روانشناسان معتقدند سال هاي اوليه کودکي نقش بسزايي در رشد شخصيت و آينده او دارد. بيشتر شناخت هاي کودک از خود، اطرافيان و محيط در اين دوران شکل مي گيرد. ميزان سلامت جسماني و رواني کودک بسته به ارتباطي است که خانواده با وي دارد. گروه اجتماعي خبرگزاري جمهوري اسلامي (ايرنا) براي بررسي مسائل مرتبط با تحکيم بنيان خانواده در ميزگردي با عنوان راهکارهاي تحکيم خانواده و ازدواج صحيح، ميزبان حسين عليزاده کارشناس مسائل خانواده و مدرس مهارت هاي زندگي ، حسين حجت پناه جامعه شناس و طهورا نوروزي محقق، نويسنده و پژوهشگر بود. *** ملاک ها و ديدگاه ها براي انتخاب همسر و تغيير در صورت لزوم طهورا نوروزي نويسنده ، پژوهشگر و مشاور خانواده است ؛ وي به نداشتن شاخص هاي صحيح انتخاب همسر اشاره و آن را از عوامل مهم سست شدن بنيان و تحکيم خانواده عنوان مي کند و اينکه در زمان حاضر نيز بسياري از خانواده هاي ايراني درگير همين نبود شاخص هاي صحيح همسر هستند؛ اين در حالي است که بايد براي تشکيل خانواده ملاک هاي خاصي در نظر گرفته شود و ارزش هاي اخلاقي و انساني از مسايلي است که در خانواده موجب تحکيم و استحکام بنيان آن خواهد شد. نوروزي گفت: در انتخاب همسر اگر ملاک هاي خوب و درست را انتخاب کنيم، مي توانيم به تحکيم خانواده و کاهش آسيب طلاق کمک کنيم. امروز ملاک هاي انتخاب همسر در بين نسل جوان ملاک هايي نيست که بتوان بر مبناي آن براي يک زندگي بلند مدت برنامه ريزي کنيم . اين نويسنده، پژوهشگر و مشاور خانواده افزود: به عنوان مثال بحث هاي اقتصادي و و معيشتي را پررنگ مي بينيم موضوع تحصيلات و ظاهر مناسب را مهم قلمداد مي کنيم اما اخلاق محوري، پايبندي به تعهدات ديني،عفاف و پاکدامني شاخص هايي است که عموما افراد توجه ويژه اي به آن ندارند و جزء ارزش هاي پايه و انتخاب همسر نيست و اين معيارها هيچ نقش موثري در حفظ و تحکيم خانواده ندارد. نوروزي اضافه کرد: شاهد هستيم که افراد به لحاظ فرم و ظاهر زندگي همه چيز دارند اما چون محتواي اين فرم مناسب نيست در ادامه مسير زندگي به بن بست مي خورند. وي ادامه داد: در بحث اصلاح ملاک انتخاب، خانواده مي تواند نقش موثري داشته باشد متاسفانه امروز اين خطا در سطح خانواده هاي ايراني در انتخاب همسر وجود دارد و آن ها هم غرق شدن در ملاک هاي ظاهري است در صورتي که تداوم زندگي با ارزش هاي اخلاقي و انساني امکان پذير است. اين پژوهشگر و مشاور خانواده گفت: هر چه زندگي کامل از نظر رفاهي داشته باشيد اما خوي قناعت پيشگي، گذشت و ايثار وجود نداشته باشد باز هم با همه کمالات ظاهري، احساس کمبود و بسرعت زندگي را دچار چالش مي کنيد. نوروزي با بيان اينکه رسانه در شناسايي ملاک هاي صحيح مي تواند، موثر باشد، گفت: در برخي فيلم ها وقتي افراد بهم مي رسند، تناسب ظاهري دارند اما هيچ وقت نشان داده نمي شود که افراد از نظر ظاهر به هم نخورند اما کفويت هاي اخلاقي و ايماني داشته باشند. وي فضاي رسانه را در ايجاد افکار عمومي براي شناخت صحيح ملاک هاي همسر مهم دانست و گفت: امروزه عروس و دامادهاي خوشبختي مي بينيم که با اين ملاک هاي کاملا ظاهري سر سفره عقد مي نشينند ولي بعد، نه تنها احساس خوشبختي نمي کنند که با کوچک ترين مساله اي زندگي شان به بن بست مي رسد. **نبود کفويت هاي اخلاقي علل افزايش طلاق در سه سال اول زندگي نوروزي يکي از دلايل مهم افزايش طلاق در سه سال اول زندگي را نبود کفويت هاي اخلاقي بين افراد عنوان و تاکيد کرد: البته از طرفي انسان ها در يک سطح نيستند اما مي توانند سطح فرهنگي و اخلاقي خود را ارتقا دهند. امروز يکي از علت هاي عمده فروپاشي کيان خانواده عنصري به نام اخلاق است. وي افزود: اين در حالي است که افراد با ظاهري متشخص و شيک در کوي و برزن حرکت مي کنند اما در فضاي زندگي مشترک به بن بست مي خورند بر اين اساس نقش خانواده در تجهيز فرزندان به عنوان الگو در نهادينه کردن فضايل اخلاقي ماندگار بسيار موثر است. نوروزي ادامه داد: در واقع خانواده امروزي با خلاء اخلاقي دچار چالش شده است و وقتي اخلاق نباشد هر حرکتي مجاز است ولو آن حرکت، حقوق طرف مقابل را زائل کند. در واقع بايد اعتقاد داشت که خانواده يک نهاد کوچک اجتماعي است که با قانون و خطبه عقد ثبت مي شود اما تداومش با اخلاق امکان پذير است. ** زن در خانواده به منزله رشته تسبيح است وي اضافه کرد: نقش مادران در تحکيم خانواده بسيار موثر است چرا که زن در خانواده به منزله رشته تسبيح است ، اگر خوب عمل کند و نقش مهم خود را به عنوان همسر و مادر به خوبي ايفا کند مي تواند اين دانه هاي تسبيح را خيلي راحت کنار هم نگاه دارد. نوروزي افزود: تربيت صحيح زن و نگاه صحيح مادر مي تواند حتي خانواده هاي بحران زده و مشکل دار را به منزلگاه اطمينان برساند و از طرفي با عملکرد غلط مانع رسيدن خانواده به خوشبختي شود. وي يکي از راه هاي تحکيم بنيان خانواده را تربيت صحيح زن به عنوان مادر، همسر و نقطه کانوني در خانه دانست و گفت: مادران بايد قبل از آنکه خانه دار باشند خانواده مدار باشند يعني همواره خانواده را در مدار صحيح حرکت خود قرار دهند و اگر روزي خانواده ها از مسير صحيح خارج شد قدرت بازگشت خانواده به ريل صحيح حرکت را داشته باشند. **ضرورت آموزش انتخاب همسر توسط خانواده عليزاده ، کارشناس مسائل خانواده و مدرس مهارت هاي زندگي است؛ وي نيز در اين ميزگرد معقتد بود که اين تربيت خانوادگي است که به بچه ها چگونگي ارتباط با جنس مخالف و شناخت از عشق را منتقل مي کند و والدين بايد دقت کنند به گونه اي آموزش هاي ارتباط با جنس مخالف و برگزيدن آنان به عنوان همسر آينده را ياد بدهند تا بچه ها در بزرگسالي در انتخاب همسر دچار اشتباه نشوند. وي گفت: دين به زن و شوهرها برنامه چگونه زيستن را آموزش مي دهد و عشق در زندگي ، گرما بخش است و از الطاف خداوند به شمار مي آيد ؛ البته عشق بايد با عقل آميخته شود. **عشق چگونه است؟ وي تاکيد کرد: ازدواج با عشق شروع مي شود و با درک متقابل ادامه مي يابد.اما طلاق و جدايي 46 گانه است يعني 46 نوع جدايي از جمله، جدايي رواني، جدايي از خود، جدايي از آرمان ها، جدايي از همسر، فرزندان، آشنايان، جدايي اقتصادي، جدايي از زمان و درگير خيالات شدن، جدايي از سبک زندگي و جدايي از گذشته اتفاق مي افتد. وي تاکيد کرد: در قرآن سفارش شده است که جدايي زوجين بايد با احترام از يکديگر جدا شوند و براي يکديگر آرزوي موفقيت و خوشبختي کنند نه اينکه با کدورت و بي احترامي از يکديگر جدا شوند. اين کارشناس مسائل خانواده در باره عشق اظهارکرد: عشق هاي شديد، عشق نيست بلکه اضطراب عشق است که بايد به دختران و پسران خود آموزش دهيم از عشق نترسند و آن را مديريت کنند؛ اگر در زندگي خرد و دانايي نباشد، عشق و دينداري دستخوش آسيب مي شود و اگر دانايي نباشد، راه عشق و دين کور مي شود. عليزاده با تاکيد بر لزوم شناخت عشق براي دختران و پسران، افزود: عشق در دوران بلوغ بسيار شديد است اما عشق داراي ويژگي هايي است که بايد اين ويژگي ها را به فرزندان خود آموزش دهيم تا تفاوت عشق با اضطراب عشق را بشناسند. عشق بايد به فرد آرامش دهد، دل ها را به يکديگر نزديک کند در غير اين صورت هوس عشق است، عشق نبايد به دختري آسيب وارد کند، نبايد آبروي فردي را بريزد و در عين حال امانتدار باشد. عليزاده با اشاره به اينکه دختران در عشق، ضعيف و پسران با جراتند همچنين توضيح داد: دختران بايد در برابر عشق هاي ناسالم توان «نه» گفتن داشته باشند و بدانند که عشق بايد از در وارد شود نه از ديوار، عشق با حرام و گناه به دست نمي آيد و بايد رنگ خدايي داشته باشد. **احساس شايستگي را در پسران و دختران تقويت کنيد کارشناس مسائل خانواده با اشاره به دليل جسور بود پسران در جامعه آن هم در برابر دختران، گفت: پسراني که در خانواده احساس شايستگي نداشته اند، خوبي و توانايي هايش ناديده گرفته شده است و يا در خانواده او را به اصطلاح تحويل نگرفته اند، قدرت نمايي هايي در جامعه از خود نشان مي دهند؛ چنين افرادي تبعيض را در خانواده بارها تجربه کرده اند و بارها مورد تحقير و توهين قرار گرفته اند. **مجرمان چه خانواده هايي دارند؟ وي ادامه داد: بسياري از افرادي که در زندان ها به سر مي برند ، خانواده دارند اما متاسفانه يا از سوي والدين خود يا افرادي همچون معلم مورد تحقير و توهين قرار گرفته اند و دوران تحصيل را رها کرده اند و در جامعه به دنبال افرادي مثل خودشان مي گردند. مساله اين است که آنچه که به اين افراد آرامش مي دهد ، خانه نيست، بلکه گروه است، اين گونه افراد توانايي خود را در فريب دادن دختران بيشتر، جيب بري يا کيف قاپي بيشتر مي دانند براين اساس والدين بايد آگاه باشند تا خوبي هاي فرزندان خود را مدام يادآوري کنند در غير اين صورت آن ها تنها مي مانند. اين موضوع نشان مي دهد که نحوه برخورد با نوجوانان و جوانان در زندگي مشترک آن ها تاثير گذار است؛ نوجوان در اين برهه از زندگي اش گاهي تنها مي شود اما آيا تنهايي نوجوانان پرخاشگر با نوجوانان سالم يکي است ، مسلم است که اين دو با هم متفاوتند. اين مدرس مهارت هاي زندگي افزود: نوجوانان سالم 12 تا 18 سال سه خلوت شامل ، خلوت نيايش، آرامش و سنجش و نوجوانان سرکش و پرخاشگر سه خلوت، گناه، تباهي و فرار دارند. عليزاده افزود: پسري که رابطه عاطفي خوبي با پدرش ندارد، زير سلطه پدر است، احتمال اينکه سلطه را به ديگران در آينده منتقل بسيار زياد است؛ يکي از راه هاي اصلاح چنين افرادي به ويژه بعد از ازدواج ، بيان خوبي هاي فرد از سوي زوج است و اينکه بايد به چنين افرادي شخصيت دهيم، درمنزل آن ها را تشويق کنيم. عليزاده تصريح کرد: البته اصلاح، زماني صورت مي گيرد که فرد خواهان اصلاح باشد از سوي ديگر بايد بدانيم، آگاهي ، توانايي مي آورد هرچه دانايي فرد از خود و مقوله عشق بيشتر باشد ، مديريت و توانايي او نيز بيشتر خواهد بود. **ازدواج صحيح ، اساس خانواده سالم حسين حجت پناه، جامعه شناس، قبل از هر موضوعي به ازدواج صحيح تاکيد و خانواده سالم را بر مبناي ازدواج درست، عنوان کرد و اينکه انتخاب صحيح همسر نقش بسيار مهمي دارد. وي گفت: انسان با کل موجودات يک تفاوت کلي دارد و آن اينکه تنها داراي بعد طبيعي نيست بلکه از ابعاد ديگري از جمله بعد فرهنگي برخوردار است و فرآورده هاي فرهنگي دارد؛ در چارچوب فرهنگ است که بحث همسرگزيني به عنوان يکي از مهم ترين کنش هاي انسان مطرح مي شود. حجت پناه يکي از اهداف افراد در جامعه را پيدا کردن الگويي براي ازدواج موفق و راه هاي عملياتي رسيدن به آن برشمرد و افزود: اولين گام اين است که انسان خود را بشناسد و طبق گفته علما بالاترين علم، خودشناسي است؛ انسان بايد بداند داراي چه ويژگي هايي است تا بتواند زوج مناسب خود را پيدا کند تا الزامات حقوقي، روابط عاطفي و زيستي او را برآورده سازد. وي يکي از راهبردهاي عملي براي ازدواج صحيح را جامعه پذيري افراد دانست و افزود: مهم ترين محل براي آموزش جامعه پذيري خانه و خانواده است و بعد ازآن مدرسه اين وظيفه را به عهده مي گيرد و در سنين نوجواني، اين گروه دوستان و همسالان هستند که به او الگو مي دهند. حجت پناه، کنترل جامعه پذيري را بسيار مهم برشمرد و افزود: اين کنترل به خاطر شرايط جهاني شدن از اهميت فوق العاده اي برخوردار است که جهاني شدن را از دو منظر مي توان مورد بررسي قرارداد. اولين منظر اين است که فرايند جهاني شدن بدون برنامه ريزي و تنها بر اساس گروهي خاص است و منظر ديگر که مورد نظر من نيز هست جهاني شدن ممکن است در بعضي موارد برنامه ريزي شده نباشد اما در کليت، ارزش هاي خاصي را تبليغ مي کند که ممکن است باب طبع کشور خاصي باشد و در عين حال باب طبع کشوري ديگر نباشد. حجت پناه مهم ترين ابزار القاء جهاني شدن را ارتباطات دانست و گفت: گسترش رسانه هاي جمعي، ارتباط با اينترنت و فضاي مجازي در جهاني شدن تاثير فراواني دارد و همين موضوع است که روي جامعه پذيري افراد نقش بسزايي دارد و افراد را تحت تاثير خود قرار مي دهد. حجت پناه يکي ديگر از اثرات جهاني شدن را تغيير الگوها دانست و اظهار کرد:مجموعه عوامل فرهنگي، اقتصادي، اجتماعي و مساله جهاني شدن باعث شده است الگوهاي خاصي به خانواده ها القا شود و بايد در اين مورد که مرد و زن امروز چه الگوهايي را براي خود قرار داده اند، تحقيق شود. وي افزود: به طور مثال زماني زنان و دختران ما علاقه اي به ستاره هاي فوتبال يا ورزشي نداشتند و داشتن عکس ورزشکاران مرد در اتاق بانوان و دختران امري قبيح بود اما اين مساله امروز تغيير کرده است؛ يا اينکه يکي از القائات جهاني شدن در بنياد خانواده جايگزيني هويت هاي جنسي است و ما در سطح جامعه اين مساله را مي بينيم که مثلا مردان برخي اصطلاحات زنانه را به کار مي برند و بر عکس. **ارزش هايي که درست نيستند حجت پناه به برخي ملاک ها و ارزش ها اشاره کرد که ممکن است اين ارزش ها صحيح هم نباشند. وي اظهار کرد: در جامعه ما ارزش گذاري ها به سمت مادي گرايي رفته است و اينکه بايد منطق ها نيز تغيير کند؛ به عبارت ديگر منطق نظري روي منطق عملي ما تاثير مي گذارد؛ به عنوان نمونه جامعه به داشتن فرزند ذکور بيشتر اهميت مي دهد و حتي يکي از دلايل باروري جامعه به خاطر پسرخواهي است و اين امر هنوز هم در جامعه ما وجود دارد و بايد با منطق نظري اين نگرش را عوض کنيم. ** نبود سياستگذاري درست براي خانواده اين کارشناس به نبود سياستگذاري درست براي تحکيم خانواده اشاره کرد و افزود: به عنوان مثال در يک برهه از زمان اين مساله، تبليغ مي شد که زنان بايد وارد جامعه شوند و چون براي اين مساله سياستگذاري درستي انجام نشده بود با مشکلات عديده اي مواجه شديم که يکي از عوارض حضور زنان در جامعه، بدون سياستگذاري درست، کاهش نرخ باروري بود که البته نبايد اين موضوع را نيز فراموش کرد که وقتي تعداد بچه ها در خانواده اي پايين باشد شانس افزايش طلاق در آن خانواده بالا مي رود. وي گفت: همچنين مي توان به همسر گزيني و شيوه آن اشاره کرد که دولت در مورد چگونگي همسرگزيني و برخي مسايل خانواده دخالت مي کند و چون اين دخالت بر مبناي تحقيقات علمي نيست با تغيير دولت ها سياست هاي خانواده هم تغيير مي کند. وي با بيان اين که مديران ما بايد در سياستگذاري هاي خود راهکارهاي بلند مدت، ميان مدت و کوتاه مدت را مدنظر داشته باشند،افزود: اگرهم در شرايط موجود راهکار داشته باشيم ابزار رسيدن به آن را نداريم تا سياست ها عملياتي شوند. قدر مسلم آن است که اهميت خانواده بر هيچکس پوشيده نيست خانواده اولين نهادي است که فرد از بدو تولد با آن در ارتباط است و بايد به آن کمک کرد تا به کارکرد مثبت خود ادامه دهد بايد کاري کرد که خانواده به عنوان نخستين نهادي باشد که عشق ، گزينش صحيح همسر و ملاک هاي زندگي واقعي را به فرد آموزش دهد و لازمه اين کار همان سياست گذاري ها درست است که دولت ها به آن مي انديشند . اگر دولت ها به سرعت وارد عمل نشوند اين بار اين جهاني شدن است که ممکن است تاثير خود را چه منفي و چه مثبت به فرد بگذارد. با کانال تلگرامي «آخرين خبر» همراه شويد