طبق قانون تهیه جهیزیه بر عهده کیست؟

فرارو/ يکي از مسائل مهمي که در هنگام ازدواج خانواده‌ها با آن مواجه مي‌شوند تهيه جهيزيه و ميزان مهريه است در واقع جهيزيه در کنار مهريه، ميان اغلب خانواده‌هاي ايراني به عنوان معيار تعيين شأن دختران جوان در نظر گرفته مي‌شود، البته اين تفکر غلطي است که امروزه به دليل شرايط بد اقتصادي که جوانان با آن روبرو شده اند بحث ازدواج را بسيار پيچيده ترکرده به طوري که جوانان در حال حاضر به ازدواج به عنوان يک روياي شيرين نگاه مي‌کنند که هيچ وقت به واقعيت تبديل نخواهد شد.
در حال حاضر در جامعه ما رسم است که جهيزيه را خانواده دختر تهيه مي‌کنند هرچند در مواردي ممکن است مرد بهاي جهيزيه را تحت عناوين مختلف از جمله شيربهاء به خانواده دختر پرداخت کند همچنين در مواردي هم تهيه جهيزيه طبق عرف جامعه بر عهده خانواده دختر است و چند جنس بزرگ مثل يخچال و ماشين لباس شويي و يا لوازم صوتي تصويري بر عهده داماد قرار مي‌گيرد، اما آنچه در حال حاضر در جامعه ايراني مرسوم شده و طبق آن عمل مي‌شود اين است که تهيه جهيزيه بر عهده خانواده عروس است، اما برخلاف تصور عموم از نظر قانون تهيه جهيزيه بر عهده زن نيست و مرد بايد جهيزيه را تهيه کند در ادامه اين مطلب با ما همرا باشيد تا با ادله قانوني برايتان ثابت کنيم که تهيه جهيزيه با داماد است.
به موجب ماده ۱۱۰۶ قانون مدني در عقد دائم نفقه زن به عهده شوهر است. اين مزيتي است که قانونگذار براي زن قائل شده است و به موجب آن زن مي‌تواند از شوهر مطالبه نفقه کند و در صورت لزوم از طريق حقوقي و کيفري او را براي پرداخت نفقه تحت تعقيب قرار دهد. لازم به يادآوري است زن در صورتي استحقاق نفقه را خواهد داشت که از مرد تمکين کند و به تعبير ديگر وظايف زناشويي خود را انجام دهد.
حال ممکن است اين سوال برايتان پيش آمده باشد که منظور از تمکين چيست؟
تمکين در معناي عام يعني اينکه خانم وظايف خود را نسبت به همسر انجام دهد و از او در حدود قانون و عرف اطاعت نمايد و رياست شوهر را در خانواده پذيرا باشد. منظور از تمکين در معناي خاص هم روابط زناشويي است و در واقع مفهوم تمکين خاص اطاعت از نياز‌هاي غريزي مرد از طرف زن مي‌باشد (تأمين نياز‌هاي جنسي زوج) البته تمکين خاص امر مطلقي نيست و زن موظف به انجام اين امر بر طبق زمان، مکان و عرف مي‌باشد بنابراين مواردي هم وجود دارد که زن مجاز است تمکين نکند به عنوان مثال در شرايطي که شوهر مبتلا به يکي از بيماري‌هاي مقاربتي جنسي باشد زن مي‌تواند از تمکين امتناع کند که در اين موارد زن حق دريافت نفقه را دارد. لازم به ذکر است که اين وظيفه فقط مخصوص زن نيست و مرد هم در حدود عرف و معمول بايد با همسر خود رابطه جنسي برقرار کند.
 

---

بازار

---

نفقه چيست و شامل چه مواردي مي‌شود؟
به موجب ماده ۱۱۰۷ قانون مدني نفقه عبارت است از همه نياز‌هاي متعارف و متناسب با وضعيت زن از قبيل: مسکن، البسه، غـذا، اثاث منزل، هزينه‌هاي درماني و بهداشتي و نيز خادم در صورت عادت يا احتياج به واسطه نقصان يا بيماري که شوهر مکلف است همه آن‌ها را متناسب با وضعيت خانوادگي و اجتماعي زن فراهم کرده و در اختيار او قرار دهد. طبق نظر دکتر کاتوزيان نفقه عبارت است از تمام وسايلي که زن با توجه به درجه تمدن، محيط زندگي و وضع جسمي و روحي خود بدان نيازمند است. تشخيص اينکه کدام وسيله را بايد از ارکان نفقه زن به شمار آورد با عرف است و ملاک ثابتي در اين خصوص وجود ندارد.
همان طور که ملاحظه نموديد جهيزيه که همان لوازم خانگي است از اجزاء نفقه بوده اصولاً در شرع اسلام شوهر دو تکليف مالي نسبت به زن دارد، يکي مهريه است که مقدار آن در حين عقد و با توافق زوجين تعيين مي‌شود. ديگري نفقه است که برخلاف مهريه، فقط يک حق و دين مالي است که زن مي‌تواند آن را مطالبه کند. نفقه يک حکم تکليفي است که حتي اگر زن استطاعت مالي داشته باشد از گردن مرد ساقط نمي‌شود. بنابراين، از نظر فقهي و قانوني ترديدي وجود ندارد که تأمين کليه وسايل زندگي بر عهده شوهر است و از ابتداي تشکيل خانواده شوهر بايستي وسايل مورد نياز زندگي را تأمين نمايد؛ لذا جهيزيه اهدايي از جانب خانواده دختر صرفا نشانه محبت است و پيشکشي از سوي خانواده زن و از سر علاقه و احترام به فرزند بوده و نيز کمکي به زوج جوان در آستانه شروع زندگي‌شان است و قانونا هيچ وظيفه‌اي در اين خصوص ندارند. در صورتي که جهيزيه از جانب خانواده عروس تهيه شده باشد جز اموال و دارايي زن است و شوهر نسبت به آن در حکم امين است و مي‌تواند از وسايل منتفع شود، ولي مالکيتي براي وي ايجاد نمي‌شود.
وقتي مي‌گوييم که مالکيت جهيزيه براي زن است، بدين معناست که زوجه در هر زماني مي‌تواند آن را مطالبه کرده و هر اقدام مالکانه‌اي را نسبت به اموال خويش انجام دهد، مثلا آن‌ها را به فروش رساند، هديه دهد، تخريب يا مفقود نمايد و يا استرداد جهيزيه را بخواهد؛ بنابراين آوردن جهيزيه به منزل شوهر به معني انصراف از مالکيت يا شريک ساختن شوهر در آن نيست بلکه حق مالکيت زوجه باقي مي‌ماند و شوهر از منافع آن بهره مند مي‌شود و تنها مي‌تواند به صورت متعارف از آن استفاده کند.

زن همچنين مي‌تواند از جهيزيه‌اش استفاده نکرده و از شوهر وسايل منزل را تقاضا کند. شوهر همچنين حق ندارد اسباب جهيزيه را بفروشد در اين صورت مسئول جبران خسارت و برگرداندن عين يا مثل يا قيمت است و اين موضوع تحت عنوان فروش مال غير مورد رسيدگي قرار مي‌گيرد. لازم به ذکر است که زوج در صورت استفاده درست نسبت به اموال مسئوليت ندارد مثلاً اگر جهيزيه زن بر اثر افتادن در هنگام حمل و نقل يا نوسان برق صدمه ديد يا اينکه بر اثر مرور زمان مستهلک شد، زوج هيچ مسئوليتي در اين خصوص ندارد و نيازي نيست غرامتي به زوجه بدهد.

همان طور که گفتيم اگر جهيزيه از سوي زوجه تهيه شده باشد متعلق به وي است و اگر زماني زن فوت کند، اموالي که از او به جا مي‌ماند به ميزان سهم الارث به ورثه تعلق مي‌گيرد جهيزيه نيز به چنين سرنوشتي دچار مي‌شود. اگر زوج و زوجه صاحب فرزند باشند، يک چهارم اموال به مرد به ارث مي‌رسد و اگر صاحب فرزندي نباشند، يک دوم اموال به مرد به ارث رسيده و بقيه اموال ميان ساير وراث تقسيم مي‌شود.

به پيج اينستاگرامي «آخرين خبر» بپيونديد
instagram.com/akharinkhabar