ایرنا/ کارشناسان هشدار می‌دهند مصرف بیش از حد گوشت‌های فرآوری‌شده، غذاهای بسته‌بندی‌شده، نوشیدنی‌های شیرین و تنقلات شور می‌تواند به سلامت کلیه‌ها آسیب برساند؛ با این حال، حذف کامل این خوراکی‌ها ضروری نیست و رعایت اعتدال در مصرف آن‌ها اهمیت دارد.
بر اساس آمار سازمان جهانی بهداشت، بیماری مزمن کلیوی میلیون‌ها نفر را در سراسر جهان درگیر کرده است. بسیاری از این افراد نمی‌دانند بیماری دارند، چون علائم مراحل اولیه معمولاً نادیده می‌ماند؛ بنابراین، سلامت کلیه باید جزء اولویت‌های همه باشد.
تقریباً یک نفر از هر هفت بزرگسال در سراسر جهان به بیماری مزمن کلیوی مبتلاست، اما حدود ۹۰ درصد آن‌ها از بیماری خود بی‌خبرند.
وقتی کلیه‌ها درست کار می‌کنند، هر دقیقه حدود نصف فنجان خون را تصفیه می‌کنند تا مواد زائد را دفع کنند و تعادل مایعات و املاح بدن را حفظ کنند.
رژیم غذایی نقش مهمی در عملکرد کلیه‌ها دارد. مصرف هیچ‌یک از خوراکی‌ها کاملاً ممنوع نیست، اما بعضی خوراکی‌ها باعث می‌شوند کلیه‌ها شدیدتر کار کنند مخصوصاً اگر مرتب مصرف شوند. در ادامه، چهار خوراکی را معرفی می‌کنیم که از نظر کارشناسان بیشترین ضرر را برای کلیه دارند.
۱. گوشت فرآوری‌شده
وقتی سدیم زیادی مصرف می‌کنید، کلیه‌ها باید بیش از معمول کار کنند تا سدیم اضافی را دفع و تعادل مایعات را حفظ نمایند. یکی از خوراکی‌هایی که مقدار سدیم روزانه‌تان را به‌سرعت افزایش می‌دهد، گوشت فرآوری‌شده است.
ملانی بتز (Melanie Betz)، متخصص تغذیه، می‌گوید: خوراکی‌هایی مثل بیکن، سوسیس، هات‌داگ، سالامی (نوعی کالباس خشک)، کالباس و گوشت‌های آماده پر از سدیم هستند.
مثلاً گوشت بوقلمون آماده که بیشتر مردم فکر می‌کنند گزینه سالم‌تری است، می‌تواند سدیم زیادی داشته باشد؛ یک وعده حدود ۵۷ گرم (حدود ۴ قاشق غذاخوری) آن حدود ۴۵۰ میلی‌گرم سدیم دارد. این تقریباً ۲۰ درصد از حد مجاز روزانه دو هزار و ۳۰۰ میلی‌گرم سدیم است؛ این فقط سدیم گوشت است. نان، سس و بقیه مواد ساندویچ هم سدیم دارند و به آن اضافه می‌شوند.
بتز می‌گوید: مصرف زیاد سدیم می‌تواند به فشارخون بالا کمک کند که یکی از دلایل اصلی بیماری کلیوی است. همچنین می‌تواند خطر سنگ کلیه را افزایش دهد. اگر ساندویچ کالباس ناهار همیشگی شماست، لازم نیست کاملاً کنارش بگذارید؛ اما چند بار در هفته به‌جای آن از مواد کم‌نمک مثل سالاد تن ماهی، حمص یا کره بادام‌زمینی و مربا برای پرکردن ساندویچتان استفاده کنید.
۲. غذاهای بسته‌بندی‌شده
استفاده از غذاهای بسته‌بندی‌شده و فرآوری‌شده نیاز به آشپزی در خانه را کم می‌کنند؛ اما عیبشان این است که معمولاً سدیم بیشتری هم دارند.
جِن هرناندز (Jen Hernandez)، متخصص تغذیه، می‌گوید: بزرگ‌ترین مقصر از نظر من غذاهای فرآوری‌شده و بسته‌بندی‌شده تجاری هستند؛ مثل سوپ‌های کنسروی، گوشت‌های آماده، چاشنی‌ها، نان‌ها و غذای رستوران. این غذاها پر از نمک هستند. جالب اینکه بیشتر نمکی که می‌خوریم از نمکدان نمی‌آید؛ از همین غذاهای آماده و بسته‌بندی‌شده می‌آید.
هرناندز می‌افزاید: سدیم فقط در نمکدانی که سر سفره می‌گذاریم نیست. بسیاری از غذاهای آماده از قبل نمک زیادی دارند و ما متوجه آن نمی‌شویم. به همین دلیل، اگر به سلامت کلیه‌تان اهمیت می‌دهید، باید بدانید این نمک پنهان کجاست.
لازم نیست همه چیز را از صفر بپزید. فقط عادت کنید هنگام خرید و آماده‌کردن غذا، برچسب‌ها را بخوانید و در صورت امکان، نسخه‌های کم‌نمک خوراکی‌های مورد علاقه‌تان را انتخاب کنید. روی برچسب غذاها دنبال این نشانه‌ها بگردید: کمتر از ۱۰ درصد از حد مجاز روزانه سدیم، یا عباراتی مثل کم‌نمک، بدون نمک یا نمک کاهش‌یافته.
۳. نوشیدنی‌های شیرین
آب کافی نوشیدن برای سلامت کلی بدن مهم است، اما همه نوشیدنی‌ها برای عملکرد کلیه یکسان نیستند. بتز می‌گوید: نوشیدنی‌های شیرین مثل کولای معمولی، چای شیرین، لیموناد و پانچ (نوعی نوشیدنی شیرین میوه‌ای) هم باید محدود شوند. این نوشیدنی‌ها با افزایش خطر بیماری کلیوی و سنگ کلیه مرتبط هستند.
پژوهش‌ها نشان می‌دهد مصرف بیش از هفت وعده در هفته (یا روزی یک وعده) نوشیدنی شیرین، احتمال ابتلا به بیماری مزمن کلیوی را به‌طور چشمگیری افزایش می‌دهد.
علاوه‌بر آب ساده، آب گازدار، چای و قهوه بدون شکر نیز می‌توانند آب بدن را تأمین کنند و تنوع نوشیدنی ایجاد کنند. هرچند شیر، چندان به‌عنوان منبع آب‌رسانی شناخته نشده، اما ممکن است خطر سنگ کلیه را کاهش دهد.
۴. تنقلات شور
عاشق میان‌وعده هستید؟ تنها نیستید! بزرگسالان در سراسر جهان به‌طور متوسط روزی یک تا سه میان‌وعده می‌خورند. اما اگر تنقلات شور مثل چیپس سیب‌زمینی، چوب شور و گوشت خشک انتخاب همیشگی شماست، شاید وقت آن رسیده که تغییرش دهید، چون این خوراکی‌ها می‌توانند شما را از حد مجاز سدیم روزانه عبور دهند.
ملیسا پرِست (Melissa Prest)، متخصص تغذیه، می‌گوید: کاهش مصرف نمک به کلیه‌ها کمک می‌کند مقدار مایعی که در بدن می‌ماند را مدیریت کنند و اگر بیماری کلیوی دارید، نمک کمتر در رژیم غذایی می‌تواند مقدار پروتئین در ادرارتان را کم کند.
اگر آماده نیستید تنقلات شور مورد علاقه‌تان را کاملاً کنار بگذارید، سعی کنید نصف یک وعده را با یک میان‌وعده کم‌نمک مثل پاپ‌کورن بدون نمک، مغزهای بدون نمک یا میوه خشک ترکیب کنید؛ در نتیجه، هم از خوراکی مورد علاقه‌تان لذت می‌برید و هم سدیم کمتری در هر میان‌وعده دریافت می‌کنید.
نکات دیگر برای سلامت کلیه
علاوه بر مصرف متعادل خوراکی‌هایی که گفته شد، کارشناسان چند توصیه دیگر برای مراقبت از کلیه‌ها دارند:
آب کافی بنوشید. بتز می‌گوید: نوشیدن مایعات کافی یکی از بهترین کارهایی است که می‌توانید برای سلامت کلیه انجام دهید. کم‌آبی یکی از دلایل اصلی سنگ کلیه است و کم‌آبی شدید می‌تواند به آسیب بلندمدت کلیه منجر شود.
مقدار مناسب مایعات برای هرکسی متفاوت است، اما برای بیشتر مردم نوشیدن حدود دو و نیم لیتر مایعات قاعده خوبی است. اگر شک دارید، از متخصص تغذیه یا پزشکتان بپرسید چه مقدار آب برای شما مناسب است.
پروتئین‌های گیاهی بیشتری بخورید. بتز می‌گوید: تمرکز بر مصرف پروتئین‌های گیاهی کامل به‌جای پروتئین حیوانی هم برای سلامت کلیه مفید است. رژیم غذایی گیاه‌محورتر می‌تواند هم به پیشگیری از بیماری کلیوی و هم به کندکردن پیشرفت آن کمک کند و خطر سنگ کلیه را کاهش دهد. فقط اضافه کردن چند وعده گیاهی بیشتر در هفته می‌تواند تفاوت بزرگی ایجاد کند.
فشارخونتان را مدیریت کنید. فشارخون بالا یکی از دلایل اصلی ابتلا به بیماری کلیوی است، پس مهم است که فشارخونتان را کنترل کنید. رعایت یک رژیم کم‌نمک و سالم برای قلب و ورزش منظم، از بهترین گام‌های اولیه برای تنظیم فشارخون است.
