دانستنی‌های جالب درباره‌ی دزد‌های دریایی سومالی

برترين ها/ اکنون ۱۵ سال از آن روز مي‌گذرد که ماهيگيران مسلح سوماليايي شروع به حمله و دست‌اندازي به کشتي‌هاي تجاري کرده و بدين ترتيب اين دزدان دريايي عصر جديد، دريا‌هاي شرق آفريقا را به خطرناک‌ترين آب‌هاي جهان تبديل کردند. تنها در سال ۲۰۰۸، ملوانان بي‌قانون سوماليايي بيش از ۴۰ کشتي بزرگ را در خليج عدن متوقف کرده و به کنترل خود درآوردند در حالي که اين مسير ارتباطي ميانبر بين آسيا و اروپا براي اقتصاد جهاني و انتقال بار از طريق دريا بسيار حياتي است. از بين بردن دزدان دريايي امروزي در سومالي کار ساده‌اي نيست، زيرا بسيار باهوش‌تر، منسجم‌تر و مصمم‌تر از دزدان دريايي گذشته هستند. در ادامه اين مطلب قصد داريم شما را با واقعياتي در مورد اين دسته از راهزنان دريايي که مقر آن‌ها در سواحل سومالي است آشنا کنيم. ۱. آن‌ها يک مجموعه رابين هودي دارند بسياري از دزدان دريايي سومالي خود را آدم خوب‌هاي ماجرا مي‌دانند و نه راهزناني سنگدل و بي‌رحم و مي‌توان گفت که دست‌کم زماني آن‌ها انسان‌هاي خوب و زحمتکشي بودند. بعد از سقوط دولت مرکزي سومالي در موگاديشو در سال ۱۹۹۱، کشور‌هاي همسايه سومالي شروع به ماهيگيري غيرقانوني و فزاينده در آب‌هاي اين کشور کردند. اولين دزدان دريايي سومالي در واقع ماهيگيران خشمگيني بودند که به کشتي‌ها و قايق‌هاي ماهيگيري خارجي که به صورت غيرقانوني در آب‌هاي آنان مشغول ماهيگيري بودند نزديک شده و از آن‌ها درخواست چيزي شبيه ماليات عبور و مرور يا ماهيگيري داشتند. اما با تداوم ماهيگيري غيرقانوني، برخي از اين ماهيگيران سوماليايي باج‌گير به يکديگر پيوسته و گروهي را تشکيل دادند که خود را «نگهبانان ساحلي» مي‌ناميدند. آن‌ها ادعا مي‌کردند که هدف فعاليت‌هايشان حفظ يکپارچگي کشور و جلوگيري از دست درازي بيگانگان تا زمان بازگشت امنيت و ثبات و البته دولت کارآمد به موگاديشو است. البته آن‌ها تنها بازيگران شبه راهزن منطقه نبودند، زيرا گروه‌هاي ديگري نيز در همان حوالي شروع به سرقت از کشتي‌هاي سازمان ملل که مشغول رساندن کمک‌هاي غذايي و دارويي به آوارگان حاضر در کمپ‌هاي سومالي بودند کردند. ادعاي اين سارقان اين بود که در صورت دستبرد نزدن آن‌ها به اين کشتي‌ها، اربابان جنگ طلب در روي زمين اين کمک‌هاي بين‌المللي را در اختيار گرفته و البته تا حدودي نيز حق با آنان بود. اما رفته رفته اين تحرکات براي دفاع از سواحل کشور به ديگر سواحل سومالي گسترش يافته و به يک کسب و کار ميليون دلاري تبديل شد. در سال ۲۰۰۸ و بعد از اينکه گروهي از دزدان دريايي سومالي يک کشتي باري اوکرايني پر از سلاح را به کنترل خود درآورده ودر قبال آزادي آن درخواست ۲۵ ميليون دلار پول نقد کردند. سوگول علي، از اعضاي اين دزدان دريايي گفت که آن‌ها فقط پول را مي‌خواهند و نيازي به سلاح‌هاي موجود در کشتي ندارند. ۲. هيچ کسب‌و‌کار ديگري در سومالي به اندازه دزدي دريايي درآمدزا نيست بر اساس برخي برآوردها، دزدان دريايي سومالي تنها در سال ۲۰۰۸ بيش از ۱۵۰ ميليون دلار درآمد داشته‌اند که باعث شده اين صنعت به بزرگ‌ترين منبع درآمد اين کشور تبديل شده و بيشترين سهم را در اقتصاد اين کشور بي‌ثبات داشته باشد. در واقع، دزدان دريايي سومالي، باهوش‌ترين و موفق‌ترين کارآفرينان و تاجران کشور هستند. در حالي که حمله به کشتي‌ها و قايق‌هاي کوچک مي‌تواند درآمدي ۵ رقمي براي دزدان دريايي خرده‌پا در پي داشته باشد، هر رئيس دزدان دريايي مي‌تواند تا سالي ۲ ميليون دلار درآمد داشته باشد، آن هم در کشوري که يک ناهار شاهانه را مي‌توان با قيمت کمتر از يک دلار تهيه کرد. اما با پر شدن جيب‌هايشان، بسياري از دزدان دريايي در حال نقل مکان به جا‌هاي بهتر هستند. بسياري از اين افراد در حال خريد املاک در سواحل مومباسا، کنيا هستند؛ جايي که هر روز آپارتمان‌هاي بزرگ و اشتراکي جديدي ساخته مي‌شود. هر يک از اين آپارتمان‌ها به قيمت چند ميليون دلار فروخته شده و براي بستن دهان مقامات کنيايي نيز حدود نيم ميليون دلار ديگر به صورت رشوه به کنيا تزريق مي‌شود. ۳. دزد دريايي شدن در سومالي بسيار ساده است دزدي دريايي در سومالي چنان ساده است که هر کسي مي‌تواند از پس آن برآيد. تمام چيزي که به آن احتياج داريد يک تفنگ خودکار، يک نردبان آلومينيومي براي بالا رفتن از ديواره کشتي‌ها و يک قايق موتوري است. سپس تنها کاري که بايد بکنيد اين است که منتظر باشيد تا يک کشتي تجاري از دور و نزديک شما عبور کند و نکته بسيار جالب اين است که کشتي‌هاي مورد نظر توان مقابله با شما و تيراندازي را ندارند. بر اساس قوانين بين‌المللي، کشتي‌هاي تجاري و غيرنظامي اجازه حمل سلاح ندارند، زيرا دولت‌ها نمي‌خواهند که کشتي‌هاي حامل اسلحه از بندري به بندر ديگر بروند. بدين ترتيب وقتي که دزدان دريايي بتوانند خود را به عرشه کشتي‌ها برسانند دست بالا را دارند. بهترين و شايد تنها دفاع موثر کشتي‌ها در مورد دزدان دريايي سرعت است، اما از آنجايي که اکثر کشتي‌هاي تجاري سرعت چنداني ندارند، دزدان دريايي با قايق‌هاي موتوري سبک و تندرو خود مشکلي در تعقيب آن‌ها ندارند و اين حربه نيز به ندرت موثر واقع مي‌شود. مجهزترين دزدان دريايي سومالي از مسلسل و جي‌پي‌اس استفاده مي‌کنند، اما اکثر ماهيگيران سابق به همان سلاح‌هاي قديمي مجهزند. بعد از ورود به کشتي، تنها کاري که بايد بکنند اين است که اموال کشتي يا افراد حاضر در آن را به سرقت برده يا آن‌ها را به گروگان گرفته و درخواست پول نمايند. معمولاً براي آزادي محموله هر کشتي يک ميليون دلار درخواست مي‌شود. ۴. قانون نمي‌تواند آن‌ها را تنبيه کند همه مي‌دانند که دزدي دريايي کاري نادرست است، اما آيا اين بدين معناست که همزمان غيرقانوني نيز هست؟ دست‌کم در سومالي؟ واقعيت اين است که در مناطق تحت کنترل و عمليات دزدان دريايي عمدتاً قانوني وجود ندارد. در مناطق ساحلي و دريايي متعلق به سومالي هيچ دولت کارآمدي براي قانونگذاري و جلوگيري موثر از عمليات‌هاي دزدان دريايي وجود ندارد؛ و از آنجايي که بخش‌هاي زيادي از اقيانوس‌ها دور از کنترل کشور‌ها قرار دارد، در دريا‌هاي وسيع نيز قانوني وجود ندارد. در طول تاريخ، کشور‌ها سعي کرده‌اند با همکاري و تشريک مساعي، دزدان دريايي را به پاي ميز محاکمه بکشانند، اما اين تلاش‌هاي هيچوقت آسان نبوده و سريع به نتيجه لازم منتهي نشده است. حتي در صورت دستگير شدن نيز اکثر دزدان دريايي سومالي در نزديک‌ترين ساحل اين کشور آزاد مي‌شوند بدون اين که تنبيه خاصي در کار باشد. با اين وجود در نوامبر ۲۰۰۸ بريتانيا توافقي با دولت کنيا امضا کرد که بر اساس آن دزدان دريايي دستگير شده توسط نيروي دريايي اين کشور در کنيا به پاي ميز محاکمه کشيده شوند. بدنبال بريتانيا، برخي کشور‌هاي ديگر مانند ايالات متحده، سنگاپور و ترکيه نيز اقدامات مشابهي را انجام داده‌اند. اما کنيا، عليرغم داشتن يکي از معدودترين دموکراسي‌هاي قدرتمند در شرق آفريقا، نشان داده که سيستم قضايي چندان کارآمدي ندارد. اولين باري که يک گروه هشت نفره از دزدان دريايي سومالي دستگير شده توسط نيروي دريايي بريتانيا تحويل سيستم قضايي کنيا شدند، وکلاي مدافع اين دزدان توانستند قضات دادگاه را راضي به آزادسازي دزدان نمايند. ۵. دزدان دريايي سومالي به ندرت دست به کشتن مي‌زنند تا زماني که سوار کشتي ديگري نشده و سلاح‌هاي خودکار خود را به سوي سرنشينان نشانه نرفته‌اند نمي‌توان ماهيگير را از دزد دريايي در آب‌هاي سومالي تشخيص داد. از اين رو نيرو‌هاي دريايي کشور‌ها کاري جز گشت‌زني و ترسناک به نظر رسيدن ندارند. بعد از به گروگان گرفتن کشتي‌هاي تجاري، نيرو‌هاي دريايي کشور‌ها به ندرت سعي مي‌کنند اين کشتي‌ها و سرنشينان آنان را از چنگ دزدان دريايي بيرون بياورند، زيرا ممکن است جان سرنشينان غيرنظامي کشتي‌ها به خطر بيفتد. در نبود هيچ گونه مکانيزم دفاعي موثر تنها در سال ۲۰۰۸ بيش از ۱۰۰ حمله توسط دزدان دريايي صورت گرفت که با ربودن دست‌کم ۴۰ کشتي همراه بود. با اين وجود تعداد تلفات در مقابله با اين حجم از حملات چندان قابل توجه نبود. کاپيتان يکي از اين کشتي‌ها در دوران اسارت به دلايل طبيعي درگذشت و چندين نفر از شبه‌نظاميان نيز در جريان تلاش براي آزادسازي گروگان‌ها جان خود را از دست دادند. دزدان دريايي عمدتاً تمايل دارند که گروگان‌هاي خود را زنده و سالم نگه دارند، نه تنها به اين دليل که اين گروگان‌ها صد‌ها هزار دلار برايشان ارزش دارند بلکه با توجه به انتشار خبر مربوط به رفتار خوب دزدان دريايي با گروگان‌ها، کشور‌ها تمايل کمتري به وارد شدن به درگيري با اين دزدان دارند. در واقع نيرو‌هاي دريايي در حال گشت‌زني در آب‌هاي سومالي در طول سال‌هاي اخير افراد بسيار بيشتري نسبت به اين دزدان دريايي کشته‌اند. براي مثال نيروي دريايي هند يک قايق متعلق به دزدان دريايي را نابود کرد که در جريان آن تعدادي گروگان تايلندي نيز کشته شدند. ۶. دزدان دريايي دوستان بسيار خوبي در بنادر اطراف دارند دزدان دريايي در حدود دو ميليون مايل از سطح دريا‌هاي منطقه شرق آفريقا را در اختيار دارند. اين حجم از آب بسيار وسيع بوده و با هزاران کشتي نيز ممکن است روز‌ها روي آب بود و کشتي ديگري را نديد. از اين رو سوال اين است که دزدان دريايي چطور مي‌دانند بايد به کجا رفته و به کدام کشتي حمله کنند؟ پاسخ جاسوسان است. گروه‌هاي بزرگ دزدان دريايي خبرچين‌ها و جاسوساني در مومباسا، کنيا دارند که بزرگ‌ترين و عمده‌ترين بندر در اين منطقه به شمار مي‌آيد. کشتي‌هاي تجاري بايد در اين بندر لنگر گرفته و مدارک خود را ارائه دهند که شامل بار و مقصدشان است. بدين ترتيب جاسوساني در اداره دريانوردي کنيا هستند که اين اطلاعات را در مقابل دريافت مقاديري پول در اختيار روساي دزدان دريايي قرار مي‌دهند. آن‌ها همچنين با مقامات قدرتمند محلي در شمال سومالي در ارتباط بوده و در قبال دريافت بخشي از غنيمت‎‌ها، از اقدامات مجرمانه اين دزدان دريايي چشم‌پوشي مي‌کنند. ۷. ماجراي کشتي‌ تجاري چيني ملوانان کشتي‌هاي تجاري هنگام حرکت به سمت آب‌هاي شرق آفريقا مي‌دانند که چه چيز‌هايي در انتظار آن‌هاست. از آنجايي که اين ملوانان اجازه و امکان حمل سلاح ندارند از روش‌هاي ديگر براي دور کردن دزدان دريايي از کشتي خود استفاده مي‌کنند. سال گذشته يک کشتي چيني از تاکتيکي استفاده کرد که در دوران قرون وسطي در اين کشور در جريان محاصره يک قلعه به کار گرفته شده بود. وقتي که دزدان دريايي از ديواره کشتي چيني بالا رفته و وارد عرشه اول شدند، ملوانان به عرشه بالاتر رفته و نردبان را نيز برداشتند. آن‌ها در ادامه با باز کردن شلنگ‌هاي آب پرفشار اطفاي حريق توانستند دزدان دريايي را درمانده کنند. همچنين آن‌ها به اين موضوع بسنده نکرده و با پرتاب کوکتل مولوتوف سعي کردند دزدان دريايي را وادار به ترک کشتي کنند. بدين ترتيب با پرتاب چهارصد کوکتل مولوتوف، ملوانان چيني موفق شدند دزدان دريايي را به عقب برانند. خنده‌دار اينکه يکي از دزدان دريايي که کفش به پا نداشت و مي‌خواست به قايق خود بازگردد، به دليل تکه‌هاي فراوان بطري شکسته روي عرشه کشتي چيني، به شدن زخمي شده و به مدافعان چيني التماس مي‌کرد که به او چيزي بدهند بپوشد تا بتواند به قايقش برگردد. ۸. کشتي بزرگ‌تر به معناي غنيمت و پول بزرگ‌تر است دزدان دريايي هر بار جسورتر مي‌شوند. براي سال‌ها آن‌ها در جستجوي غنميت‌هاي کوچک بودند؛ چيز‌هايي مانند ماهيگيران کنيايي و کشتي‌هاي کوچک و البته کشتي‌هاي حامل غذا و داروي سازمان ملل. امروزه، اما با قايق‌هاي سريع‌تر، سلاح‌هاي بهتر و اطلاعات دقيق‌تر از جاسوسانشان، اين دزدان دريايي به سراغ کشتي‌هاي باري بزرگ، نفتکش‌هاي غول‌پيکر و حتي کشتي‌هاي مسافربري مي‌روند. هيچ جنبنده‌اي در اين آب‌ها امنيت ندارد. بعد از ربودن يک کشتي اوکرايني حامل خودرو‌هاي زرهي، راکت و ديگر انواع سلاح، اين دزدان به سراغ يک نفتکش عربستاني رفتند که محموله نفت آن بيش از ۱۰۰ ميليون دلار ارزش داشت. هر دوي اين کشتي‌ها با پرداخت مبالغي به دزدان دريايي آزاد شدند. اگر چه حملات اخير به کشتي‌هاي مسافربري ناموفق بوده، اما مقامات دريانوردي از اين بابت هنوز نگران هستند. دزدان دريايي معمولاً در گروه‌هاي ۱۰ نفره حمله کرده و کشتي‌هاي با ۲۰ يا همين حدود سرنشين را مي‌ربايند. اين مقدار از سرنشينان به حدي است که دزدان دريايي مي‌توانند کنترل آن‌ها را در اختيار داشته باشند. اما کشتي‌هاي مسافربري تا ۲.۰۰۰ نفر مسافر را در خود دارند و دزدان دريايي به هيچ عنوان نخواهند توانست بدون دست زدن به خشونت کنترل اين کشتي‌ها را در دست بگيرند. ۹. دزدان دريايي بيشترين آسيب را به سومالي مي‌زنند بزرگ‌ترين قرباني دزدان دريايي خود سوماليايي‌ها هستند. حدود ۴ ميليون نفر از جمعيت ۸ ميليوني سومالي براي زنده ماندن به کمک‌هاي غذايي و دارويي سازمان ملل نياز دارند. اما حمله دزدان دريايي به کشتي‌هاي حامل اين کمک‌ها کار سازمان ملل را براي فرستادن مداوم محموله‌ها با مشکل همراه کرده است. بدين ترتيب از سال ۲۰۰۹ تاکنون هيچ کشتي حامل کمک‌هاي غذايي سازمان ملل بودن اسکورت شدن توسط کشتي‌هاي جنگي کشور‌هاي غربي بندر مومباسا را به مقصد سومالي ترک نمي‌کند. اما کشتي‌هاي جنگي هميشه در دسترس نبوده و عمليات آن‌ها پرهزينه است. ۱۰. پاياني براي دزدي دريايي در آب‌هاي سومالي متصور نيست حتي در شرايطي که نيرو‌هاي دريايي جهان در مقادير فراوان در حال گشت‌زني در آب‌هاي شرق آفريقا هستند نيز وسعت فراوان اقيانوس باعث شده که اين کشتي‌ها همواره نتوانند در زمان مناسب در مکان مناسب باشند. تقريباً تمامي شرکت‌هاي دريانوردي که در مومباسا مستقر هستند تاکنون از ناحيه دزدان دريايي دچار آسيب شده‌اند. براي مثال مالک ۴ کشتي تجاري به نام کريم کودراتي مي‌گويد که هر ۴ کشتي او تاکنون دست‌کم يک بار توسط دزدان دريايي ربوده شده‌اند. در شرايطي که ايالات متحده به عنوان قدرتمندترين نيروي دريايي جهان چندان تمايلي به صرف هزينه و نيرو براي مقابله با دزدان دريايي ندارد، هيچ انسجام بين‌المللي براي مقابله با تهديدات دزدان دريايي وجود نداشته و نمي‌توان انتظار داشت که بزودي شاهد پايان اين معضل در سومالي باشيم. ما را در کانال «آخرين خبر» دنبال کنيد