بانوان/ همه چیز درباره کم خونی؛ یک بیماری شایع زنانه
فراديد
بروزرسانی
فراديد/ بعضي بيماريها يا مشکلات گاهي بيشتر از مردان گريبان زنان را ميگيرند. کم خوني و فقر آهن يکي از اين بيماري هاست. زنان به دلايل شرايط فيزيکي و عادات ماهانه و بارداري و زايمان بيشتر از مردان دچار اين اتفاق ميشوند. اين بيماري خاموش است و معمولا علائم خاصي ندارد، ولي اگر جدي گرفته نشود ميتواند عواقب بدي داشته باشد.
کم خوني يا آنمي اختلال خوني شايعي است که در آن گلبولهاي قرمز و يا هموگلوبين کافي در خون براي رساندن اکسيژن به ساير بافتهاي بدن وجود ندارد. هموگلوبين ترکيبي پروتئيني است که وظيفه حمل اکسيژن به بافتهاي بدن را به عهده دارد.
کم خوني وضعيتي است که در آن گلبولهاي قرمز قادر نيستند وظيفه اکسيژن رساني به سلولها را انجام دهند و به همين دليل است که معمولا کم خوني با مشکلات تنفسي و احساس ضعف و خستگي همراه است. بنابر گزارش سازمان بهداشت جهاني حدود ۲۵ درصد از مردم جهان از کم خوني رنج ميبرند که نيمي از اين ميزان به کمبود آهن در افراد مربوط ميشود. معمولا خانمها به دليل خونريزي ماهانه، کودکان در سنين رشد و خانمهاي باردار بيشتر در معرض کم خوني قرار دارند.
دلايل کم خوني
عوامل متعددي در بروز کم خوني نقش دارد. گاهي هموگلوبين توسط مغز استخوان توليد نميشود و در برخي موارد اين هموگلوبينها به صورت خونريزي از بدن دفع ميشوند. علاوه بر اين در برخي موارد از دست رفتن هموگلوبين در داخل بدن رخ ميدهد.
کمخوني فقر آهن، شايعترين گونه کمخوني در زنان است. اين بيماري به دليل کمبود آهن در تغذيه، دفع بيش از حد خون در بلندمدت (مانند خونريزي گوارشي) يا سوءجذب آهن رخ ميدهد.
علت اصلي کمخوني کمبود آهن در زنان، هدر رفتن خون در زمان عادت ماهيانه است. از طرف ديگر کمبود آهن بدون کمخوني در دختران نوجوان سبب پايين افتادن کيفيت تحصيلي و ضريب هوشي ميشود. از عوامل ايجادکننده کم خوني ميتوان به کمبودهاي تغذيه اي، خونريزي، ناهنجاريهاي ژنتيکي، بيماريهاي مزمن يا مسموميتهاي دارويي اشاره کرد.
علائم
بيشتر افرادي که دچار کم خوني جزئي هستند معمولا متوجه آن نميشوند. شدت و ميزان علائم بستگي به شدت، نوع و سرعت بروز کم خوني دارد. اگر کم خوني به تدريج بروز کند، فرد به مرور با علائم آن رو به رو ميشود و ديرتر متوجه مشکل شده و ديرتر به پزشک مراجعه ميکند، اما به طور کلي کم خوني خود را با نشانه هايي مثل ضعف، خستگي، افزايش ضربان قلب، تنگي نفس، رنگ پريدگي، سردرد، سرگيجه، افت فشار و... نشان ميدهد.
البته در برخي انواع کم خوني علائمي مثل درد در شکم، کمر يا سينه، اختلالات ديد، زردي و تورم اعضاي بدن نيز ديده ميشود. توجه داشته باشيد کم خوني در افراد سالمند خطر مرگ ناشي از بيماري، سکته قلبي يا سکته مغزي را افزايش ميدهد.
در کم خوني، حتي اگر رنگ پوستتان معمولي باشد، لبهاي شما، کم رنگتر از حد طبيعي است. پوست شما بيحال و خسته است. احساس خستگي ميکنيد. سردردهاي پي در پي داريد و يا اشتهايي براي غذا خوردن نداريد.
از نشانههاي کلي کم خوني ميتوان به خستگي و احساس فرسودگي، رخوت و بي حالي، ريزش مو، بي قراري و ناراحتي، تنگي نفس و يا مشکل در تنفس، تمرکز ضعيف، تپش قلب، حساسيت به هواي سرد، حساسيت به هواي سرد، درد قفسه سينه، وزوز گوش ها، سردرد، تاثير بر حس چشايي، خشکي زبان، مشکل در بلعيدن غذا، سندرم پاي بي قرار، ناخنهاي خشک و پوسته پوسته هم اشاره کرد.
انواع کم خوني
کم خوني ناشي از فقر آهن: اين نوع کم خوني شايعترين نوع کم خوني است که حدود ۵۰ درصد آنميهاي تشخيص داده شده را دربرمي گيرد. کاهش ميزان آهن ميتواند ناشي از خونريزي به دليل عادت ماهانه شديد يا طولاني مدت خانم ها، فيبروم رحم، سرطان کولون يا مصرف منظم آسپيرين و همچنين داشتن تغذيهاي فقير از آهن باشد. در کم خوني ناشي از فقر آهن اندازه گلبولهاي قرمز تغيير کرده و کوچکتر از حد معمولي ميشوند.
کم خوني ناشي از کمبود ويتامين B۱۲ و اسيد فوليک: در اين نوع کم خوني گلبولهاي قرمز تغيير شکل داده و بزرگ ميشوند که به آن کم خوني مگالوبلاستيک ميگويند. اين کم خوني انواع مادرزادي نيز دارد که نادر است. يکي از علائم مهم اين آنمي علائم عصبي است.
کمبود ناشي از اسيدفوليک نيز به دليل افزايش نياز در دوران رشد، دوران بارداري، حتي بيماري، عدم مصرف سبزيجات تازه، مشکلات جذب در بيماريهاي گوارشي مثل سلياک، جراحي روده کوچک يا به دنبال مصرف برخي داروها (مانند برخي داروهاي ضدصرع) بروز ميکند.
کم خوني ناشي از بيماريهاي مزمن: برخي از بيماريهاي مزمن و گاهي درمان آنها باعث کاهش ميزان گلبولهاي قرمز خون ميشود. انواع سرطان، بيماريهاي عفوني مثل ايدز، سل و بيماريهاي التهابي مثل آرتريت روماتوئيد، لوپوس، کرون، بيماريهاي کبدي، کم کاري تيروئيد ميتوانند روي فعاليت مغز استخوان تاثير گذاشته و عاملي براي بروز کم خوني شوند.
کم خوني ناشي از خونريزي: از دست دادن خون زياد به دليل مشکلاتي مثل تصادفات شديد، عمل جراحي، زايمان و... با سرعت بيشتر کم خوني ميآورد.
تالاسمي: تالاسمي از شايعترين علل کم خونيهاي مادرزادي است که شامل طيفي از بيماريها از کم خوني خفيف در نوع مينور تا شديد در نوع ماژور و نيازمند تجويز مداوم خون ميباشد.
تشخيص بيماري
پري بستامي، کارشناس ارشد مامايي در رابطه با تشخيص کم خوني ميگويد: تشخيص اين بيماري با يافتههاي غيرطبيعي در آزمايش خون و علائمباليني در بدن حاصل ميشود و ترکيبات داراي آهن مانند فروسسولفات در درمان و پيشگيري از کمخوني فقر آهن بهکار ميرود.
مصرف گوشت و جگر، مغزها مانند پسته، ماهي، زرده تخممرغ، سبزيهاي داراي برگ سبز تيره مانند جعفري، اسفناج و حبوبات مثل عدس و لوبيا و همچنين ميوههاي خشک (مانند برگهها) و دانههاي روغني در درمان مفيد است. مصرف ويتامين C بعد از غذا (مانند آبليمو) موجب افزايش جذب آهن و مصرف چاي و قهوه موجب کاهش جذب آهن ميشوند.
نياز روزانه به آهن بسيار اندک و در حدود يک ميليگرم است، البته ميزان نياز به آهن براساس سن، جنس و وضعيت فيزيولوژيکي افراد متفاوت است.مثلا زنان باردار به علت افزايش حجم خون، رشد جنين و جفت و ساير بافتها به آهن بيشتري نياز دارند و در شيرخواراني که شير مادر ميخورند، در صورت سلامت مادران، ميزان آهن موجود در شيرمادر براي ۴ تا ۶ ماه اول زندگي کافي است، اما از شش ماهگي به بعد استفاده از قطرهآهن توصيه ميشود.
در کودکاني که از شيرخشک استفاده ميکنند معمولا کمبود آهن وجود ندارد و در نوزاداني که با وزن کم متولد ميشوند، ذخاير آهن اغلب اندک بوده و بايد از ۳ ماهگي، آهن اضافي به صورت قطره خوراکي خورانده شود و همچنين بستن پيش از موقع بندناف نيز به اين دليل که نوزاد را از يکسوم کل خونش محروم ميکند، خطر فقرآهن را افزايش ميدهد.
اسيدسيتريک و اسيداسکوربيک يا ويتامين C که در آلو، خربزه، ريواس، انبه، گلابي، طالبي، گلکلم، سبزيها، آبپرتقال، ليموشيرين، ليموترش، سيب و آناناس وجود دارند، ميتوانند عوامل افزايش دهنده جذب آهن در بدن باشند. اسيدماليک و اسيدتارتاريک که در هويج، سيبزميني، چغندر، کدوتنبل، گوجهفرنگي، کلمپيچ و شلغم موجود است نيز سبب افزايش جذب آهن ميشوند.
درمان
درمان کم خوني با توجه به انواع آن متفاوت است. کم خوني ناشي از فقر آهن با مصرف مکمل آهن و کم خوني مگالوبلاستيک (کمبود ويتامين B. ۱۲ يا اسيدفوليک) با تجويز ويتامين B. ۱۲ و فوليک اسيد قابل کنترل است. قطع مصرف داروهاي ايجادکننده کم خوني و جايگزين کردن آنها با داروهاي مناسب نيز از جمله روشهاي مقابله با کم خوني است.
خانم هايي که دچار خونريزي شديد ماهانه ميشوند، بايد از نظر وجود بيماريهاي زنان بررسي شده و در صورت نبود مشکل حتما ترکيبات آهن مناسب جهت پيشگيري از ايجاد فقر آهن دريافت کنند. درخصوص کم خوني ناشي از بيماريهاي مزمن لازم است که ابتدا بيماري زمينهاي درمان و کنترل شود.
از استروئيد و درمانهاي سرکوبگر ايمني در درمان برخي از انواع کم خونيهاي هموليتيک استفاده ميشود.در کنترل دردهاي ناشي از کم خوني داسي شکل، مصرف داروهاي مسکن پيشنهاد ميشود. در برخي موارد کم خوني، تزريق خون يا پيوند مغزاستخوان انجام ميدهند.
چند پيشنهاد
براي درمان بيماري کم خوني اولين راه رفتن به پزشک است که بتواند اول تشخيص نوع بيماري شما را بدهد و بعد درمان مناسب با آن را به شما بگويد. اما شايد خودتان هم بتوانيد با اين راههاي درمان گياهي در بهبود بيماري کم خوني به خودتان کمک کنيد.
۱. افسنتين، گياهي است شفابخش که به راحتي ميتوانيد آن را از عطاريها تهيه کنيد. ۵ تا ۶ گرم از برگ اين گياه را در يک ليتر آب جوش بريزيد و چند دقيقه آن را بجوشانيد و بعد بگذاريد خنک شود. آن را صاف کنيد و با کمي عسل شيرين کرده و قبل از ناهار و شام يک فنجان از آن را ميل کنيد. اين جوشانده براي درمان کم خوني و لاغري بسيار موثر است.
۲. انگور به علت داشتن آهن، منگنز و منيزيم براي درمان کم خوني بسيار موثر است؛ البته انگور شيرين با پوست نازک جوابگويي بهتري دارد.
۳. نوشيدن روزانه ۳ تا ۵ فنجان شربت بارهنگ در از بين بردن کم خوني مفيد است.
۴. بيست گرم آب تره را با عسل مخلوط کنيد و روزانه ۲ تا ۳ فنجان از آن را بخوريد که درمان کامل و خوبي براي کم خوني است.
۵. بيست گرم جو پوست کنده را در يک ليتر آب سرد بريزيد و بجوشانيد و آب اول آن را دور ريخته و دوباره يک ليتر آب روي آن بريزيد و يک ربع بجوشانيد و صاف کنيد و پس از هر وعده غذا يک فنجان از آن را بنوشيد.
۶. جوشانده برگ يا پوست گردو بهترين دارو براي کم خوني است.
۷. يک روز در ميان بعد از وعده غذايي پنج، شش عدد فندق خام بخوريد.
۸. برگهاي کلم سبز و قرمز خام را به صورت سالاد قبل از هر وعده غذايي بخوريد. برگهاي کلم داراي کلسيم و گوگرد فراوان است و بسيار براي کم خوني مفيدند.
۹. حدود ۵ گرم از ريشه خشک ريواس را به صورت پودر درآوريد و داخل يک ليوان آب ولرم حل کرده و با عسل شيرين کنيد و خوب هم بزنيد و هر روز قبل از غذا يک فنجان از آن را بنوشيد.
۱۰. کمي برگ خشک گزنه را در نيم ليتر آب سرد بريزيد و ۳ تا ۵ دقيقه بجوشانيد و سپس ۱۰ دقيقه کنار بگذاريد تا دم بکشد، بعد آن را صاف کنيد و روزي ۳، ۴ بار و هر بار يک فنجان از آن را بنوشيد.
توصيه
استفاده از غذاهايي که غني از آهن است را فراموش نکنيد. منابع غذايي حاوي ويتامين ث در هر وعده غذايي بگنجانيد که براي جذب بهتر آهن (مثل پرتقال، گريب فروت، گوجه فرنگي، کلم، توت فرنگي، فلفل سبز، ليموترش) خيلي مفيد است. گوشت قرمز، ماهي يا مرغ در برنامه غذايي حتما داشته باشيد.
مصرف چاي يا قهوه همراه يا بلافاصله بعد از غذا را قطع کنيد. اگر مشکلات گوارشي و يبوست داريد سريع برطرف کنيد. عادتهاي غذايي نادرست (مثل مصرف مواد غير خوراکي مانند خاک، يخ) را کنار بگذاريد. حتما براي مشاوره به پزشک و متخصص تغذيه مراجعه کنيد.
از نان هايي که از خمير ورآمده تهيه شده است استفاده کنيد. خشکبار مثل توت خشک، برگه آلو، انجير خشک و کشمش که منابع خوبي از آهن است را در ميان وعده خود بگنجانيد. غلات و حبوبات جوانه زده را فراموش نکنيد. مصرف روزانه يک قرص آهن از پايان ماه چهارم بارداري تا سه ماه پس از زايمان در زنان باردار حتما بايد رعايت شود. مصرف قطره آهن همزمان با شروع تغذيه تکميلي تا پايان ۲ سالگي در کودکان را از ياد نبريد.
همراهان عزيز، آخرين خبر را بر روي بسترهاي زير دنبال کنيد:
آخرين خبر در تلگرام
https://t.me/akharinkhabar
آخرين خبر در ويسپي
http://wispi.me/channel/akharinkhabar
آخرين خبر در سروش
http://sapp.ir/akharinkhabar
آخرين خبر در گپ
https://gap.im/akharinkhabar
اخبار بیشتر درباره
اخبار بیشتر درباره
پس از این بخوانید
توصیه مهم به مبتلایان به دیابت
چطور از این بلای خانمانسوز نجات پیدا کنم؟
چند نسخهی کاربردی ساده با باقالی مصری
اشتباهات رایج در خوردن که فواید غذا را کاهش میدهند
اگر هوس سیگار کردی، اینها رو امتحان کن
روشی غیرمنتظره برای افزایش بهبودی پس از سکته مغزی
درمان مغز، بدون تیغ جراحی
دیگه خبری از جراحی های باز نیست؟!
