بيتوته/ تربيت دو قلوها از مسائل پيچيده و دشواري است که والدين را درگير مي کند. شايد اگر از دور به دوقلوها نگاه کنيد فقط جذابيت هاي داشتن فرزند دوقلو را ببينيد. ديدن شباهتشان با هم، ويژگي هاي رواني و دلبستگي شان کنار هم به نوعي لذت بخش است. اما واقعيت متفاوت است. پدر و مادرها براي تربيت کودکان دوقلو خود مي بايست مسير دشواري را طي کنند. براي تمام دوقلوها نمي توان نسخه يکساني پيچيد، چرا که با هم متفاوت اند.
ويژگي هاي دوقلوها
ويژگي هاي شخصيتي، رواني والدين و شرايط محيطي بر ساختار شخصيتي دوقلو اثرگذار است. دوقلو ها از ابتداي شکل گيري دوران جنيني تا زمان به دنيا آمدن و بزرگ شدن در کنار هم هستند. تربيت کودکان دوقلو به علت ويژگي هاي منحصر به فردشان متفاوت است. بخصوص در سنين زير 3 سال نيازمند ظرفيت جسماني و رواني زيادي از سوي والدين به ويژه مادر هستند. شايد تصور کنيد فرزندان دوقلو چون در کنار هم هستند ويژگي هاي مشابهي دارند، در صورتي که طبق تحقيقات انجام شده هر قل تيب شخصيتي متفاوتي نسبت به قل ديگر دارد.
ناسازگاري دوقلوها در سنين ابتدايي يک امر شايع در ميان آنهاست. کارهايي مثل هل دادن، کتک زدن يکديگر، گاز گرفتن، در دوقلوها زياد اتفاق مي افتد. اما کنترل و شيوه هاي تربيتي در اين شرايط کدام است؟ با ما همراه باشيد.
کودکان دوقلو، سر ناسازگاري دارند!
چرا کودکان دوقلو با هم دعوا مي کنند؟ از يک طرف به هم علاقه دارند و از طرف ديگر با هم نمي سازند، مشکل کجاست؟
کودکان دوقلو به علت همسني و همزماني رشدشان، رابطه بسيار نزديکي دارند. داشتن علايق مشترک بين آنها مثل: اسباب بازي، برنامه هاي تلويزيوني و ... امري طبيعي است. اين نزديکي يکي از دلايل بزرگ بروز اختلافات مي شود. رقابت و دعوا بين کودکان دوقلو به علت همسن بودن بر سر موضوعات يکسان رخ مي دهد. در صورتي که فرزندان با اختلاف سني بر سر موضوعات متفاوتي با هم بحث مي کنند.
علاقه بين دوقلوها يکي از عواملي است که منجر به بروز دعوا بين آنها مي شود. آنها همديگر را دوست دارند. داشتن رابطه عميق در بروز اين دعواها بي تأثير نيست. حتما شما هم برايتان پيش آمده کسي را بسيار دوست داشته باشيد و انتظار و توقعتان از او بالا مي رود. در چنين شرايطي هر رفتار مخالف انتظار شما از اين فرد شما را آزرده خاطر مي کند. اين قضيه در خصوص دوقلوها هم اتفاق مي افتد.
آنها مرتب از هم مي رنجند. به علت رابطه نزديکشان، انتظار دارند همديگر را در هر شرايطي درک کنند يا حتي بدانند در فکر يکديگر چه مي گذرد. چنين انتظاري منطقي به نظر نمي رسد. حتي در سنين کم آنها نمي توانند تشخيص دهند خواهر يا برادرشان يک شخصيت مستقل از آنهاست.
برخلاف تصور عموم دوقلو به زمان هايي نياز دارند که جدا از هم باشند. درست است که آنها با هم به دنيا مي آيند و در کنار هم بزرگ مي شوند اما بدين معني نيست که مجبور به گذراندن تمام وقت خود در کنار هم هستند. به عنوان نمونه: يکي از کودکان تمايل دارد در بيرون از منزل ورزش کند و قل ديگر ورزش کردن در داخل خانه را ترجيح مي دهد. والدين نبايد نسبت به اين کار مخالفت نشان دهند. علاوه بر اين، داشتن زمان هاي اختصاصي، باعث پرورش استعداد و نبوغ آنها خواهد شد و به رشد انفرادي و شخصيتي هر کدام کمک خواهد کرد.
هنگام دعواي دوقلوها چه کار کنيم؟
وقتي دوقلوها با هم دعوا مي کنند شما خود را کنار بکشيد. مداخله در دعواي آنها کار اشتباهيست مگر در شرايط استثنا مثلا هنگام برخورد فيزيکي که احتمال آسيب به هم وجود داشته باشد. با هر دو مهربان و جدي باشيد بدين صورت به کودکان احساس امنيت مي دهيد. همان لحظه پس از دعوا دنبال مقصر نگرديد و دنبال تجزيه تحليل نباشيد. تعيين مقصر را در فرصت بهتري انجام دهيد. چرا که توجه زياد به قضاوت کردن، کودکان شما را به سرزنش و غردزدن تشويق خواهد کرد.
تنبيه کردن هر دو کار اشتباهي ست. چرا که تنبيه شدن کودک بي گناه به دور از انصاف است. بهتر است رفتار نامناسب را به او گوشزد کنيد و از راه هاي ديگر رفتار مناسب را به او ياد دهيد. تنبيه کردن هر دو، مربوط به زماني ست که هر دوي آنها مرتکب اشتباه شده اند.
مرتب با کودکان خود تکرار کنيد «زدن، نه»، «گاز گرفتن، نه»! اين روش بسيار مؤثر است و باعث کاهش دعوا مي شود به خصوص اگر اين روش را با مهارت ياد بگيرند.
در صورتي که در دعوا، درگيري فيزيکي پيش نيايد اکثر کودکان مي توانند از پس مشکلات خود بربيايند. مي دانيم که دعوا بين کودکان هميشه اتفاق مي افتد. آنچه در اين خصوص اهميت دارد توانايي سازش و کنار آمدن با يکديگر است. حسادت سر منشاء بسياري از دعواهاست. بخصوص اگر توجه به يک فرزند بيشتر باشد، کودک احساس کمبود توجه از سوي والدين داشته و اين حسادت افزايش مي يابد. پس اين امر شروعي براي دعوا خواهد بود.
يک روش جديد و بسيار اثر گذار در اين خصوص، منحرف کردن توجه کودک است. براي مثال: اگر کودک بر سر به دست آوردن يک اسباب بازي دعوا مي کند، يک اسباب بازي ديگر به او بدهيد. يا اينکه چند اسباب بازي براي روز مبادا نگه داريد و هنگام دعوا به آنها بدهيد. داشتن اسباب بازي جديد باعث آرامش آنها مي شود.
پيش بيني زمان وقوع دعوا
تشخيص دادن زمان دعوا به جلوگيري از آن کمک خواهد کرد. بطور مثال: اگر کودکان قبل از آماده شدن غذا با هم درگير مي شوند سعي کنيد غذا را زودتر آماده کنيد تا فرصت دعوا از آنها گرفته شود.
مشارکت والدين دوقلو در فعاليت هاي فرزندان بسيار مهم است. با بچه ها مستقيما وارد بازي شويد. برخي مهارت ها مثل: استفاده از اسباب بازي ها، نوبت دادن دربازي ها و... احتياج به تمرين و يادگيري دارد. والدين با مشارکت در بازي مي توانند هم به آنها آموزش داده و هم آنها را تشويق کنند.
اختصاص دادن زمان هاي خصوصي به هر کودک از طرف والدين هر چند وقت يک بار بسيار مفيد است. حتي به مدت 5 دقيقه با هر کودک تنها باشيد. اين کار به ايجاد شخصيت منحصر به فرد در کودک کمک مي کند.
نسبت به نيازهاي فرزندان دوقلوهاي خود آگاه باشيد و اين احساس را به آنها دهيد که در چشم شما يکي هستند. همواره اين موضوع را به خاطر داشته باشيد اين دوران مي گذرد پس لذت بردن از زمان حال بهترين کار است. به گفته يکي از والدين: « بچه هايم در راه مهدکودک همديگر را مي زنند و با هم دعوا مي کنند اما به محض اينکه به مهدکودک مي رسند دست هم را محکم ميگيرند و مراقب هم هستند. ديدن اين بخش از قضيه واقعا لذت بخش است».
رشد هويت مستقل دوقلوها مهم است
برخي از خانواده ها سعي مي کنند کودکان را مثل هم بزرگ کنند. از جمله کارهايي که اکثر والدين فرزندان دوقلو انجام مي دهند پوشاندن لباس هاي مشابه تن آنها، اسباب بازي هاي مشابه و.... است. شايد اينکارها از نظر کساني که دوقلوها را مي بينند جالب باشد اما براي داشتن هويت مستقل اثر نامطلوب مي گذارد. کودکان دوقلو با گرفتن اين توجه از ديگران فکر مي کنند خاص و متفاوت هستند. و هنگامي که شبيه به هم باشند اين احساس را بيشتر دريافت مي کنند.
رشد و مهارت هاي زباني کودکان دوقلو کندتر است
کودکان تک قلو، زبان را از پدر و مادرشان مي آموزند در حالي که کودکان دوقلو به دليل اينکه اکثر مواقع کنار هم هستند زبان را از همديگر مي آموزند. حتي برخي تلفظ ها را به صورت غلط از هم ياد مي گيرند. حتي در بعضي موارد اگر والدين فرزندان ديگري نيز داشته باشند کمتر مي توانند براي مهارت کلامي فرزند دوقلوي خود وقت بگذارند و اين يادگيري کندتر اتفاق مي افتد.
از طرف ديگر حدود 50 درصد از دوقلوها نارس به دنيا مي آيند. اين عامل سبب کاهش رشد طبيعي آنها مي شود و رشدشان نسبت به ديگر کودکان هم سن خود کمتر است.
دوقلوها را «دوقلوها» صدا نزنيد
خانواده ها نبايد دو کودک خود را دوقلو صدا کنند. همواره بايد حواسشان باشد آن ها را با اسمشان صدا بزنند. چرا که وقتي آنها را دوقلو صدا بزنيد گويي آن ها را يک شخص خطاب کرده ايد و از آن ها يک هويت مشترک ساخته ايد.
ارائه آموزش هاي لازم براي انجام کارهاي فردي به هر قل به طور مستقل در بزرگسالي آن ها کمک کننده خواهد بود. داشتن استقلال به شناخت توانايي منجر مي شود که لازم است در کودکان دوقلو اتفاق بيفتد. بيشتر شخصيت افراد تا قبل از 10 سالگي شکل مي گيرد. پس دوران خردسالي سن حساسي براي دوقلوهاست و تربيت درست، به شکل گيري شخصيت سالم و منحصربه فرد آنها کمک خواهد کرد.
چه جمله هايي نبايد به دوقلوها بگوييد:
1- «کتک بخوري خواهر/برادرت هم دردش مياد» اين تصور اشتباه است. درست است دوقلوها داراي ارتباط عميقي با هم هستند اما قرار نيست قوانين فيزيک را در اين رابطه بر هم بزنيم.
2- «تو را نسبت به خواهر/برادرت بيشتر دوست دارم!» مقايسه دو کودک با هم کاري کاملا اشتباه ست. بهتر است به جاي برتري دادن يکي بر ديگري، ويژگي هاي مثبت هر کدام را بيان کنيم.
3-«واي، شما دوقلويين؟» تأکيد بر روي اين موضوع باعث مي شود توجه افرد به سمت دوقولوها جلب شده که شايد از نظر دوقلوها خوشايند نباشد. بهتر است به جاي گفتن اين جمله، به صورت غيرمستقيم بپرسيم.
4- «کدوم تون بزرگتره؟» فرزندان بزرگتر معمولا مورد حمايت بيشتري از طرف والدين قرار مي گيرند. همچنين الگوي فرزندان کوچکترند. اين سوال به کودکان القا مي کند که کدام يک از آنها رئيس تر است
5- «کاش من هم دوقلو داشتم!». همانطور که گفتيم ديدن دوقلوها از دور لذت بخش است. اما تربيت آنها و مشکلاتي که هنگام بزرگ کردن آنها با آن روبرو مي شويد بخش سخت ماجراست.
6- «شماها مي تونين فکر همو بخونين؟» درست است کودکان جهت فکري نزديک به هم دارند و داراي ارتباط نزديک به هم هستند اما قرار نيست اين مسائل را با خرافات اشتباه بگيريم.
7- هميشه کارهاتون را با هم انجام مي دهيد؟ در دوران کودکي معمولا تغذيه آنها خواباندن و بازي همزمان آنها براي والدين راحت تر است. اما اينها مربوط به خردسالي ست. در دوران کودکي و نوجواني هر کدام از قل ها به دليل داشتن شخصيت منحصربه فرد برنامه مشخصي براي کارهاي خود دارد.
8- شماها دو روي يک صفحه ايد» اين انتظار از کودکان دوقلو مي رود که همه جا با هم حضور داشته باشند. حتي هنگام دعوت کردن در مهماني ها و مجالس موظف مي دانند يا هر دو را دعوت کنند يا هيچ کدام. اين برداشت اشتباه است. شايد در کودکي اين اتفاق زياد بيفتد اما هنگام بزرگسالي اين کار نوعي کوچک شمردن جايگاه انساني هرکدام است.
9- «تو کدومي؟» بهتر است پرسشتان مؤدبانه تر مطرح شود براي نمونه اينطور سوال کنيد:« شما واقعا شبيه هم هستيد و تشخيص براي من سخت است، شما... هستي يا....؟»
10- «دوقلو بودن چه حسي دارد» اين سوال همانقدر غيرمعمول هست که يک نفر از شما بپرسد «دوقلو نبودن چه حسي دارد» آنها از ابتداي تولد به همين شکل به دنيا آمده اند و تفاوت زندگي خودشان با ديگران برايشان قابل فهم نيست.
بازار