ایرانسرا/ شهر جوزدان با قدمت 800 ساله

سيري در ايران/ شهر جوزدان با قدمت 800 ساله يکي از قديمي ترين شهر هاي استان اصفهان به شمار مي رود که بهترين دليل بر اين مدعا سنگ هاي قديمي موجوددر ساختمان مسجد جامع است که قدمت اين مسجد بهدوران مغولي – تيموري مي رسد و قنوات کهن و گنبد هاي خشتي و همچنين آستان متبرکه امام زاده ساره مريم جوزدان که بر اساس شواهد ذکر شده اين بناي مقدس متعلق به خواهر ناتني بزگوار حضرت امام رضا(ع) مي باشد و مردم جوزدان بسياري از نياز هاي معنوي خود را از اين آستان مبارک طلب حاجت مي نمايند. شهر جوزدان در 8 کيلومتري جنوب شرقي نجف آباد واقع شده و از جنوب شرق به شهر جديد فولاد شهر و از غرب به زمين هاي کشاورزي و شهرک صنعتي نجف اباد و جنوب به تپه ها و کوه هاي امتداد يافته رشته کوه هاي زاگرس موسوم به کوه پنجي مشرف مي شود هسته اوليه شهر را اهالي گرگ آباد ( منطقه اي در مسير کوه فشارچه کنوني) تشکيل داده اند که به دليل وجود گرگ هاي وافر در اين منطقه به اين نام شهرت يافته است به علل نامشخص گرگ آباد منطقه ي مناسبي براي زندگي نبوده و ساکنانش اين محل را ترک گفته (وجود خرابه هايي از حمام عمومي و چند ديوار گلي در صدهً قبل شاهد براين مدعا مي باشد. بسياري از آنها به حوالي تهران مهاجرت مي کنند و هنوز مهاجران گرگ آبادي در تهران پسوند فاميلي جوزداني را همراه فاميل خود دارند و بقيه ساکنان زندگي را در کنار گرگ آباد (جوزدان فعلي) ادامه مي دهند که جوزدان کنوني را به وجود مي آورند. وجه تسميه شهر جوزدان: جوزدان متشکل از دوکلمه ي جوز به اضافه دان مي باشد کلمه جوز در لغت عرب به معني گردو مي باشد و اين جوزدان بعلت دارا بودن از درختان گردو فراوان، جوزدان نام گرفته که دان آن پسوند دارا بودن مي باشد. جوزدان ترکيب يافته از نام هاي مختلف است که به ترتيب عبارتنداز جوزجان – جوزان ( به نقل از کتاب مرده کشان جوزان نوشته ابوالقاسم پاينده) – جوزدان مي باشد البته بعضي ها نيز اين چنين استنباط مي کنند بعلت گرماي زياد و خشک بودن هواي اين جوزدان به جزدان معروف بوده است و کم کم به جوزدان تغير نام داده است ولي اين برداشت ريشه و سند معتبر ندارد. موقيعت جغرافيايي شهر جوزدان: شهر جوزدان برروي دشت بنا شده است و ارتفاع آن از سطح دريا 1635 متر مي باشد. کوه هاي جنوبي جوزدان موسوم به کوه فشارچه مي باشد و مرتفع ترين آنها کوه پنجي مي باشد که از شمال غربي نجف آباد به جنوب شرقي آن کشيده شده است. اقتصاد جوزدان بر پايه کشاورزي و دامداري بنا شده است، کشاورزي مهمترين و اساسي ترين قطب اقتصادي اين منطقه مي باشد آب کشاورزي اين شهر از چاه هاي حفر شده توسط اهالي و سه رشته قنات کهن که حدودا هرکدام 10 کيلومتر طول دارند تامين مي شود که به راستي حکايت از همت بلند مردم دارد؛ همچنين کانال آب رساني جوزدان که منشعب شده از رودخانه زاينده رود است و قلب حياتي کشاورزي جوزدان است. اين کانال از زاينده رود سرچشمه گرفته و پس از گذشتن از شهرها و جوزدان هاي مختلف و سيراب کردن اراضي منطقه وارد جوزدان مي شود و زمين هاي زراعي را پوشش مي دهد و سپس به راه خود ادامه داده ودر سر راه خود زمين هاي کشاورزي شرق کانال را نسبتا مشروب مي کند سپس دو شاخه مي گردد ( يکي به طرف خميني شهر و ديگري به طرف قهدريجان) و مجددا به زاينده رود مي ريزد. کشاورزي: زمين هاي کشاورزي جوزدان به کاشت انواع گونه هاي گياهي جواب مي دهد از جمله غلات، صيفي جات و انواع درختان ميوه در قديم جوزدانيان به کاشت خشخاش اشتغال داشته اند و محور اقتصادي زندگي آنها بر اين گونه ي گياه مي چرخيده است که اين گياه براي پذيرايي از درباريان استفاده مي شده است البته درآن زمان گشت ترياک مرسوم بوده و هنوز هم از ترياک جوزدان به بهترين نوع آن ياد مي شود در زمان محمد رضا شاه باتوجه به اين که ترياک زياد گشت مي شده وبراي اهالي منطقه خطرافرين بوده جنبه اقتصادي آن ناديده گرفته شده و کشت آن ممنوع گشت. و تمام ترياک هاي موجود درخانه هاي اهالي توسط امنيه هاي دولتي کشف و ضبط گرديد که البته کاشت اين گياهان مذکور منسوخ شده و مردم جوزدان بيشتر به کشت غلات مهمي که براي آنها صرفه ي اقتصادي دارد همت گماشته اند از جمله غلاتي چون گندم، جو و بويژه برنج لازم به ذکر است که برنج جوزدان از مرغوبيت و معروفيت خاصي برخوردار است و در بازار به برنج لنجان معروف است و نه تنها در کشور ايران مورد استفاده قرار مي گيرد بلکه به خارج از ايران نيز صادر مي شود همچنين بايد متذکر شويم که مردم تمام نيازهاي کشاورزي خود را، خود برآورده مي کنند واز اين نظر خود کفا مي باشند. دامداري: از ديرباز در جوزدان دامداري رواج داشته است و تاکنون ادامه دارد کشاورزان در کنار کشاورزي از حرفه دامداري نيز بهره مي برده اند و برخي فقط به صورت حرفه اي کار دامداري را ادامه ميدهند تااکنون که در اطراف جوزدان دامداري هاي صنعتي رواج پيدا کرده است. آثار تاريخي: 1- امام زاده ساره مريم که در قسمت شمال غربي ورودي جوزدان ميباشد از دير باز مورد توجه اهالي مردم کل منطقه بوده است که درکنار آن مزارع شهدا واقع شده و قبرستان جوزدان در جوار اين امام زاده شريف ميباشد و تا اين زمان مردم براي زيارت و اداي نذورات خود به اين محل ميايند . درزمانهاي گذشته بازارهاي مرسوم در جوار امام زاده روزهاي پنج شنبه برپا بوده است اين بازار ها معروف به « درپنج شنبه» بوده مردم هم براي زيارت و هم براي خريد مايحتاج درروز پنجشنبه به اين مکان مي آمدند کم کم با شکل گيري انقلاب اسلامي اين پنجشنبه بازار هم برچيده شد. 2-در کنار اين امام زاده بقعه اي وجود دارد معروف به بقعه آغا شاهزاده( آغا بيگم ) که در حال حاضر متروکه شده است و پدر اين بزرگوار در يزد داراي زيارتگاه مي باشد. 3- در قسمت شمال شرقي جوزدان برج کبوتر خانه مي باشد که مدتي به جهت ديده باني شکارگاه منطقه اي وبعداً جهت برداشت فضولات پرندگان استفاده مي شده ظل السلطان حاکم اصفهان که شکارچي ماهري بوده است و باخوانين زمان خوددراين منطقه شکار مي کرده است در مورد جوزدان گفته است که جوزدان ده بسيار بزرگ وشکارگاه هاي مناسبي داردو مانند قمشلو شکارش تعريف دارد. برج کبوترخانه به دليل بي توجهي اهالي ومسئولين روبه تخريب نهاده بود که درسال 1385 و 1386 با همت امور ميراث فرهنگي ترميم وباز سازي گرديد. -4مسجد جامع: مهمترين واصلي ترين مکان تاريخي جوزدان که گوياي هويت وقدمت جوزدان مي باشد، تقريباً درمرکز جوزدان قرار دارد وبه مرور زمان در اطراف آن ساخت وسازهايي صورت گرفت از وجود سنگ قبرهاي موجود در اين مسجد مي توان به قدمت ديرين آن پي برد.