حقایق جالب درباره توانایی های خارق العاده مارمولک ها

روزياتو/ مارمولک ها به طور قطع يکي از شگفت انگيزترين موجودات کره زمين هستند. روند تکامل، اين خزندگان را از ويژگي هاي عجيب و غريبي بهره مند کرده. مارمولک ها بيش از ۴،۶۷۵ گونه ي مختلف هستند که همگي از نوادگان خزندگاني محسوب مي شوند که بيشتر از ۲۰۰ ميليون سال قبل روي کره زمين زندگي مي کردند. طول بدن اين موجودات مي تواند به ۳ متر يا تنها يک سانتيمتر برسد، اما همگي آن ها از توانايي هاي خارق العاده اي برخوردارند که در ادامه با تعدادي از آن ها آشنا خواهيم شد. ۱- مي توانند همزمان به جهت هاي مختلفي نگاه کنند يکي از مهم ترين توانايي هاي مارمولک ها به چشم هاي آن مربوط مي شود که البته هر گونه اي از مارمولک ها ويژگي هاي خاص خود را در اين مورد دارند. آفتاب پرست ها مي توانند تخم دو چشم شان را مستقل از هم حرکت دهند تا همزمان به دو جهت متفاوت نگاه کنند. اين ويژگي يک ديد ۳۶۰ درجه به آن ها از محيط اطراف شان مي دهد. ديگر گونه هاي مارمولک مثل ايگواناها چشم سومي هم دارند. اين چشم سوم که به آن چشم صنوبري يا آهيانه هم گفته مي شود، در وسط پيشاني آن ها قرار گرفته و به نور حساس است، به اين ترتيب آن ها مي توانند از طريق خورشيد جهت يابي بهتري داشته باشند. ۲- مي توانند از چشم هايشان خون پرتاب کنند مارمولک هاي شاخدار از توانايي هاي زيادي براي سازگاري با محيط برخوردار هستند تا جلوي شکار شدن خود به دست موجودات شکارچي اي مثل کايوت ها، شاهين ها، مارها، روباه ها، گربه هاي بابکت و موش هاي ملخ خوار را بگيرند. جالب ترين توانايي اين گونه از مارمولک ها اين است که مي توانند از چشم هاي خود به معناي واقعي کلمه به بيرون خون بپاشند و آن را تا فاصله اي حدوداً ۲ متري پرتاب کنند. با اين حال، مارمولک هاي شاخدار معمولاً صبر مي کنند تا به دهان موجود شکارچي نزديک تر شوند تا مزه ي بدي که خون آن ها در دهان موجود شکارچي ايجاد مي کند، حيوان را فراري دهد. به علاوه، اين گونه ي مارمولک مي تواند بر حسب اينکه با چه نوع موجود شکارچي اي رو به رو شده، سلاح دفاعي خود را تغيير دهد. اين مارمولک ها براي اينکه جلوي يکجا بلعيده شدن خود را بگيرند، بي حرکت سر جاي خود مي مانند، مي دوند يا بدن خود را باد مي کنند و حتي به حلق شکارچي خود مي چسبند تا حيوان را مجبور به بالا آوردن خود کنند. ۳- مي توانند تخم چشم هايشان را ليس بزنند مارمولک هاي گکو به جاي پلک يک غشاء محافظتي روي چشم هاي خود دارند. اين حيوانات گرچه توانايي پلک زدن ندارند اما غشاء حفاظتي روي چشم هايشان بايد به نحوي تميز شود، به همين دليل اين مارمولک ها با زبان خود تخم چشم هايشان را ليس مي زنند. اما اين تنها کار جالبي نيست که اين موجودات با زبان خود انجام مي دهند. مارمولک ها، مانند مارها، از زبان خود براي بو کشيدن استفاده مي کنند. زبان اين موجودات بوهايي که در هوا وجود دارد را به خود جذب و مزه ي آن ها را در دهان ايجاد مي کند. سقنقورهاي زبان آبي، زبان خود را براي ترساندن موجودات شکارچي بيرون مي آورند. بعضي از گونه هاي مارمولک هم مي توانند زبان خود را با سرعت بسيار زيادي، به فاصله اي دور پرتاب کنند. طول زبان آفتاب پرست ها دو برابر طول بدن آن ها است و اين موجودات قادرند ظرف يک صدم ثانيه، با سرعت ۹۶/۵ کيلومتر بر ساعت زبان خود را به سمت شکار خود پرتاب کنند. ۴- مي توانند دم خود را از بدن شان جدا کنند و صاحب دم جديدي شوند دم مارمولک ها هم ويژگي هاي بسيار جالبي دارد. آفتاب پرست ها مي توانند دم خود را دور شاخه هاي گياهان بپيچند تا به کمک آن بالا بروند. سقنقورهاي دم کوتاه يک دم پهن و ضخيم دارند که شبيه به سر آن ها به نظر مي رسد تا موجودات شکارچي را سردرگم کند. اما حيرت انگيزترين کاري که بعضي از گونه هاي مارمولک قادرند با دم خود انجام دهند اين است که براي فراري دادن موجودات شکارچي دم خود را جدا مي کنند که بعداً دوباره دم جديدي جاي آن رشد مي کند. دانشمندان متوجه شده اند که دم مارمولک ها ساختاري حفره دار دارد که اين ويژگي به پروسه ي جداسازي دم کمک مي کند. آن ها ژن هاي خاصي را در بدن خود فعال مي کنند تا دم شان دوباره رشد کند. اما تحقيقات نشان داده دم جديد دقيقاً مانند دم قبلي نيست و به جاي استخوان هاي کوچک از غضروف تشکيل مي شود. ۵- مي توانند در اقيانوس شنا کنند ايگواناهاي دريايي که در جزاير گالاپاگوس زندگي مي کنند، تنها گونه اي از مارمولک در دنيا هستند که توانايي شنا در اقيانوس ها را دارند. اين موجودات براي پيدا کردن غذا وارد آب مي شوند، اما آن ها به دنبال ماهي نيستند، بلکه از جلبک هاي روي صخره ها تغذيه مي کنند. اين مارمولک ها در حالي که مشغول جدا کردن جلبک ها با دندان هاي تيغ مانند خود از روي صخره ها هستند، با چنگال هاي تيز خود صخره ها را محکم نگه مي دارند. اين موجودات قادرند ۳۰ دقيقه نفس خود را حبس کنند و بعد از آن دوباره به سطح آب مي آيند تا نفس بگيرند و مجدداً خود را آماده کنند. آن ها حتي اين توانايي را دارند که طي عملي مانند تعريق، از بدن خود نمک ترشح کنند. اين اتفاق از طريق غده اي در نزديکي سوراخ هاي بيني آن ها رخ مي دهد. در نتيجه ي اين اتفاق سر آن ها را يک لايه ي سفيد رنگ مي پوشاند. ۶- مي توانند روي آب راه بروند مارمولک هاي باسيليسک به خاطر داشتن اين توانايي حيرت انگيز، «مارمولک عيسي مسيح» هم نام گرفته اند. اين مارمولک ها که ساکن جنگل هاي باراني آمريکاي مرکزي هستند، وقتي موجود شکارچي اي آن ها را دنبال مي کند، روي پاهاي عقب خود مي ايستند و از پرده هاي پوستي اي که انگشت هاي پاهاي عقب شان را پوشانده استفاده مي کنند تا مساحت سطح بيشتري به پاهاي خود بدهند. به علاوه، اين کار باعث به وجود آمدن چاله هايي هوايي اي مي شود که کمک مي کنند مارمولک تا زماني که سرعت خود را به اندازه ي ۱/۵ متر در ثانيه حفظ کرده باشد، روي آب شناور باقي بماند. اين مارمولک ها توانايي شنا کردن هم دارند اما قادرند قبل از اينکه به زير آب بروند، نزديک به ۴/۵ متر را روي آب طي کنند. ۷- مي توانند پرواز کنند اگر روزي مارمولکي را در حال پرواز ديديد به چشم هاي خود شک نکنيد. مارمولک هاي دراکو که به اژدهاي پرنده هم معروف هستند و در جنوب شرق آسيا زندگي مي کنند، تنها گونه اي از خزندگان هستند که توانايي پرواز با پرش دارند. اين مارمولک ۲۰ سانتيمتري «بال ها»يي دارد که در حقيقت پرده اي از پوست است که در امتداد دنده هاي حيوان تا مي شود و مارموک با پاهاي جلويي خود آن ها را کنترل مي کند. اين ويژگي به مارمولک اين امکان را مي دهد که فاصله اي حداکثر ۳۰/۵ متري را با پرش از درختي به درختي ديگري طي کند و به اين ترتيب، از موجودات شکارچي اي که روي زمين به دنبال آن هستند بگريزد. اما اين مارمولک ها استفاده هاي ديگري هم از اين ويژگي خود مي کنند. مارمولک هاي دراکو با اين پرش ها در قلمروي خود گشت زني و از آن حفاظت مي کنند و از بال هاي خود براي جذب مارمولک هاي ماده استفاده مي کنند. ۸- براي توليد مثل احتياجي به جفت ندارند اگر مارمولکي بدون جفت باقي مانده باشد، اين لزوماً به معناي پايان نسل آن نيست. مارمولک هاي دم شلاقي به نحوي تکامل يافته اند که اصلاً هيچ مارمولک نري در ميان آن ها به وجود نمي آيد و همه ي اين گونه از مارمولک، ماده هستند. اما بعضي از ديگر گونه هاي مارمولک مانند اژدهاي کومودو و اژدهاي آبي آسيايي، مي توانند هم با وجود جفت نر و هم بدون آن، توليد مثل کنند. طي فرآيندي که به آن بکر زايي گفته مي شود، مارمولک هاي ماده ي اين دو گونه قادرند در صورتي که جفت نري وجود نداشته باشد، تخم هاي باور شده بگذارند. اين ويژگي يک برتري بزرگ محسوب شده و سبب بقاي گونه ي آن ها مي شود. ۹- مي توانند پيوندهاي خانوادگي ايجاد کنند گرچه دانشمندان از مدت ها پيش پي برده اند که مارمولک ها از لحظه ي تولد از خود مراقبت مي کنند چون بيشتر مارمولک هاي ماده بعد از تخم گذاري، تخم هاي خود را رها مي کنند، اما نزديک به ۲۰ درصد از گونه هاي مارمولک به نحوي تکامل يافته اند که توانايي زايمان کردن دارند (تنها چند گونه از مارمولک ها هستند که هم توانايي تخم گذاري دارند و هم توانايي زايمان). اما تحقيقات نشان داده که مارمولک ها موجوداتي تک زي است نيستند، دست کم اين مسأله در مورد بعضي گونه هاي مارمولک صدق نمي کند. دانشمندان پي برده اند مارمولک هاي شب زي صحرايي بيشتر از آنچه در گذشته تصور مي شد، اجتماعي هستند. اين مارمولک ها گروه هاي خانوادگي مستحکمي تشکيل مي دهند که در زمستان همديگر را گرم نگه مي دارند. گرچه مارمولک هاي جوان کماکان به تنهايي از خود مراقبت مي کنند و غذاي آن ها را والدين شان تأمين نمي کنند، اما به دلايلي که دانشمندان هنوز به آن ها پي نبرده اند، از اين گروه هاي خانوادگي جدا نمي شوند. ۱۰- مي توانند خودشان را با رنگ بدن شان ابراز کنند همه ي ما مي دانيم آفتاب پرست ها مي توانند رنگ بدن خود را تغيير دهند، اما احتمالاً علت آن را نمي دانيد. برخلاف باور رايج، آفتاب پرست ها نمي توانند ظاهر خود را به هر طرح و رنگي تغيير دهند و در حقيقت، استتار تنها هدف آن ها از اين کار نيست. اين مارمولک ها براي تنظيم دماي بدن خود هم رنگ آن را تغيير مي دهند چون بعضي رنگ ها نور بيشتري را به خود جذب مي کنند. به علاوه، آن ها رنگ بدن خود را تغيير مي دهند تا احساس خود را بيان کنند، مثلاً به ديگران اخطار دهند که قلمرو آن ها دور شوند يا براي خود جفتي پيدا کنند. ۱۱- مي توانند صحبت کنند بيشتر مردم تصور مي کنند مارمولک ها سر و صداي چنداني ندارند اما حقيقت آن است که اين موجودات نه تنها با يکديگر صحبت مي کنند بلکه در صورت تمايل مي توانند پرحرف هم باشند. بسياري از گونه هاي مارمولک گکو صداي خرچ خرچ مانندي از خود توليد مي کنند که گاهي براي انسان ها قابل شنيدن نيست و گاهي هم بسيار بلند و واضح است. مارمولک هاي گکوي توکاي نام خود را از صداي «تو-کاي» مانندي گرفته اند که براي جلب توجه يک جفت از خود توليد مي کنند. مارمولک هاي گکوي جزيره ي کالدونياي جديد، حتي غرش مي کنند. بعضي از گونه هاي مارمولک مانند هيولاي گيلا، براي دور کردن دشمنان خود، مثل مارها فس فس مي کنند. ۱۲- بدون چسباندن بدن خود مي توانند از سطوح عمودي بالا بروند اگر تا به حال مارمولک کوچکي را در حال بالا رفتن از يک ديوار ديده باشيد، احتمالآً اين سؤال برايتان پيش آمده که اين موجود چطور خود را به آن بالا رسانده. بيشتر مردم تصور مي کنند پاهاي مارمولک ها چسبندگي مختصري دارد و به همين دليل مثل مرد عنکبوتي مي توانند به سطوح عمودي بچسبند، اما اين باور کاملاً اشتباه است. پاهاي مارمولک هاي گکو موهاي ريزي به نام زبرمو دارد که ميان مولکول ها نوعي جاذبه ي الکتريکي به نام «نيروي ضد محرکه ي الکتريکي» ايجاد مي کنند، مسأله اي که باعث به وجود آمدن حالتي به نام «چسبندگي خشک» مي شود. اين مسأله باعث مي شود پاهاي آن ها حالتي آهنربايي پيدا کند. به علاوه، هنگام بالا رفتن از يک سطح، تاندون هاي پاهاي آن ها سفت مي شود تا اين نيرو بهتر توزيع شود، مسأله اي که به آن ها اين امکان را مي دهد محکم به سطح عمودي بچسبند. تحقيقات جديد همچنين نشان داده مارمولک هاي گکو مي توانند با عوض کردن زاويه ي زبرموهاي خود، توانايي چسبندگي شان را فعال و غير فعال کنند. به همين دليل است که آن ها تا ابد به يک سطح نمي چسبند. ما را در کانال «آخرين خبر» دنبال کنيد