دکتر سلام/ داروها چه زمانی فاسد می شوند؟

هفت صبح/ مصرف خودسرانه و بي رويه دارو يکي از عادت هاي غلط اما جا افتاده در بين ايراني هاست. بي اطلاعي از تاريخ انقضا و روش نگهداري از داروها را هم اگر به اين موارد اضافه کنيم شرايطي فراهم مي آيد که نتيجه آن چيزي جز بيماري و به خطر افتادن سلامتي نيست. اين در حالي است که بيشتر افراد مي دانند داروها تاريخ مصرف مشخصي دارند و نبايد براي مدتي طولاني آن ها را در خانه نگه داشت اما نمي دانند که هر دارويي شرايط نگهداري خاصي دارد و بايد در ميزان مشخصي از دما يا نور نگهداري شود. اگر داروها به خصوص قطره ها، پمادها و اسپري ها در شرايط نگهداري مخصوص قرار نداشته باشند به سرعت فاسد مي شوند يا به طور کامل بي خاصيت مي شوند و يا اين که سلامتي فرد مصرف کننده را به خطر مي اندازند. بنابراين اگر اهل نگهداري از دارو در خانه هستيد بايد علاوه بر تاريخ مصرف داروها با شيوه نگهداري از آن ها آشنا شويد. در اين مطلب با شيوه نگهداري درست برخي از پرکاربردترين داروها آشنا مي شويد. تاريک و خنک پزشکان داروساز همواره توصيه مي کنند که داروهايي که نياز به نگهداري در يخچال ندارند بايد در محيطي خنک و به دور از تابش آفتاب نگهداري شوند. بنابراين به نظر مي رسد بهترين فضا براي قرار دادن جعبه داروها داخل کمد اتاق خواب باشد چرا که اتاق خواب به طور معمول تاريک و خنک است. برعکس قرار دادن داروها در محيطي مرطوب مانند حمام، فساد زودرس داروها را در پي خواهد داشت. البته بايد اين نکته را هم در نظر داشت که تاريخ مصرف تنها براي داروهايي که در آن ها باز نشده قابل ارجاع است و اثرگذاري و خلوص و دارو به شرطي تضمين مي شود که در آن تا پايان تاريخ مصرف دارو که باز نشده باشد. به همين دليل روي بسته داروها مدت زمان دوام آن ها بعد از باز کردن را مشخص مي کنند که بعد از آن تاريخ دارو بايد دور ريخته شود. داروهاي حاوي آب اين مشکل در مورد قرص ها کمتر اتفاق مي افتند اما بيشتر در مورد اسپري بيني، شربت، قطره چشم و پماد صدق مي کند. حتما مي دانيد که بعد از باز شدن در آن ها اين داروها براي مدت زيادي قابل استفاده نيستند. در واقع مي توان گفت داروهايي که حاوي آب هستند در معرض خطر ميکروبي شدن قرار دارند و بعد از گذشت چند روز از اولين بار که مورد استفاده قرار مي گيرند بايد دور ريخته شوند. براي آگاهي از اين که تا چه زماني مي توانيد از اين داروهاي حاوي آب استفاده کنيد بايد در وهله اول به بروشور داخل دارو يا توضيحات روي بسته بندي مراجعه کنيد. در راهنماي استفاده بسياري از محصولات دارويي اين نکته درج شده که تا چه زماني پس از باز کردن دارو، مي توانيد از آن استفاده کنيد. همچنين بهتر است در زمان خريد دارو از پزشک داروخانه در زمينه نگهداري از آن بپرسيد و اطلاعاتي دريافت کنيد. براي اين که تاريخ باز شدن دارو را فراموش نکنيد مي توانيد تاريخ مورد نظر را با خودکار روي بسته بنويسيد. ترکيبي هاي فاسد شدني علاوه بر داروهايي که به صورت شرکتي و آماده از داروخانه ها دريافت مي کنيد برخي داروها هستند که ترکيبي اند و در داروخانه ها تهيه مي شوند. اين داروها ماندگاري کمتري نسبت به داروهاي ديگر دارند. چرا که حاوي مواد افزودني و نگه دارنده نيستند و به همين دليل بايد اطلاعات مربوط به شيوه نگهداري و مدت زمان مصرف آن را از پزشک داروخانه جويا شد. استريل هاي چشمي بيشتر قطره هاي استريل چشمي حاوي مواد نگه دارنده هستند با اين وجود بعد از باز شدن بيش از چهار هفته قابل استفاده نيستند. علاوه بر آن برخي قطره هاي چشمي هستند که کوچک و يک روزه اند. به دليل اين که در اين قطره ها مواد نگه دارنده وجود ندارد آن ها را بايد همان روزي که مصرف کنيد، دور بيندازيد. قطره ها تمامي قطره هاي مربوط به گوش و بيني، حتي آن قطره هايي که حاوي مقاديري الکل هستند بايد در طول يک ماه مورد استفاده قرار بگيرند. اطلاعات دقيق تر مربوط به دما و نور محيط نگهداري قطره ها را هم بايد در راهنماي همراه بسته دارو جست و جو کنيد. ژل ها و کرم ها ماندگاري ژل ها و کرم هاي درماني بعد از باز شدن، کمتر از پمادهاي بدون آب است. علاوه بر آن قرار گرفتن کرم هاي حاوي چربي در معرض اکسيژن هوا، موجب فاسد شدن آن ها مي شوند. اسپري بيني اين محصول که بيشتر براي افراد مبتلا به آسم يا آلرژي تجويز مي شود تا سه ماه بعد از باز شدن قابل استفاده است اما اسپري هايي که براي افراد سرماخورده مناسب اند و از طريق مخاط بيني جذب سيستم تنفسي مي شوند تنها به مدت يک هفته قابل استفاده هستند و بعد از آن در هر صورت تاثيرگذاري خود را از دست خواهند داد.