دهان و دندان/ تحلیل لثه ها چه زمانی اتفاق می‌افتد؟

جام جم/اگر شما هم از آن دسته افرادي هستيد که قبل و بعد از هر بار مسواک زدن، سلامت و زيبايي دندان‌هاي‌تان را در آينه کنترل مي‌کنيد، يادتان باشد اين بار وقتي خواستيد مسواک بزنيد و در آينه نگاهي به دندان‌هاي سفيدتان بيندازيد، قسمت بالايي و پاييني دندان‌ها را هم ببينيد؛ همان قسمتي که مربوط مي‌شود به ريشه دندان‌ها و محل اتصال‌شان به استخوان. بله، درست است؛ لثه‌ها هم بايد کنترل شوند. اهميت حفظ سلامت لثه‌ها اگر بيشتر از دندان‌ها نباشد، بي‌شک کمتر از آن نخواهد بود، اما متاسفانه خيلي وقت‌ها اين موضوع ناديده گرفته مي‌شود و برخي افراد، توجهي به سلامت لثه‌هايشان ندارند، در صورتي‌ که به گفته متخصصان، گاهي ممکن است بيماري‌ها و مشکلات لثه بدون درد و نشانه خاصي اتفاق بيفتد و همين موضوع نشان مي‌دهد پيش از بروز هرگونه مشکلي بايد نسبت به سلامت لثه‌ها اطمينان پيدا کرد. تحليل لثه چه زماني اتفاق مي‌افتد تحليل لثه يکي از مشکلاتي است که خيلي‌ها را درگير مي‌کند و البته خيلي‌ها هم هستند که از اين بيماري مي‌ترسند و حتي پيش از آن‌که اتفاق بيفتد، نگرانش مي‌شوند. براي همين ممکن است بيشتر از قبل مسواک بزنند و از نخ دندان و دهانشويه استفاده کنند در حالي‌ که مسواک بيش از حد يا استفاده نادرست از نخ دندان نه‌تنها به بهبود شرايط کمکي نمي‌کند که حتي مي‌تواند وضعيت را بدتر کند. براي همين بايد بدانيم تحليل لثه چيست و به چه دلايلي ايجاد مي‌شود تا بدرستي بتوانيم از بروز اين مشکل پيشگيري کنيم. دکتر عباس کمالي، متخصص جراحي لثه در اين‌باره چنين توضيح مي‌دهد: تاج مينادار و ريشه سمان‌دار دندان در محلي به نام CEJ با يکديگر تماس پيدامي‌کنند که در حالت طبيعي انتظار مي‌رود، لبه لثه حدود يک تا دو ميلي‌متر بالاتر از اين قسمت قرار بگيرد. البته اين قانون طبيعي درباره همه افراد صدق نمي‌کند و لبه لثه بعضي‌ها بالاتر از اين محدوده قرار دارد. لثه برخي ديگر هم ممکن است ابتدا سر جاي خودش و بالاتر از ميناي دندان باشد، اما به مرور زمان و با شروع تحليل لثه، پايين مي‌آيد و حتي مي‌تواند به لبه مينا يا ريشه دندان برسد. تحليل لثه؛ آشکار و پنهان؟ گاهي تحليل لثه قابل مشاهده است و مردم متوجه آن مي‌شوند، اما خيلي وقت‌ها شرايطي پيش مي‌آيد که تحليل لثه اتفاق مي‌افتد، ولي ديده نمي‌شود. دکتر کمالي با اشاره به اين موضوع که تحليل لثه به دو دسته پنهان و آشکار تقسيم مي‌شود، ادامه مي‌دهد: اغلب کساني که به دليل تحليل لثه به دندانپزشکان مراجعه مي‌کنند، با تحليل لثه آشکار مواجه هستند و زماني که مي‌بينند لبه لثه از روي مينا حرکت کرده و به ريشه رسيده، از متخصصان مشورت مي‌خواهند. به گفته اين دندانپزشک متخصص، در تحليل پنهان هم چنين اتفاقي رخ مي‌دهد و اتصال دندان به لثه و استخوان از بين مي‌رود، اما اين وضع قابل مشاهده نيست و فرد نمي‌تواند آن را ببيند. وي با اشاره به اين‌که تحليل پنهان را با عنوان پاکت لثه مي‌شناسند، مي‌گويد: زماني که از پاکت لثه صحبت مي‌شود، منظور بروز بيماري و عفونت است که به درمان قطعي نياز دارد، اما درباره تحليل آشکار ممکن است چنين وضعي پيش نيايد. تحليل لثه، سن و سال نمي‌شناسد انتظار مي‌رود فقط بزرگسالان دچار بيماري‌ها و مشکلات لثه شوند و البته ميان بزرگسالان هم بيشتر به سالمندان و کساني که دوره ميانسالي را پشت سرگذاشته‌اند، فکر مي‌کنيم، در صورتي‌ که کودکان هم در معرض خطر اين بيماري‌ها قرار دارند. دکتر کمالي در اين‌باره يادآور مي‌شود: تحليل لثه معمولا در افراد بزرگسال و کساني که دوره جواني را طي کرده‌اند، رخ مي‌دهد، اما بيماري‌هاي خاصي هم وجود دارد که افراد را در سنين پايين‌تر درگير مي‌کند و مي‌تواند موجب بروز چنين مشکلاتي شود. وي با تاکيد بر اين که تحليل لثه در کودکان بسيار کمتر از بزرگسالان مشاهده مي‌شود، مي‌گويد: سندرم‌ها و بيماري‌هاي مختلفي وجود دارد که مي‌تواند در اين زمينه نقش داشته باشد و فرد را در معرض خطر اين بيماري‌ها قرار مي‌دهد. بنابراين گاهي ممکن است در سنين پايين و قبل از هجده سالگي هم شاهد چنين مشکلاتي باشيم، اما در اغلب موارد، ميان کودکان بندرت چنين اتفاقي مي‌افتد و اگر هم بيماري ديده شود، معمولا همراه با ديگر بيماري‌هاي سيستميک است. رعايت نکردن بهداشت يا افراط در آن وقتي درباره بيماري‌هاي دهان و دندان صحبت مي‌شود، هميشه موضوع رعايت بهداشت هم مطرح است؛ به طوري که هرچه بهداشت بهتر و دقيق‌تر رعايت شود، احتمال بروز بيماري دهان و دندان کمتر خواهد شد. تحليل لثه هم از اين قانون پيروي مي‌کند و رعايت بهداشت نقش مهمي در اين باره دارد. آن‌طور که دکتر کمالي مي‌گويد وجود ميکروب‌ها عامل مهمي در بروز اين مشکل به حساب مي‌آيد و بخصوص درباره انواع تحليل‌هاي پنهان نقش موثري ايفا مي‌کند. وي مي‌افزايد: ميکروب‌ها به علل مختلف و متفاوتي که مهم‌ترين‌شان رعايت نکردن بهداشت است، در دهان تجمع پيدا مي‌کنند و زماني که نظافت رعايت نشود، اين تجمع ميکروبي پيشرفت خواهد کرد و بعد از گذشت چند روز يا چند هفته، به يک سيستم پيچيده ميکروبي تبديل خواهد شد که پس از آن شاهد تخريب‌هاي سنگيني خواهيم بود. وي با تاکيد بر اين‌که عامل اصلي ايجاد تحليل‌هاي پنهان، تجمع ميکروبي در دهان است، يادآور مي‌شود: زماني که عوامل ديگري مانند دندان‌قروچه و وارد‌کردن فشار بيش از حد به دندان‌ها به رعايت نکردن بهداشت اضافه شود، تخريب بسيار شديدتري اتفاق خواهد افتاد. اين دندانپزشک متخصص درباره عوامل موثر بر تحليل‌هاي آشکار خاطرنشان مي‌کند: درباره اين تحليل‌ها وجود ميکروب‌ها مي‌تواند موثر باشد اما علاوه بر اين، اغلب کساني که بيش از حد بهداشت را رعايت مي‌کنند و حالتي افراطي در اين زمينه دارند، در معرض خطر قرار مي‌گيرند. کساني که از مسواک‌هاي بسيار سفت و سخت استفاده مي‌کنند و به جاي اين‌که از روش‌هاي علمي و صحيح براي تميز‌کردن لثه‌ها کمک بگيرند، لثه را به صورت افقي مي‌سايند. به گفته دکتر کمالي، در معرض خطر تحليل لثه آشکار قرار خواهند داشت. همين سايش رو به جلو و عقب لثه‌ها با مسواک سفت و سخت، باعث تخريب نسوج نگهدارنده دندان و بافت‌هاي لثه‌اي مي‌‌شود و به مرور زمان منجر به تحليل لثه‌ها مي‌‌شود. دخالت عوامل سيستميک فقط علل موضعي نيست که مي‌تواند باعث تحليل لثه شود. آن طور که دکتر کمالي مي‌گويد، عوامل سيستميک هم در اين زمينه نقش دارند. زماني که تعادل قدرت التيام بدن و قدرت تخريب ميکروب‌ها به هم بخورد، بدن نمي‌تواند نقش ترميمي‌اش را به خوبي گذشته انجام دهد. وي مي‌افزايد: کساني که دچار بيماري‌هاي مختلف مانند کم‌خوني، ديابت و سرطان هستند و به هر دليلي سيستم ايمني بدن‌شان ضعيف شده، قدرت التيام کمتري دارند و در نتيجه تخريب‌ها بيشتر و شديدتر اتفاق مي‌افتد. عامل اصلي را برطرف کنيد زماني که تحليل لثه ايجاد مي‌شود، اولين قدم براي درمان، از بين بردن عامل اصلي ايجادکننده مشکل است. دکتر کمالي با اشاره به اين موضوع ادامه مي‌دهد: زماني که عوامل سيستميک و موضعي حذف شود، مشکل بيمار هم تا حد زيادي برطرف خواهد شد و در بسياري مواقع حتي به درمان خاصي هم نياز نداريم. در صورتي که مشکل همچنان ادامه داشته باشد هم با نظر دندانپزشک مي‌توانيد از روش‌هاي درماني مختلف کمک بگيريد که به گفته دکتر کمالي، اين روش‌هاي درماني مي‌تواند از جرمگيري ساده تا جراحي‌هاي پيشرفته متغير باشد.