دانستنی ها/ حقایق جالب درباره دوزیستان

برترين ها/ دوزيستان دسته‌اي از حيوانات هستند که يک مرحله تکاملي مهم بين ماهي‌هاي ساکن آب و پستانداران و خزندگان ساکن خشکي را نشان مي‌دهند. آن‌ها جزء جالبترين حيوانات زمين هستند که تعدادشان به سرعت در حال کاهش است. برخلاف بيشتر حيوانات، دوزيستاني مثل قورباغه‌ها، وزغ‌ها و سمندر‌ها چند روز بعد از تولد سبک زندگي آبزي را به خشکي زي تغيير مي‌دهند. اما چه چيز ديگري اين جانوران را جالب مي‌کند؟ سه نوع اصلي دارند دوزيستان به سه خانواده اصلي تقسيم مي‌شوند: قورباغه‌ها و وزغ ها، سمندر‌ها و يک دسته بي مهرگان عجيب و کرم مانند به نام سيسيليان‌ها. در حال حاضر حدود ۶۰۰۰ گونه قورباغه و وزغ در جهان وجود دارد، اما تنها يک دهم اين تعداد سمندر و تعداد کمتري سيسيليان وجود دارد. بيشترشان دچار دگرديسي مي‌شوند دوزيستان از نظر موقعيت تکاملي بين ماهي‌هاي کاملا آبزي و مهره‌داران کاملا خشکي‌زي قرار مي گيرند. بيشتر دوزيستان از تخم هايي بيرون مي‌آيند که در آب گذاشته شده و مدت کوتاهي سبک زندگي کاملا آبي دارند و با آبشش‌هاي خارجي خود تنفس مي‌کنند. سپس اين لارو‌ها دچار دگرديسي مي‌شوند و در اين مرحله دم و آبشش‌هايشان را از دست مي‌دهند و به شش و پاهاي تنومند مجهز مي‌شوند. آن‌ها در اين مرحله مي‌توانند زندگي روي خشکي را آغاز کنند. دگرديسي بيشتر در قورباغه‌ها و وزغ‌ها اتفاق مي‌افتد، اما به مقدار کمتري در سمندر‌ها و سيسيليان‌ها هم ديده مي‌شود. بايد نزديک آب زندگي کنند کلمه «دو زيست» به اين معني است که آن‌ها هر دو نوع زندگي را دارند و همين ويژگي اين مهره‌داران را خاص مي‌کند: آن‌ها بايد در آب تخمگذاري کنند و براي زنده ماندن به رطوبت نياز دارند. به بيان ساده‌تر، دوزيستان در درخت تکامل بين ماهي‌هاي کاملا آبزي و خزندگان و پستانداران کاملا خشکي‌زي قرار مي‌گيرند و هم تخمگذارند و هم بچه زا. پوست نفوذپذيري دارند يکي از دلايلي که دوزيستان مجبورند در نزديکي آب بمانند اين است که پوست نازک و نفوذپذيري نسبت به آب دارند و اگر از آب زياد دور شوند، خشک شده و مي‌ميرند. دوزيستان براي مرطوب نگه داشتن پوستشان دائما مخاط ترشح مي‌کنند، به همين دليل قورباغه‌ها و سمندر‌ها موجودات لزجي هستند. لايه مياني پوست آن‌ها هم شامل غددي است که مواد شيميايي سمي توليد مي‌کند تا شکارچيان را دور کند. در بيشتر گونه‌ها، اين مواد سمي به ندرت قابل توجه هستند، اما برخي قورباغه‌ها هم به قدري سمي هستند که مي‌توانند يک انسان بالغ را بکشند. از نسل ماهي‌هاي گوشتي‌بالگان هستند در دوران دونين، حدود ۴۰۰ ميليون سال پيش، يک ماهي گوشتي‌باله شجاع به خشکي مهاجرت کرد، اما نه مثل کارتون‌ها يک دفعه، بلکه تعداد زيادي از آن‌ها در موارد متعدد اين کار را کردند، اما تنها يکي از آن‌ها نسلي به وجود آورد که هنوز زنده هستند. آن‌ها با چهار دست و پا و پاهاي پنج انگشتي الگوي تکامل مهره داران بعدي شدند. ميليون‌ها سال پيش بر زمين حکومت مي‌کردند به مدت ۱۰۰ ميليون سال، از اوايل دوره کربُنيفر حدود ۳۵۰ ميليون سال پيش تا اواخر دوره پرمين تا ۲۵۰ سال پيش، دوزيستان حيوانات غالب زمين بودند. سپس جاي خود را به خانواده‌هاي مختلف خزندگان دادند که از جمعيت دوزيستان منزوي تکامل يافتند. از جمله آرکوسورها «archosaur» که بعدها دايناسورها از آن پديد آمدند و تراپسيدها «therapsid» که پستانداران را به وجود آوردند. طعمه خود را درسته قورت مي‌دهند دوزيستان برخلاف خزندگان و پستانداران توانايي جويدن غذايشان را ندارند و فقط دندان‌هاي کامي در قسمت جلويي بخش بالايي فک‌ها دارند که توانايي جويدن و خرد کردن ندارد و فقط به آن‌ها اجازه مي‌دهد طعمه را نگه دارند و از فرار آن جلوگيري کنند. براي جبران اين کمبود، بيشتر دوزيستان زبان چسبناک بلندي دارند که مي‌توانند با سرعت نور آن را به سمت طعمه پرتاب کرده و آن را شکار کنند. شش‌هاي بسيار ابتدايي دارند بيشتر فرآيند تکامل با کارآيي شش‌ها ارتباط دارد. با اين حساب دوزيستان در پايين نردبان موجوداتي قرار مي‌گيرند که اکسيژن تنفس مي‌کنند. بنابراين حجم داخلي شش دوزيستان نسبتا کم است و نمي‌توانند به اندازه شش‌هاي خزندگان و پستانداران هوا را پردازش کنند. خوشبختانه دوزيستان مي‌توانند مقادير محدودي از اکسيژن را از طريق رطوبت، پوست نفوذپذيرشان جذب کنند که به آن‌ها کمک مي‌کنند نيازهاي متابوليک خود را برطرف کنند. مثل خزندگان خونسرد هستند معمولا مهره داران پيشرفته خونگرم هستند بنابراين جاي تعجب نيست که دوزيستان خونسرد باشند و دماي بدنشان با توجه به دماي محيط اطراف سرد و گرم شود. اين خبر خوبي است چون حيوانات خونگرم محبورند غذاي بيشتري بخورند تا دماي داخلي بدنشان را حفظ کنند، اما از طرفي خبر بدي هم هست چون اکوسيستم دوزيستان را بسيار محدود مي‌کند، چون گرم و سرد شدن هوا مي‌تواند فورا آن‌ها را از بين ببرد. در معرض انقراض قرار دارند دوزيستان با اندازه کوچک، پوست نفوذپذير و وابستگي به آب بيشتر از ساير حيوانات آسيب پذير هستند و در معرض انقراض قرار دارند. تصور مي‌شود که نيمي از همه گونه‌هاي دوزيستان جهان به طور مستقيم توسط آلودگي، تخريب زيستگاه، گونه‌هاي تهاجمي و حتي از بين رفتن لايه اوزون تهديد شوند. شايد بزرگترين تهديد براي قورباغه ها، سمندر‌ها و سيسيليان‌ها بيماري «chytrid fungus» باشد که با گرمايش جهاني ارتباط دارد و دوزيستان سراسر جهان را از بين مي‌برد. همراهان عزيز، آخرين خبر را بر روي بسترهاي زير دنبال کنيد: آخرين خبر در تلگرام https://t.me/akharinkhabar آخرين خبر در ويسپي http://wispi.me/channel/akharinkhabar آخرين خبر در سروش http://sapp.ir/akharinkhabar آخرين خبر در گپ https://gap.im/akharinkhabar