مهر/ عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی ایران، به تشریح اهمیت تصویربرداری پزشکی در تشخیص و درمان بیماری های قلبی پرداخت.
به گزارش خبرگزاری مهر، حمیدرضا پورعلی‌اکبر، عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی ایران، در آستانه برگزاری چهل و یکمین کنگره رادیولوژی ایران، با عنوان این مطلب که تم اصلی کنگره امسال تصویربرداری قلب است، گفت: در این کنگره نسبت به کنگره‌های گذشته به این حوزه توجه ویژه شده و تمرکز خاصی روی مباحث قلبی خواهیم داشت؛ مباحثی که پیش‌تر، چون تم اصلی نبودند، کمتر به آنها می‌پرداختیم.
این متخصص رادیولوژی، با اشاره به اینکه کنگره ۱۲ محور اصلی دارد، افزود: در محوری که با تم اصلی کنگره، یعنی قلب، مرتبط است، جلسات و سخنرانی‌های متعددی در حیطه سی‌تی‌آنژیوگرافی کرونر، سی‌تی‌آنژیوگرافی عروق بزرگ و بیماری‌های ساختاری قلب (Structural Heart Disease) داریم؛ یعنی اقداماتی که در جهت مداخلات بدون جراحی در کشور ما انجام می‌شود. هدف ما افزایش توانمندی فراگیران و شرکت‌کنندگان است.
دبیر چهل و یکمین کنگره رادیولوژی ایران، از برگزاری یک جلسه درباره ام‌آرآی قلب نیز خبر داد و گفت: در این جلسه به بیماری‌های عضله قلب و یافته‌هایی که در ام‌آرآی قلب می‌توان به آنها اشاره کرد می‌پردازیم؛ در قالب بازآموزی و انتقال تجربیات و نکات ارزشمندی که نزد همکاران وجود دارد.
جلسه آنلاین با یکی از بهترین مدرسان جهانی سی‌تی‌آنژیوگرافی
پورعلی‌اکبر درباره برنامه‌های آموزشی کنگره گفت: برای افزایش توان علمی همکاران، چندین جلسه اختصاصی برای بررسی تصویربرداری بیماری‌های قلب و عروق داریم. یکی از این جلسات ویژه، آنلاین و با یکی از بهترین مدرسان جهانی سی‌تی‌آنژیوگرافی کرونر برگزار می‌شود تا یافته‌های جدید و نوین را به همکاران آموزش دهند.
نقش تصویربرداری در پیشگیری، تشخیص و درمان بیماری‌های قلبی
وی درباره جایگاه تصویربرداری قلب اظهار داشت: پیشرفت روش‌هایی مانند سی‌تی‌آنژیوگرافی و ام‌آرآی قلب، امکان بررسی دقیق‌تر عروق کرونر، عضله قلب، دریچه‌ها و عروق بزرگ را فراهم کرده و به پزشکان در انتخاب روش درمانی مناسب کمک می‌کند.
پورعلی اکبر گفت: شناسایی زودهنگام بیماری و کنترل عوامل خطر از مهم‌ترین راهکارهای کاهش عوارض قلبی‌عروقی است. سی‌تی‌آنژیوگرافی عروق کرونر می‌تواند با بررسی غیرتهاجمی عروق تغذیه‌کننده قلب، به شناسایی پلاک‌های آترواسکلروتیک و تنگی‌های عروقی کمک کند. شناسایی این تغییرات، در کنار ارزیابی بالینی، می‌تواند زمینه را برای کنترل بهتر عواملی مانند دیابت، فشارخون بالا و اختلالات چربی خون فراهم سازد.
وی اذعان داشت: انجام سی‌تی‌آنژیوگرافی برای همه افراد ضروری نیست. انتخاب این روش یا سایر روش‌های بررسی عروق کرونر باید بر اساس علائم، سابقه پزشکی، میزان خطر بیماری و نظر پزشک انجام شود. مشورت با متخصصان باتجربه در بیماری‌های قلبی و تصویربرداری قلب به انتخاب روش مناسب و پرهیز از آزمایش‌های غیرضروری کمک می‌کند. تصویربرداری پزشکی، هرچند مفید است، باید هدفمند و متناسب با نیاز هر بیمار باشد.
به گفته پورعلی اکبر، کاربرد تصویربرداری قلب به عروق کرونر محدود نیست. سی‌تی‌آنژیوگرافی در ارزیابی بیماری‌های آئورت، از جمله گشادشدگی و آنوریسم، و نیز بررسی برخی بیماری‌های شریان ریوی اهمیت دارد.
وی افزود: این روش در بررسی بیماری‌های مادرزادی قلب و عروق بزرگ نیز کاربرد دارد. برخی ناهنجاری‌ها ممکن است از دوران کودکی وجود داشته باشند و در سنین بالاتر تشخیص داده شوند. سی‌تی قلب می‌تواند با نمایش دقیق ساختار قلب و منشأ و مسیر عروق کرونر، آئورت و شریان‌های ریوی، به تشخیص ناهنجاری‌های پیچیده و برنامه‌ریزی برای جراحی یا مداخلات درمانی کمک کند. انتخاب سی‌تی یا ام‌آرآی در این بیماران به نوع ناهنجاری، سن بیمار و پرسش بالینی بستگی دارد.
این متخصص رادیولوژی گفت: ام‌آرآی قلب نیز یکی از روش‌های مهم برای بررسی عملکرد و بافت عضله قلب است. اطلاعات حاصل از ام‌آرآی به تشخیص دقیق‌تر و انتخاب راهبرد درمانی مناسب کمک می‌کند. یکی دیگر از پیشرفت‌های مهم پزشکی، تعویض دریچه آئورت از طریق کاتتر و بدون نیاز به جراحی باز، در بیماران منتخب است. در این روش که TAVI یا TAVR نام دارد، دریچه جدید از طریق عروق به قلب هدایت می‌شود. انجام سی‌تی‌آنژیوگرافی پیش از این اقدام برای اندازه‌گیری دقیق دریچه و ریشه آئورت، بررسی دهانه عروق کرونر و ارزیابی مسیر ورود کاتتر اهمیت زیادی دارد و به انتخاب نوع و اندازه دریچه و کاهش خطر عوارض کمک می‌کند.
وی ادامه داد: وقتی تکنیک تازه‌ای وارد کشور می‌شود، فناوری‌های تصویربرداری هم باید پیشرفت کنند تا بتوانند یاریگر کاردیولوژیست‌ها و جراحان قلب، از جمله جراحان بیماری‌های مادرزادی قلب، باشند و آنها به نتیجه مطلوب برسند. بنابراین این رشته هم‌پای پیشرفت سایر بخش‌های علوم کاردیولوژی حرکت می‌کند و امیدواریم این روند هرچه بهتر ادامه یابد.
تجهیزات، با وجود محدودیت‌ها همچنان در مسیر به‌روزرسانی
پورعلی‌اکبر گفت: برای اینکه بتوانیم خدمات مناسبی در تصویربرداری قلب و عروق به جامعه بیماران و فراگیران علوم پزشکی کشور ارائه دهیم، دو اصل مهم پیش رو داریم: نخست، تجهیزات پزشکی به‌روز و دوم، دانش استفاده صحیح از این ابزارها.
وی درباره تجهیزات نیز اظهار داشت: جایگاه فعلی کشور در تجهیزات قابل قبول است، اگرچه نیاز به تلاش بسیار جدی برای ارتقاء وجود دارد. با کمک انجمن رادیولوژی و وزارت بهداشت طی دو سه سال اخیر تعداد زیادی از وسایل مورد نیاز، از جمله دستگاه‌های سی‌تی‌اسکن با توانایی سی‌تی‌آنژیوگرافی قلب و عروق کرونر و دستگاه‌های ام‌آرآی با توانایی انجام ام‌آرآی قلب، وارد کشور شده است.
به گفته دبیر چهل و یکمین کنگره رادیولوژی ایران، با وجود تحریم‌ها و نوسانات ارزی، تأمین جدیدترین فناوری‌ها در مدت اخیر با چالش‌هایی همراه شده است، اما تلاش برای تهیه و به‌روزرسانی تجهیزات ادامه دارد.
وی افزود: امیدوارم با رفع برخی موانع بتوانیم دسترسی حداکثری به بروزترین تجهیزات و تکنولوژی های تشخیصی را در کشور داشته باشیم.
فلوشیپ تصویربرداری قلب و عروق
پورعلی اکبر با اشاره به گذشت ۸ سال از راه اندازی فلوشیپ تصویربرداری قلب و عروق گفت: فلوشیپ‌ها یک‌ونیم سال فقط با تمرکز بر جزئیات علم و دانش اختصاصی این حوزه آموزش می‌بینند.
وی افزود: تلاش کرده‌ایم بیشتر از اعضای جوان هیأت علمی دانشگاه‌ها استفاده کنیم تا آنها بتوانند در دانشگاه‌های بزرگ و جاهای دیگر کشور، از شیراز و تبریز و اصفهان و مشهد تا حتی برخی دانشگاه‌های کوچک‌تر، منشأ خیر شوند. این کار به گسترش دانشی کمک می‌کند که ضروری، کاملاً به‌روز و نیازمند فناوری‌های خاص است و دامنه آگاهی رادیولوژیست‌ها را در این حیطه افزایش می‌دهد. به نظر من این اتفاق بسیار بزرگی است که به‌تدریج در سطح کشور گسترش می‌یابد و به هموطنان ما خیلی کمک می‌کند.
تصویربرداری جنین در کانون توجه کنگره رادیولوژی
بهناز مرادی، دبیر علمی چهل‌ویکمین کنگره سالانه رادیولوژی ایران، نیز با تأکید بر اهمیت روزافزون تصویربرداری پیش از تولد، از نقش روش‌های پیشرفته تصویربرداری، هوش مصنوعی و تبادل دانش با صاحب‌نظران بین‌المللی در ارتقای تشخیص ناهنجاری‌های جنینی سخن گفت.
وی با اشاره به اهمیت تصویربرداری دوران بارداری اظهار داشت: تصویربرداری جنین یکی از حوزه‌های تخصصی و روبه‌پیشرفت رادیولوژی است که نقش مهمی در تشخیص پیش از تولد ناهنجاری‌های ساختاری، به‌ویژه اختلالات مغزی و قلبی، ایفا می‌کند. اهمیت این حوزه از آن جهت است که تصمیم‌گیری‌های مبتنی بر نتایج تصویربرداری جنین، صرفاً به یک فرد محدود نمی‌شود، بلکه به‌طور مستقیم بر سلامت جنین و مادر و در واقع بر آینده یک خانواده تأثیر می‌گذارد. ازاین‌رو، تشخیص دقیق و به موقع، همراه با مشاوره تخصصی و تصمیم‌گیری آگاهانه، از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است و می‌تواند به برنامه‌ریزی مناسب برای ادامه بارداری، مراقبت‌های تخصصی پیش از تولد و فراهم‌کردن شرایط مطلوب برای درمان نوزاد پس از تولد کمک کند.
مرادی افزود: در کنگره امسال، در کنار سخنرانی‌ها و پانل‌های مشترک بین‌رشته‌ای، کارگاه‌های متعدد و تخصصی برای تصویربرداری جنین نیز برنامه‌ریزی شده است.
کنفرانس آنلاین نوروایمیجینگ جنین با استادان بین‌المللی
دبیر علمی کنگره برگزاری برنامه‌های علمی بین‌المللی را از بخش‌های مهم این رویداد دانست و گفت: یکی از برنامه‌های ویژه کنگره، کنفرانس آنلاین نوروایمیجینگ جنین است که با حضور استادان برجسته بین‌المللی برگزار می‌شود. این برنامه فرصتی برای آشنایی متخصصان ایرانی با تازه‌ترین دیدگاه‌ها، تجربیات بالینی و پیشرفت‌های علمی در زمینه تصویربرداری مغز جنین فراهم می‌کند.
مرادی افزود: در این برنامه، مباحث تخصصی مرتبط با ارزیابی مغز جنین، روش‌های نوین تصویربرداری و چالش‌های تشخیصی مورد توجه قرار می‌گیرند. حضور استادان شناخته شده بین‌المللی، علاوه بر ارتقای سطح علمی برنامه، زمینه تبادل تجربه، آشنایی با رویکردهای روز دنیا و تقویت ارتباطات علمی میان متخصصان ایرانی و جامعه بین‌المللی رادیولوژی را فراهم می‌سازد.
پانل‌های مشترک بین‌رشته‌ای
یکی از رویکردهای مهم در برنامه‌ریزی علمی این دوره از کنگره، توجه ویژه به پانل‌های مشترک بین‌رشته‌ای بود. این پانل‌ها با مشارکت متخصصان رادیولوژی و سایر رشته‌های مرتبط، از جمله پریناتولوژی و متخصصان اطفال، امکان بررسی چالش‌های تشخیصی و درمانی از دیدگاه‌های مختلف را فراهم می‌کنند.
اکوکاردیوگرافی قلب جنین
مرادی با تأکید بر اهمیت بررسی قلب جنین گفت: بیماری‌های مادرزادی قلب از مهم‌ترین ناهنجاری‌های مادرزادی هستند و تشخیص پیش از تولد آنها می‌تواند نقش تعیین‌کننده‌ای در برنامه‌ریزی مراقبت‌های دوران بارداری و مدیریت نوزاد پس از تولد داشته باشد.
وی ادامه داد: اکوکاردیوگرافی تخصصی قلب جنین که توسط فوق‌تخصص قلب اطفال و متخصصین رادیولوژی دارای دانش اکوی قلب جنین انجام می‌شود، امکان بررسی دقیق‌تر ساختارهای قلبی، عملکرد دریچه‌ها، جریان خون و ریتم قلب را فراهم می‌کند. شناسایی برخی بیماری‌های قلبی پیش از تولد، فرصت برنامه‌ریزی برای زایمان در مراکز مجهز و حضور تیم‌های تخصصی قلب کودکان و نوزادان را فراهم می‌سازد. بنابراین، ارتقای کیفیت تصویربرداری و افزایش دقت تشخیص در این حوزه، اهمیت ویژه‌ای در مراقبت‌های مادر و جنین دارد.
هوش مصنوعی و فناوری‌های نوین در تصویربرداری جنین
مرادی درباره نقش هوش مصنوعی در آینده تصویربرداری پزشکی اظهار داشت: «هوش مصنوعی در حال ایجاد تحول در بسیاری از زمینه‌های رادیولوژی است و تصویربرداری جنین نیز از این پیشرفت‌ها بهره‌مند می‌شود. فناوری‌های مبتنی بر یادگیری عمیق می‌توانند در بهبود کیفیت تصاویر، شناسایی و تفکیک ساختارهای آناتومیک، استانداردسازی اندازه‌گیری‌ها و کمک به تحلیل دقیق‌تر داده‌های تصویربرداری نقش داشته باشند.» به گفته او، در سشن‌های مختلف کنگره مرتبط با تصویربرداری جنین، به آخرین دستاوردها و کاربردهای هوش مصنوعی پرداخته می‌شود.
وی با اشاره به چالش حرکت جنین خاطرنشان کرد: حرکت جنین یکی از محدودیت‌های مهم MRI جنین است که گاهی موجب کاهش وضوح تصاویر می‌شود. روش‌های نوین بازسازی تصویر، کاهش آثار ناشی از حرکت و افزایش وضوح تصویر با استفاده از الگوریتم‌های هوش مصنوعی، ظرفیت قابل‌توجهی برای ارتقای کیفیت تصاویر دارند. این پیشرفت‌ها می‌توانند ارزیابی ساختارهای ظریف مغز جنین و برخی ناهنجاری‌های پیچیده را تسهیل کنند.
مرادی تأکید کرد: هدف نهایی از به‌کارگیری این فناوری‌ها، جایگزین‌کردن پزشک نیست، بلکه فراهم‌کردن ابزارهای دقیق‌تر برای افزایش اطمینان و سرعت تشخیص و کمک به تصمیم‌گیری بالینی است.
سونوگرافی تخصصی و MRI جنین
دبیر علمی کنگره گفت: در سال‌های اخیر، پیشرفت سونوگرافی تخصصی، سونوگرافی سه‌بعدی و MRI جنین، امکان بررسی دقیق‌تر ساختارهای آناتومیک و ارزیابی برخی ناهنجاری‌های پیچیده را فراهم کرده است. MRI جنین به‌ویژه در بررسی سیستم عصبی مرکزی، در مواردی که سونوگرافی به‌تنهایی پاسخ‌گوی پرسش‌های تشخیصی نیست، می‌تواند اطلاعات تکمیلی ارزشمندی ارائه دهد.
کنگره؛ بستری برای پیوند دانش، فناوری و تجربه بالینی
مرادی در پایان با اشاره به اهمیت برگزاری کنگره‌های علمی اظهار داشت: رادیولوژی پزشکی با سرعت زیادی در حال تحول است و همگام‌شدن با این پیشرفت‌ها، مستلزم آموزش مستمر، پژوهش، همکاری‌های بین‌رشته‌ای و تبادل دانش با مراکز علمی معتبر جهان است.
وی افزود: امیدواریم چهل‌ویکمین کنگره سالانه رادیولوژی ایران، با فراهم‌کردن بستری برای ارائه تازه‌ترین دستاوردهای علمی، بررسی فناوری‌های نوین و گفتگو میان متخصصان داخلی و بین‌المللی، گامی مؤثر در ارتقای کیفیت خدمات تصویربرداری پزشکی کشور باشد.
چهل‌ویکمین کنگره سالانه رادیولوژی ایران از سوم تا ششم نوامبر ۲۰۲۶، برابر با ۱۲ تا ۱۵ آبان ۱۴۰۵، در مرکز همایش‌های بین‌المللی ایران‌مال برگزار می‌شود. این رویداد علمی با حضور گسترده متخصصان رادیولوژی و سایر رشته‌های مرتبط، فرصتی برای تبادل تجربیات، بررسی دستاوردهای نوین تصویربرداری پزشکی و آشنایی با آخرین پیشرفت‌های علمی در این حوزه فراهم می‌کند. تصویربرداری قلب و تصویربرداری دوران بارداری، دو محور اصلی کنگره امسال هستند.
