احکام/ آیا به زیورآلات خمس تعلق می‌گیرد؟

آکا ايران/ به‌طور کلى تأخير در پرداخت خمس جايز نيست و مکلف پس از رسيدن سال خمسى لازم است خمس آن را در همان روز بپردازد و تا خمس مالش را نداده، نمى‏‌تواند در مال خود تصرف کند، و اگر قبل از پرداخت خمس در آن تصرف کند، مقدار خمس آن را ضامن است؛ و در هر صورت اگر در پرداخت خمس مشکل داريد مى‌توانيد به يکى از ‏نمايندگان مجاز در امر وجوهات شرعيه مراجعه و پس از دستگردان نمودن به ‏تدريج بپردازيد.‏ (حضرت آية الله العظمي خامنه اي (مد ظله العالي) سوال: ملاک براي تعيين «تأخير» در تحويل مبلغ خمس به متولي آن چه چيزي است؟ شرح پرسش ملاک براي تعيين «تأخير» در تحويل مبلغ خمس به متولي آن چه چيزي است؟ به عبارت ديگر، آيا ملاک زمان تحويل، روز است، ساعت است يا ... مثلاً اگر، يک روز در تحويل مبلغ خمس تأخير شود، تصرف در مال حرام مي‌باشد؟ در عرف جامعه کنوني، معمولاً تأخير در حد چند روز در پرداخت قرض پذيرفته است؟ به‌ طور کلى تأخير در پرداخت خمس جايز نيست و مکلف پس از رسيدن سال خمسى لازم است خمس آن را در همان روز بپردازد و تا خمس مالش را نداده، نمى‏‌تواند در مال خود تصرف کند. و مراد از تأخير، آن چيزي است که در نظر عرف تأخير شمرده شود. پاسخ مراجع عظام تقليد نسبت به اين سۆال، چنين است: حضرت آية الله العظمي خامنه اي (مد ظله العالي): به‌طور کلى تأخير در پرداخت خمس جايز نيست و مکلف پس از رسيدن سال خمسى لازم است خمس آن را در همان روز بپردازد و تا خمس مالش را نداده، نمى‏‌تواند در مال خود تصرف کند، و اگر قبل از پرداخت خمس در آن تصرف کند، مقدار خمس آن را ضامن است؛ و در هر صورت اگر در پرداخت خمس مشکل داريد مى‌توانيد به يکى از ‏نمايندگان مجاز در امر وجوهات شرعيه مراجعه و پس از دستگردان نمودن به ‏تدريج بپردازيد.‏ حضرت آية الله العظمي سيستاني (مد ظله العالي): تأخير جايز نيست مگر به مقدار ضرورت که به طور طبيعي رساندن مبلغ، مستلزم آن است. حضرت آية الله العظمي مکارم شيرازي (مد ظله العالي): انسان تا خمس مال را ندهد نمى تواند در آن تصرّف کند و نيّت دادن خمس به تنهايى کافى نيست، همچنين نمى تواند خمس را به ذمّه بگيرد و در مال تصرّف کند و چنانچه تصرّف کند کار حرامى کرده و اگر آن مال تلف شود بايد خمس آن را بدهد. حضرت آية الله العظمي صافي گلپايگاني(مد ظله العالي): به طور کلي از زمان تعلق خمس به عين مال، تصرف در آن منوط به اذن از مجتهد جامع الشرايط است. حضرت آية الله العظمي نوري همداني(مد ظله العالي): در صورتي‌که عرفاً در پرداخت خمس تأخير شود براي تصرف در اموال نياز به مصالحه با مجتهد يا وکيل مجتهد است. سوال: من 8 سال ازدواج کرده ام تا کنون خمس خود را نداده ام، لطفاً بنده را راهنمايي کنيد؟ دفتر حضرت آية الله العظمي سيستاني (مد ظله العالي): اولين روز کار, سرسال او است و هرسال در آن روز بايد خمس آن چه را باقى مانده است بپردازد چه پول نقد باشد وچه مواد مصرفى, مانند آذوقه اى که باقى مانده وهمچنين اثاث و لباس و مانند آن، اگر در عرض سال ازآن استفاده نشده باشد . و نسبت به سالهاى گذشته که خمس نداده است بايد همين محاسبه را انجام دهد چـون آن چه سر سال بـاقى مى مانده و بدون پرداخت خمس مصرف کرده خمس آن در ذمه او باقى است . واگر مقدار خمسى که به ذمه است مشکوک بود نسبت به مقدار معلوم بايد بپردازد هرچند تدريجا و نسبت به مقدار مشکوک بنا بر احتياط واجب بايد با وکيل مرجع مصالحه کند به اين صورت که اگر احتمال وجوب خمس در مبلغى 50% باشد نصف خمس آن مبلغ را بپردازد . واما خانه واثاث وماشين وساير وسايل زندگى اگر با درآمد در عرض سال خريده و استفاده کرده است خمس ندارد. دفتر حضرت آية الله العظمي مکارم شيرازي (مد ظله العالي): خمس منزل مسکوني و اسباب و اثاثيّه منزل، وسيله سواري (اگر داريد) را با شما مصالحه کرديم. بقيّه اموال و دارايي خود را محاسبه نموده، بدهي هاي مربوط به آن را کسر کرده، خمس باقيمانده را يکجا يا تدريجاً ارسال فرماييد. پاسخ حضرت آية الله هادوي تهراني (مد ظله العالي): با مراجعه به يک مجتهد جامع الشرايط يا وکيل وي، وضعيت مالي خود را مشخص کنيد، تا مشکل خمس شما قابل حل باشد. سه سوال از آية الله وحيد خراساني دام ظله: سوال: آيا به وامهاي دانشجويي خمس تعلق مي گيرد؟ اگر وام در مۆونه مصرف شده خمس ندارد و اگر در مۆونه‌ صرف نشده هر مقدار از آن که قسطش پرداخت شده و سال بر آن گذشته خمس دارد و هر مقدار از آن که قسطش پرداخت نشده خمس ندارد. (استفتاء/4268) (منهاج 2/ ملحق به 1231) سوال: آيا به مالي که جهت ازدواج کنار گذاشته شده است خمس تعلق مي گيرد؟ بله خمس تعلق مي گيرد. (استفتاء/14392) سوال: آيا به زيورآلات خانمها خمس تعلق مي گيرد؟ آنچه از زيور آلات در شأن خانمها از درآمد وسط سال خريدارى مى شود و مورد استفاده آنها قرار مى گيرد ولو بعد از مدتى استفاده کنار گذاشته شود خمس ندارد. (منهاج 2/1223) (استفتاء/6036)