فوت و فن/ نعنا يکي از سبزيجات محبوب در سراسر دنيا است که به خاطر عطر بينظير و قوي که دارد در انواع و اقسام غذاها و دسرها از آن استفاده ميشود. اگر برگهاي گياه نعنايي که با زحمت پرورش داده ايد دارند زرد ميشوند حتما يک جاي کار ايراد دارد.
خوشبختانه نعنا گياهي است که ميتوانيد در داخل خانه هم پرورش دهيد. نگهداري بسيار سادهاي دارد و بسيار سريع رشد ميکند! البته نعنا هايي که در خانه پرورش ميدهيم به قوت نعناهاي پرورش داده شده در حياط يا خارج از آپارتمان نيستند اما شما هنوز هم ميتوانيد از تازگي برگ هاي آنها لذت ببريد. حتي در طول زمستان!
به جاي استفاده از خاک ميتوانيد نعنا را در آب هم پرورش دهيد. تمام چيزي که نياز داريد يک شاخه نعنا به طول ۱۲ تا ۱۵ سانتي متر است. برگهاي پاييني ساقه را جدا کنيد و آن را در ليواني پر از آب قرار دهيد. ليوان را در نقطه تقريبا خنکي از خانه، که نور غير مستقيم هم دارد، قرار دهيد. بعد از چند روز شاخه نعنا برگ هاي جديد درميآورد و ريشه ميدهد و براي چند روز باقي ميماند. در اين زمان ميتوانيد آن را در گلداني پر از خاک بکاريد و يا تمام آن را مصرف کنيد.
اگر گياه نعناتان دچار مشکل شده اولين کاري که بايد انجام دهيد اين است که مطمئن شويد نگهداري درستي از گياه ميکنيد و همه شرايطي که لازم دارد را برايش مهيا کرده ايد. براي اين منظور بايد با نيازهاي اساسي گياه آشنا باشيد:
نعنا تا حدي سايه را تحمل ميکند اما براي رشد خوب به حداقل ۳ تا ۴ ساعت آفتاب مستقيم نياز دارد. مکاني را براي گذاشتن گلدان نعنا انتخاب کنيد که علاوه بر داشتن آفتاب مستقيم در چند ساعت از روز، گردش هواي خوبي هم داشته باشد. گلدان را نزديک پنجره يا در بگذاريد و يا در صورت داشتن، در بالکن قرار دهيد که مکاني عالي براي پرورش نعناهايتان است. ترکيبات گلداني غير خاکي بهترين گزينه براي پرورش نعنا هستند. شما ميتوانيد آن را خودتان بسازيد! ۴ يا ۶ قسمت پيت ماس را با ۱ قسمت پرليت و ۱ قسمت ورميکوليت مخلوط کنيد. اگر ميخواهيد خاک را قوي تر کنيد با استفاده از کودهاي مايع موجود در بازار آن را کوددهي کنيد. و يا ۱ قسمت پيت ماس يا کوکوپيت را با ۱ قسمت پرليت (در صورت پيدا نکردن پرليت شن هم گزينه خوبي است) و يک قسمت کمپوست و ۱ قسمت خاک استرليزه باغباني مخلوط کنيد
نعنا خاک مرطوب را دوست دارد اما به خاطر داشته باشيد “خاک مرطوب” نه بيش از حد خيس! در مورد آبياري نعنا بايد دقت کنيد (به خصوص در زمستان). گياه را ۲ با در روز آبياري نکنيد (مگر اينکه هوا خيلي گرم باشد و در طول يک روز آب خاک خشک شود). سبزيجات را نبايد بيش از حد کوددهي کرد چرا که طعم و مزه شان عوض ميشود. نعنا را هر از گاهي با استفاده از کودهاي داراي تمام عناصر و قابل حل در آب کوددهي کنيد. نعنا هواي متعادل را ميپسندد و از سرما خوشش نميآيد! پس آن را از معرض هوا يا بادهاي سرد دور نگه داريد. اگر در محلي با آب و هواي گرم و خشک زندگي ميکنيد نعناهاتان را از معرض هواي گرم دور نگه داريد و آبياري را هم منظم تر کنيد. دماي داخل خانه بايد بين ۱۸ تا ۲۱ درجه سانتي گراد در روز و ۱۳ تا ۱۵ درجه سانتي گراد در شب باشد.
اگر تمامي اين موارد را هم رعايت کرده ايد اما باز هم برگهاي گياه نعناتان دارند زرد ميشوند، مشکل از جاي ديگري است.
آبياري بيش از حد
آبياري بيش از حد يا آبياري کم معمولا نخستين دليل زرد شدن برگ گياهان است. پس گياه را به اندازه و فقط زماني که به آن احتياج دارد آبياري کنيد. اگر برگ گياهتان زرد شده، خاک گلدان آن را بررسي کنيد. خاک خشک است؟ يا خيس است؟ اگر به گياه آب کافي نرسد، گياه برگهايش را ميريزد تا تعريق از سطح برگها را کاهش دهد. در اين حالت با درست کردن ميزان و دفعات آبياري بعد از مدتي برگهاي گياه دست از زرد شدن برميدارند.
کمبود نور
برگهاي پاييني گياهاني که نور کمي دريافت مي کنند معمولا قبل از ريزش، شروع به زرد شدن ميکنند. اگر زرد شدن برگها در برگهايي که روبه روي نور نيستند مشاده شد، مي توانيد با چرخاندن گياه و قرار دادن اين برگها در معرض نور، جلوي زرد شدن آنها را بگيريد.
شته
اگر برگهاي گياه لوله شده اند، چروک ميشوند و يا زرد ميشوند، روي آنها را بررسي کنيد تا ببينيد شتهاي رويشان ديده ميشود يا خير. شتهها موجوداتي ريز به رنگهاي زرد، سبز، مشکي يا تناژهايي از اين رنگها هستند. اين موجودات شيره گياه شما را به وسيله دهان خرطوم مانندشان ميمکند و به اصطلاح جان گياه را ميگيرند. براي از بين بردن شتهها روشهاي ارگانيک زيادي پيش روي شما است. ميتوانيد آنها را به کمک فشار آب، صابونهاي حشره کش، پنبه آغشته به الکل و سموم ارگانيک از بين ببريد. روش مبارزه با شتهها و سوم ارگانيکي که ميتوانيد از آنها استفاده کنيد در مطلبهاي قبلي بخش طبيعت به اسم “چه طور شته گياهان خانگيام را از بين ببرم؟” و “آفت کش خانگي درست کنيد!” آمده است.
پژمردگي قارچي
همانطور که از اسم بيماري پيدا است پژمردگي قارچي ناشي از حمله يک قارچ به نام ورتيسيليوم به گياه است که در خاک زندگي ميکند. از نشانههاي اين بيماري ميتوان به لوله شدن و پيچ خوردن برگهاي بالايي گياه و متوقف شدن رشد است. برگهاي آسيب ديده به رنگ زرد و برنز درميآيند. زماني که قارچ وارد خاک شد ميتواند براي سالها در خاک صبر کند و زنده بماند. برخي از نعناها به اين قارچ مقاوم هستند اما برخي ديگر خير. بهترين راه براي جلوگيري از اين بيماري استفاده از خاکهاي استريل و عاري از بيماري براي پرورش نعناتان است. اما اگر گياه به اين بيماري مبتلا شده بايد خاک را عوض کرد و گياه را با اسپري قارچ کش ضدعفوني کرد.
سفيدک پودري
سفيدک پودري بيماري است که در آن قارچي بر روي گياه رشد ميکند و ساختارهاي خاکستري قارچ بر روي برگها ظاهر ميشوند. بعد از آن برگها زرد رنگ شده و از روي گياه ميافتند. براي کنترل بيماري از چندين سم شيميايي ميتوان استفاده کرد اما خيلي از آنها بايد ۳۰ روز قبل از برداشت محصول بر روي گياه استفاده شوند تا سم درون بافت گياه نماند و نعنا قبل از برداشت فرصت تجزيه آن را داشته باشد.
زنگ قارچي
زنگ زدگي يکي ديگر از بيماريهاي قارچي است که نعنا را به خود مبتلا ميکند. نشانه بيماري تاولهايي به رنگ زنگ زدگي آهن است که بر سطح زيرين برگها نمايان ميشوند. در ادامه اين بيماري برگها به رنگ زرد درآمده و از روي گياه ميريزند. براي درمان بيماري ميتوانيد از سموم شيميايي استفاده کنيد و يا نعناهايي را که به اين بيماري مبتلا شده اند دور بياندازيد تا نعناهاي ديگرتان به آن مبتلا نشوند.
بيماري ويروسي
عفونتهاي ويروسي ميتوانند علائم و لکههاي زرد بر روي برگهاي گياه به وجود آورند. اين علائم ممکن است با بد شکل شدن برگها يا ريشه و کم رنگ شدن گل ها همراه باشند. متاسفانه هنوز درماني براي بيماري هاي ويروسي گياهان پيدا نشده و بدتر از آن اينکه اين ويروسها ميتوانند به سرعت خود را از گياهي به گياه ديگر برسانند پس بايد گياه آلوده را به سرعت نابود کرد!
بازار