دانستنی ها/ ۱۰ واقعیت جالب و باورنکردنی در مورد اسب های آبی

روزياتو/ امروزه اطلاعات افراد در مورد جانوران به لطف برنامه هاي مستند بسيار افزايش يافته است اما برخي از جانوران همچنان ناشناخته يا کمتر شناخته شده باقي مي مانند و اسب آبي نيز بدون شک يکي از اين جانوران است که اکثر افراد اطلاعات نسبتاً کمي در مورد آن دارند. اين جانور غول پيکر آفريقايي با دهان بسيار گشاد و انعطاف پذير، بدن بي مو و ذات نيمه آبي خود همواره انسان ها را شگفت زده کرده است و کمتر کسي به خطرناک بودن آن باور دارد. اسب آبي اگر چه گياهخوار است اما مي تواند به اندازه ي يک پلنگ يا کفتار خطرناک و غيرقابل پيش بيني باشد. در ادامه ي اين مطلب قصد داريم شما را با واقعياتي جالب و ضروري در مورد اين جانور جالب آشنا کنيم. ۱- نام «Hippopotamus» در زبان يوناني به معناي «اسب آبي» است همانند بسياري ديگر از حيوانات که اسم آن ها از واژه هايي يوناني گرفته شده، نام انگليسي اين حيوان يعني «hippopotamus» نيز از ترکيب دو واژه ي يوناني «hippo» به معناي اسب و «potamus» به معناي رودخانه گرفته شده است. البته اين پستاندار شگفت انگيز سال ها قبل از آن که يوناني ها چشمشان به او بيفتد در کنار مردمان آفريقا زندگي کرده و نام هاي محلي متنوعي به آن داده شده بود. ۲- وزن يک اسب آبي ممکن است به ۲ تن نيز برسد اسب هاي آبي بزرگ ترين پستانداران خشکي زي نيستند اما بدون شک در ميان چند جانور سنگين وزن پستاندار قرار دارند. يک اسب آبي نر بالغ مي تواند تا ۳ تن وزن داشته باشد و رشد اين حيوان در طول زندگي ۵۰ ساله اش هيچگاه متوقف نخواهد شد. با اين وجود، اسب هاي آبي ماده چند صد کيلويي سبک تر هستند اما در هنگام عصبانيت بسيار خطرناک خواهند بود به خصوص موقعي که خطري نوزاد آن ها را تهديد کند. اين گونه ي پستاندار نيز مانند ديگر پستانداران عظيم الجثه گياهخوار است و معمولاً از گياهان موجود در آب تغذيه مي کند. با اين وجود در برخي مواقع ديده شده که اسب هاي آبي در نتيجه ي گرسنگي يا استرس فراوان به گوشتخواري نيز روي آورده اند. معده ي اسب هاي آبي نيز مانند گاوها چندين بخش دارد اما نشخوار نمي کنند. ۳- پنج ريزگونه مختلف از اسب هاي آبي وجود دارد اگر چه تنها يک گونه ي اصلي از اسب هاي آبي وجود دارد که با نام «Hippopotamus amphibius» از آن ياد مي شود اما روي هم رفته بر اساس محل زندگي اين اسب هاي آبي در سرزمين هاي آفريقا، آن ها را به ۵ دسته ي کوچک تر تقسيم مي کنند: اسب آبي نيل يا اسب آبي بزرگ شمالي که در موزامبيک و تانزانيا زندگي مي کند، اسب آبي شرق آفريقا که در کنيا و سومالي زندگي مي کند، اسب آبي آفريقاي جنوبي يا اسب آي کيپ تاون که در سرزمين وسيعي ميان زامبيا و آفريقاي جنوبي سکونت دارد، اسب آبي غرب آفريقا يا اسب آبي چاد که در مناطق غربي آفريقا و کشور چاد زندگي مي کند و اسب آبي آنگولا که تنها در آنگولا، کنگو و ناميبيا يافت مي شود. ۴- اسب هاي آبي تنها در آفريقا زندگي مي کنند همانطور که ممکن است بر اساس طبقه بندي هاي بالا متوجه شده باشيد، اسب هاي آبي تنها در آفريقا زندگي مي کنند. اگر چه تعداد اين پستاندار گياهخوار در گذشته هاي دور بسيار بيشتر بوده اما بر طبق برآوردها در حال حاضر حدود ۱۲۵٫۰۰۰ تا ۱۵۰٫۰۰۰ اسب آبي در سرزمين هاي آفريقا زندگي مي کنند که در شرايط خوبي نيز به سر مي برند. تعداد اسب هاي آبي در دهه هاي گذشته در کنگو به شدت کاهش يافت و سربازان گرسنه از حدود ۳۰٫۰۰۰ اسب آبي اين کشور تنها ۱٫۰۰۰ رأس را باقي گذاشتند. اسب هاي آبي برخلاف فيل ها هيچ سودي براي قاچاقچيان ندارند اما در برخي از موارد دندان هاي بلند آنان به جاي عاج فيل به خريداران فروخته مي شود. ۵- اسب هاي آبي تقريباً هيچ مويي ندارند يکي از ويژگي هاي عجيب اسب هاي آبي اين است که آن ها تقريباً هيچ مويي روي بدن خود ندارند که آن ها را از اين لحاظ در کنار انسان ها، وال ها و تعدادي ديگر از پستانداران قرار مي دهد. البته آن ها در اطراف دهان و در ته دمشان تعداد بسيار کمي مو دارند. اسب هاي آبي براي جبران اين نقيصه داراي پوست بسيار کلفتي هستند که از پوستي بيروني به قطر ۵ سانتيمتر و لايه اي نازک از چربي زير آن تشکيل شده است. جالب اين که اسب آبي در دوران تکامل خود يک ضد آفتاب طبيعي بدست آورده و آن هم يک ماده ي تشکيل شده از اسيدهاي قرمز و نارنجي است که نور فرابنفش را جذب کرده و از رشد باکتري ها جلوگيري مي کند. اين موضوع باعث شده افسانه اي شکل بگيرد بدين مضمون که عرق اسب هاي آبي از خون تشکيل شده است. اما نکته ي جالب اين که اين پستانداران اصلاً غده ها ي توليد عرق ندارند و با توجه به طبيعت نيمه آبي اين حيوان داشتن غده هاي توليد عرق چيز اضافي و بيهوده اي به نظر مي رسد. ۶- شايد اسب هاي آبي نياي اجداد مشترکي با وال ها داشته باشند برخلاف کرگدن ها و فيل ها، درخت تکاملي اسب هاي آبي با رازهاي پنهاني همراه است. بر اساس آخرين مطالعات انجام گرفته، اسب هاي آبي و وال ها از يک نياي مشترک مشتق شده اند و به نظر مي رسد که اجداد مشترک اين دو در حدود ۶۰ ميليون سال پيش و تنها ۵ ميليون سال پس از انقراض دايناسورها در منطقه ي اوراسيا (اروپا و آسيا) زندگي مي کرده اند. اما تقريباً هيچ فسيل مهمي از دوران گذشته ي اين جانور بخصوص در دوره ي سنوزوئيک وجود ندارد. ۷- اسب آبي مي تواند دهانش را حدود ۱۸۰ درجه باز کند شايد از خود پرسيده باشيد که چرا بايد اسب آبي داراي چنين دهان گشادي باشد؟ بدون شک رژيم غذايي اسب هاي آبي با دهان بزرگشان در ارتباط است زيرا اين پستاندار دو تني بايد مقدار زيادي غذا بخورد تا بتواند متابوليسم طبيعي بدن خود را حفظ نمايد. البته اين موضوع در جفت گيري اين حيوان نيز موثر است زيرا به نظر مي رسد که اسب هاي آبي نري که دهان خود را بيشتر باز کنند بيشتر مورد توجه اسب هاي آبي ماده قرار خواهند گرفت. البته اين دهان گشاد و دندان هاي تيز و بلند در هنگام فصل جفت گيري براي شکست دادن رقبا نيز بسيار موثر است. قدرت گاز يک اسب آبي در حدود ۲٫۰۰۰ پوند بر هز اينچ مربع محاسبه شده که در برخي از موارد باعث شده توريست هايي که به آفريقا سفر مي کنند در صورت بي احتياطي توسط آرواره ي اين حيوان به دو تکه تبديل شوند. ۸- اسب هاي آبي بخش زيادي از زندگي روزانه خود را در آب غوطه ور مي مانند اگر اندازه ي بزرگ آن ها را در نظر نگيريد بدون شک اسب هاي آبي نزديک ترين پستانداران به دوزيستان خواهند بود. زماني که آن ها سير هستند و در ۵ يا ۶ ساعت گشت و گذار در آب و خشکي به اندازه ي کافي علف خورده باشند بقيه ي روز را ترجيح مي دهند در آب غوطه ور باشند. اسب هاي آبي در داخل اب جفتگيري مي کنند زيرا خاصيت شناور ماندن در آب به اسب هاي آبي ماده کمک مي کند که در هنگام جفتگيري بر اثر فشار وزن اسب آبي نر در آب غرق نشوند. جالب اين که حتي مبارزه ي اسب هاي آبي نر نيز معمولاً در آب صورت گرفته و نوزادان نيز به همين ترتيب در آب به دنيا خواهند آمد. جالبتر اين که اسب آبي مي تواند در زير آب نيز بخوابد زيرا سيستم عصبي خودکار او هرچند دقيقه يکبار اسب آبي را به سطح آب آورده تا نفس بگيرد. تنها مشکل اسب هاي آبي اين است که زيستگاه آن ها در آفريقا با کروکوديل هاي خشن يکي بوده و همين موضوع باعث مي شود که اسب هاي آبي تازه متولد شده توانايي دفاع از خود در برابر اين شکارچي بيرحم را نداشته باشند. ۹- تشخيص اسب آبي نر از ماده بسيار مشکل است در بسياري از موجودات از جمله انسان از لحاظ ظاهري نيز مي توان جنسيت را مشخص کرد و در اين موجودات جنسيت از طريق سايز حيوان قابل تشخيص است يا حتي ارگان هاي جنسي بيرون بوده و مي توان اين دو را از هم متمايز کرد. اما اسب آبي نر و ماده بسيار شبيه هم هستند و تنها وزنشان کمتر از ۱۰ درصد با هم اختلاف دارد و همين موضوع تشخيص اسب آبي نر از ماده را براي متخصصان نيز دشوار کرده است. معمولاً نيز اين حيوانات به تنهايي روز خود را مي گذرانند و در برخي از موارد يک يا چند اسب آبي ماده در اطراف اسب آبي نر حضور دارند. ۱۰- قرار بود تعداد زيادي اسب آبي از رودخانه هاي آفريقا به مرداب هاي لوييزيانا منتقل شوند در سال ۱۹۱۰، يکي از اعضاي کنگره با خود فکر کرد که زمين هاي پرآبي و مردابي جنوب شرقي ايالات متحده مکان مناسبي براي اسب هاي آبي خواهد بود. علاوه بر اين که يک جاذبه ي گردشگري ايجاد مي شد به دليل وفور مرداب ها در منطقه ي لوييزيانا، کشاورزان مي توانستند اسب هاي آبي زيادي را پرورش داده و بخش زيادي از گوشت مصرفي ساکنين منطقه را تامين کنند. اما پيشنهاد او در کنگره رأي کافي را بدست نياورد و اکنون اسب هاي آبي تنها در باغ وحش هاي آمريکا حضور دارند.