چطور/ هرچند هنوز به‌طور قطعي روشن نيست چطور، اما بنابر پژوهش‌هاي تازه، حل کردن معما به تقويت ذهن و سلامتي مغز کمک مي‌کند و جلوي ضعيف شدن مهارت‌هاي شناختي را مي‌گيرد. يافته‌هاي پژوهشي که چندي پيش در مجلهٔ جهاني روان‌شناسي سالمندي منتشر شد، نشان مي‌دهد هر چه افرادِ بالاي ۵۰ سال بيشتر به بازي‌هايي مانند سودوکو و جدول کلمات متقاطع بپردازند، عملکرد مغزشان بهتر است. در اين مقاله به پژوهشي دربارهٔ تأثير حل کردن جدول و سودوکو بر سلامتي مي‌پردازيم. در پژوهشي با حضور ۱۹ هزار و ۱۰۰ شرکت‌کننده، به افرادي که عادت به حل معما دارند، انواع آزمون‌ها ارائه و از آنها خواسته شد آزمون‌ها را حل کنند. اين آزمون‌ها را به‌طور آنلاين به شرکت‌کنندگان ارائه کردند و از آنها خواستند نتايج و تغييرات را اعلام کنند. بنابر يافته‌ها، روشن شد هرچه آدم‌ها بيشتر اهل حل کردن انواع معما مانند سودوکو باشند، بهتر از عهدهٔ انواع آزمون‌ها برمي‌آيند. بر مبناي اين پژوهش، عملکرد مغزِ افرادي که عادت به حل معما دارند معادل عملکرد مغز افرادي‌ است که دست‌کم ۱۰ سال از آنها جوان‌ترند. در سوي ديگر، در آزمون‌هاي مربوط به حافظهٔ کوتاه‌مدت، عملکرد مغز معمادوستان معادل عملکرد مغز افرادي بود که ۸ سال از آنها کوچک‌ترند. بنابر گفتهٔ دکتر «آن کربت» (Ann Corbett)، سرپرست پژوهشگران و استاد دانشگاه پزشکي اِکستر، پيشرفت روشني ديده مي‌شود در سرعت و دقت عملکردِ شرکت‌کنندگاني که به حل معما علاقه دارند. در برخي موارد اين پيشرفت چشمگير است. هرچند نمي‌توانيم ادعا کنيم که حل چنين معماهايي احتمال ابتلا به زوال عقل را کاهش مي‌دهد، اما اين پژوهش نتايج پژوهش‌هاي پيشين را، مبني بر تأثير مثبت حل کردن جدول و معما بر عملکرد بهتر مغز براي سال‌هاي طولاني‌تر، تأييد مي‌کند. پژوهشگران مايل‌اند تحقيقاتشان را با همين شرکت‌کنندگان و در گذر زمان ادامه دهند. همچنين مي‌خواهند رابطۀ ميان سختي معما‌ها و ميزان زمان حل معما را بررسي کنند. ارزيابي نتايج پژوهش دکتر «جري ادواردز» (Jerri D. Edwards)، استاد دانشگاه فلوريداي جنوبي که در زمينهٔ بازي‌هاي ذهني و توانايي‌هاي شناختي مطالعه مي‌کند، معتقد است چون روش تحقيق اين پژوهش، همبستگي و نه تصادفي بوده است، نمي‌توان نتيجه گرفت بازي‌هاي ذهني موجب عملکرد شناختي بهتر مي‌شوند. به عقيدهٔ او، «اين احتمال وجود دارد که افرادي که توانايي شناختي بهتري دارند، علاقهٔ بيشتري به اين بازي‌ها نشان مي‌دهند». به گفتهٔ او، «البته افراد با توانايي شناختي ضعيف‌تر هم به اين بازي‌ها مي‌پردازند اما هنگامي‌که با ضعف شناختي روبه‌رو مي‌شوند، احتمالا به‌دليل سرخوردگي دست از بازي مي‌کشند». ادواردز تأکيد مي‌کند که بر مبناي پژوهش‌هاي بالينيِ گسترده که به روش تصادفي انجام شده‌اند، تمرين‌هاي شناختي کامپيوتري با هدف افزايش سرعت پردازش، در گذر زمان، تأثير بهتري در جلوگيري از کاهش توانايي شناختي در سنين بالاتر دارند. آن‌طور که ادواردز مي‌گويد، «برخي توانايي‌ها مانند مهارت‌هاي گفتاري با افزايش سن تقويت مي‌شوند. بنابراين، با افزايش طبيعي سن مغز، عملکرد ما در بازي‌هاي کلمه‌محور بهتر مي‌شود. به عبارت ديگر، برخي مهارت‌هاي شناختي با افزايش سن ضعيف مي‌شوند، از جمله چابکي ذهني، توجه هم‌زمان به چند مورد، بي‌توجهي به حواس پرتي و انتقال توجه از موردي به مورد ديگر. بنابراين به‌چالش‌کشيدن مغز با چنين وظايفي، در گذر زمان، اهميتي ويژه دارد». ادواردز بر نقش بازي‌ها در تحريک توانايي شناختي تأييد مي‌کند اما از وجود شواهدي برآمده از آزمايش‌هاي تصادفيِ کنترل‌شده، مبني بر تأثير آنها در بهبود عملکرد شناختي يا کاهش احتمال زوال عقل و توانايي‌هاي شناختي، اظهار بي‌اطلاعي مي‌کند. بنابر گفتهٔ دکتر «جسيکا لنگبام» (Jessica Langbaum)، پژوهشگر آلزايمر و يکي از مديران بنياد جلوگيري از آلزايمر، شواهدي وجود دارند که نشان مي‌دهند انجام فعاليت‌هاي محرک توانايي شناختي، مانند حل جدول، به تقويت قابليت‌هايي مانند فکر، توجه و استدلال کردن کمک مي‌کند. آنچه نمي‌دانيم اين است که آيا اين تأثير نتيجهٔ مستقيم انجام اين فعاليت‌هاست يا نه. همچنين براي ما روشن نيست که آيا انجام چنين فعاليت‌هايي شروع ناتواني‌هاي شناختي ازجمله زوال عقل يا زوال عقل ناشي از آلزايمر را به تأخير مي‌اندازد يا نه. به عقيدهٔ او نتايج اين پژوهش قابل‌توجه است اما نبايد فراموش کرد که داده‌ها را خود شرکت‌کنندگان ارائه کرده‌اند و بنابراين ممکن است به‌تمامي قابل‌اعتماد نباشند. تأثير حل جدول بر ايجاد تعادل مغزي

به گفتهٔ دکتر «گاياتري دِوي» (Gayatri Devi)، عصب‌شناس متخصص در اختلالات حافظه، نکتهٔ کليدي در مورد مغز در وضعيت طبيعي يا زوال (از جمله زوال ناشي از آلزايمر) اين است که عملکرد مغز انسان ناشي از توازن بين وضعيت آسيب‌شناسي و قدرت شناختي مغز است. به‌عبارتي، وقتي وضعيت آسيب‌شناسي مغز بغرنج است (مانند فردي که دچار زوال عقل شديد و پيش‌رونده است)، توانايي شناختي هرقدر هم که بالا باشد، نمي‌تواند از شدت پيشرفت بيماري بکاهد. خوشبختانه بيشتر انواع زوال عقل و همچنين آلزايمر، به‌کندي پيشرفت مي‌کنند. بنابراين ما فرصت داريم تا با تقويت قدرت مغز و توانايي شناختي، شروع نشانه‌ها را به تأخير بيندازيم يا به‌تمامي از آن جلوگيري کنيم! حل کردن جدول و ديگر فعاليت‌هاي ذهني يکي از شيوه‌هاي تقويت مغز و افزايش قدرت آن است، همچنان‌که ورزش جسمي نيز باعث اين تقويت مي‌شود. آن‌طور که دکتر «دوي» مي‌گويد «نکتهٔ اساسي اين است که در گذر زمان و با افزايش سن، همچنان به کارکشيدن از مغز و به چالش‌کشيدن آن ادامه دهيم». لزوما نبايد خورهٔ جدول يا سودوکو باشيد؛ مي‌توانيد زباني جديد ياد بگيريد يا فراگيري مهارتي نو را شروع کنيد. دوي مي‌گويد: «فارغ از اينکه چه فعاليتي انجام مي‌دهيد، وقتي‌که مسئله‌تان به اندازهٔ کافي چالش‌برانگيز باشد، همهٔ بخش‌هاي مغز درگير يافتن راه‌حل مي‌شوند. درنتيجه شبکه‌هاي مغزي و توانايي شناختي تقويت مي‌شوند. نتيجه‌گيري بر مبناي پژوهش اخير، افراد بالاي ۵۰ سال که بيشتر به فعاليت‌هايي مانند حل کردن جدول و سودوکو ‌مي‌پردازند، عملکرد مغزي بهتري دارند. البته کارشناسان گوشزد مي‌کنند که به دليل اينکه اين پژوهش، به روش همبستگي و نه تصادفي انجام شده است، نمي‌توان با قطعيت ادعا کرد که فعاليت‌هاي ذهني به عملکرد بهتر مغز کمک مي‌کنند. بااين‌حال، متخصصان معتقدند به‌چالش‌کشيدن مغز با فعاليت‌هايي مانند حل معما يا روش‌هاي ديگري مانند يادگيري زبان، به چابکي ذهني و شناختي کمک مي‌کند. بنابراين از انجام فعاليت‌هاي ذهني غافل نشويد؛ از هيجان حل معما يا لذت ياد گرفتن زباني نو که بگذريم، اين فعاليت‌ها کمک مي‌کنند مغزمان تروفرزتر و ذهن‌مان چابک‌تر بماند. ما را در کانال «آخرين خبر» دنبال کنيد