چگونگی نفوذ شیطان در قلب آدمی به روایت شیخ نخودکی

فارس/ کلمه «شيطان» به زبان انگليسي «Satan» از ماده «شطن» گرفته شده، و «شاطن» به معناي «خبيث و پست» آمده‌است، و شيطان به موجود رانده شده، سرکش و متمرد اطلاق مي‌شود و به معني روح شرير و دور از حق، نيز آمده‌ است. به عبارت ديگر شيطان به هر موجود طغيانگر و دور از رحمت خداوند متعال که کارش وسوسه خلق و دعوت آنان به بدي‌ها است اطلاق مي‌شود؛ چنان که بر موجود سرکش و متمرد معروف؛ يعني ابليس که از سجده بر حضرت آدم عليه‌السلام سر باز زد و نيز بر فرزندان او که از جنس جن است، اطلاق مي‌شود. به همين منظور موضوع «وسوسه‌هاي شيطان و کيد او» را از کتاب «نشان از بي‌نشان‌ها» نوشته علي مقداد اصفهاني که گذري بر شرح احوال و شيوه سلوکي عارف سالک شيخ حسنعلي نخودکي اصفهاني است براي عموم علاقه‌مندان ذکر مي‌شود: در سفارش و وصيت اميرالمؤمنين علي(ع) به کميل بن زياد چنين آمده است: شيطان با کيد و مکر لطيفش به سوي تو مي‌آيد و تو را به طاعتي امر مي‌کند که مي‌داند با آن الفت و انس داري و آن را فرو نمي‌گذاري، پس تو گمان مي‌بري که او فرشته‌اي بخشنده است، در حالي که بدون ترديد او شيطان رانده شده است پس وقتي به او انس گرفتي و اطمينان يافتي، تو را به اتخاذ تصميماتي هلاک‌کننده که نجاتي در آن نيست وا مي‌دارد. اي کميل! وقتي که شيطان در سينه‌ات وسوسه کرد بگو: «از شيطان گمراه به خداي توانا پناه مي‌برم، و از شر آنچه در قضا و قدر الهي معين شده است به حضرت محمد(ص) که راضي و خشنود از حق است پناهنده مي‌شوم، و از شر جن و انس به معبود انسان‌ها پناه مي‌برم، و صلوات و سلام خداوند بر حضرت محمد و خاندانش باد»؛ أَعُوذُ بِاللّه الْقَوِي مِنَ الشَّيطانِ الْغَوِي وَ أَعُوذُ بِمُحَمَّدٍ الرَّضِي مِنْ شَرِّ ما قَدَّرَ وَ قَضي، وَ أَعُوذُ بِإِلهِ النّاسِ مِنْ شَرِّ الْجِنَّةِ وَ النّاسِ أَجْمَعينَ.اين پناه جستن به حق تو را از زحمت و اذيت ابليس و شياطين همراه او، اگر چه تماماً مثل او ابليس باشند، کفايت خواهد کرد. روي عن الصادق(ع):‌ صَوْمُ شَهْرِ الصَّبْرِ وَثَلَاثَةِ أَيَّامٍ مِنْ کُلِّ شَهْرٍ يُذْهِبْنَ وَحَرَ الصَّدْرِ. از امام صادق(ع) روايت شده است که فرمود: روزه سه روز در هر ماه معادل روزه تمام عمر است و موجب زائل شدن وسوسه درون سينه مي‌شود. اميرالمؤمنين علي(ع) مي‌فرمايند: وقتي شيطان يکي از شما را وسوسه کرد، بايد به خداوند پناه برد و با زبان و قلب خود بگويد: به خدا و رسول او ايمان آوردم و دين خود را براي او خالص گردانيدم؛ آمَنْتُ بِاللهِ وَ بِرَسُولِهِ مُخْلِصاً لَهُ الدِّينَ. در کتاب سفينة البحار از علي(ع) نقل شده است که پيغمبر صلي‌الله عليه و آله فرمود: براي هر قلبي وسوسه‌اي است، پس وقتي وسوسه حجاب قلب را دريد و زبان به آن گويا شد، موجب عقوبت بنده مي‌شود، و هنگامي که هنوز حجاب قلب را پاره نکرده و زبان آدمي به آن گويا نشده است، گناهي بر بنده نيست. و نيز روايت شده است که وقتي درباره عظمت و جبروت خداوند يا برخي از صفات او چيزي (وسوسه‌اي) به قلبت خطور کرد، بگو: «لا إله إلا الله محمد رسول الله علي أمير المؤمنين»، وقتي چنين گفتي، به سوي ايمان خالص بازگشته‌اي. امام صادق(ع) فرمود: شيطان به وسيله وسوسه در سينه بنده‌اي جاي نمي‌گزيند، مگر آنکه چنين از ياد خدا اعراض و دوري کند و امر الهي را ضعيف و خوار شمارد و آنچه را که خداوند نهي فرموده مرتکب شود و آگاهي حق را بر سرّ و باطن خويش فراموش کند. آنچه از وسوسه که در قلب جاي نگرفته باشد، ناشي از معرفت قلب و مجاورت طبع است. اما وقتي وسوسه در قلب جاي‌گير شد، همان گمراهي و کفر خواهد بود. خداوند عز و جل به لطف دعوت خويش بندگان را به سوي خود خوانده است و آنان را از دشمني ابليس آگاه فرموده است. پس فرمود - که عزيز است گوينده آن:‌ «بدون شک شيطان دشمن شما است، پس او را دشمن بداريد»؛ إِنَّ الشَّيْطَانَ لَکُمْ عَدُوٌّ فَاتَّخِذُوهُ عَدُوًّا. پس با او همچون شخص غريب با سگ چوپان باش که غريب براي آنکه سگ را از خود منصرف کند به صاحب سگ پناهنده مي‌شود. همچنان وقتي شيطان در حال وسوسه به سويت آمد تا تو را از راه حق دور کرده و گمراهت کند و تو را از ياد خدا به فراموشي بيندازد، از او به پرودگار خودت و او پناهنده شو، پس بدون ترديد خداوند، حق را در برابر باطل تقويت نموده و مظلوم را ياري مي‌کند، به فرموده او -عز و جل-: «بدون شک شيطان را بر کساني که ايمان آورده‌اند و بر پروردگارشان توکل مي‌کنند، سلطنت و چيرگي نيست»؛ إِنَّهُ لَيْسَ لَهُ سُلْطَانٌ عَلَى الَّذِينَ آمَنُواْ وَعَلَى رَبِّهِمْ يَتَوَکَّلُونَ. و تو هرگز قادر به رهايي از سلطه و غلبه شيطان و شناخت نسبت به کيفيت آمدن او و راه‌ها و شيوه‌هاي وسوسه او نيستي، مگر از طريق دوام در مراقبت، و استقامت و پايداري بر بساط خدمت، و بيم از خداوند آگاه، ذکر کثير و زياد. و اما وقتي را که انسان به بيهودگي مي‌گذراند، در آن اوقات صيد شيطان مي‌شود لذا عبرت بياموز از آنچه که شيطان با خويشتن کرد: تکبرش و گمراه کردنش. بنگر که چگونه عمل و عبادت و بصيرتش او را مغرور و فريفته کرد و دچار عجب و خودبيني ساخت و چگونه آن عمل و معرفت و استدلال به آنچه که عقلش دريافته بود او را بر خداوند گستاخ نمود، که لعنت جاودانه بر او باد. پس گمان تو نسبت به نصيحت و دعوت او براي ديگري چيست؟! به ريسمان محکم‌تر خداوند چنگ بزن، آن چيزي جز پناهندگي و اضطرار به سوي حق همراه با صحت و صداقت در افتقار و درويشي در هر نفسي نيست. و مبادا که شيطان با آراستن طاعات، تو را بفريبد زيرا که او 99 درِ خير را براي تو مي‌گشايد تا در مورد يکصدم بر تو غلبه يابد پس به وسيله مخالفت با دستوراتش و بستن راهش و ضديت با خواهش‌هايش با او مقابله و ستيز کن. با کانال تلگرامي آخرين خبر همراه شويد telegram.me/akharinkhabar