بازده/ احساس پوچی و بی ارزشی اغلب شامل احساس ناامیدی و بی‌اهمیت بودن است. چنین احساساتی غالباً یکی از علائم شایع افسردگی هستند، اما ممکن است به دلیل مواردی مانند عزت نفس پایین، مورد غفلت و سو استفاده واقع شدن، ضربه یا موقعیت‌های دشوار که تهدیدی برای احساسات شخصی فرد به وجود می‌آورد، بروز کند.

احساس بی‌ارزشی می‌تواند پریشانی قابل‌توجهی ایجاد کند و عملکرد طبیعی را در زندگی روزمره را دشوار کند. هنگامی که احساس می‌کنید هیچ کاری درست نیست یا هیچ یک از تلاش‌های شما تغییری ایجاد نمی‌کند، ممکن است پیدا کردن انگیزه برای پیگیری اهداف‌تان دشوار باشد. به همین دلیل، یافتن راه‌هایی برای کنترل این احساسات دشوار و کمک گرفتن در صورت لزوم، اهمیت زیادی دارد.

چرا ممکن است احساس پوچی و بی ارزشی کنید؟
احساس بی ارزشی می‌تواند در اثر عوامل مختلفی ایجاد شود. تربیت، تجارب اجتماعی، وقایع استرس‌زا و اختلالات بهداشت روانی ممکن است در این امر نقش داشته باشد. برخی از دلایل اینکه چرا با چنین احساساتی دست و پنجه نرم می‌کنید عبارتند از:

آسیب دوران کودکی
شما ممکن است تجربه‌های منفی از دوران کودکی خود داشته باشید که اثری ماندگار از خود برجای گذاشته‌اند. غفلت، سو استفاده و بدرفتاری در دوران کودکی، همه و همه می‌توانند در بروز احساس بی ارزشی نقش داشته باشند. کودکانی که مورد آزار و اذیت قرار می‌گیرند یا توسط والدین یا سایر مراقبین مورد انتقاد قرار می‌گیرند، ممکن است احساس بی‌اهمیت بودن را در بزرگسالی تجربه کنند. تحقیقات نشان داده‌اند که این آسیب‌های اولیه بین فردی با احساس بی ارزشی که فرد بعدها تجربه می‌کند، ارتباط دارد.

دیدن رویدادهای منفی به عنوان قصوری از جانب خودتان
ممکن است وقایع منفی را به عملکردها یا خصوصیات خود نسبت دهید. افرادی که مستعد نسبت دادن وقایع منفی به خودشان هستند، ممکن است علائم افسردگی، از جمله بی ارزشی را تجربه کنند.

مورد انتقاد قرار گرفتن در گذشته
ممکن است در گذشته توسط دیگران مورد انتقاد قرار گرفته باشید. تجارب منفی که در آن فرد تنزل یافته یا با انتقاد دیگران روبرو شده‌است نیز می‌تواند این احساس را در افراد ایجاد کند که انگار فاقد ارزش است.

دشواری در کنترل استرس
ممکن است در مقابله با استرس مشکل داشته باشید. استرس حاد و مزمن می‌تواند به برداشت فرد از خودش آسیب وارد کند. ممکن است پس از تجربه یک مشکل جدی مانند مشکلات مالی، طلاق یا از دست دادن شغل احساس بی‌ارزشی را تجربه کنید.

نشانه‌ای از یک اختلال بهداشت روانی
ممکن است شما از یک اختلال بهداشت روان رنج ببرید. اختلالات خلقی مانند افسردگی اغلب با علائمی مانند شرم، گناه، ناامیدی و بی ارزشی هم همراه هستند. چنین علائمی پریشانی ایجاد و مدیریت کارهای معمول روزمره را دشوار می‌کند.

راهکارهای غلبه بر احساس پوچی و بی ارزشی
اگر احساس بی ارزشی می‌کنید، گام‌های کوچک و موثری وجود دارد که می‌تواند به شما کمک کند تا احساس بهتری داشته باشید. در اینجا چند ایده می‌بینید که می‌تواند به شما کمک کند.

۱. در صحبت با خودتان مهر و عطوفت به خرج بدهید
افرادی که احساس بی ارزشی می‌کنند غالباً دچار تفکر و گفتگوی منفی با خود می‌شوند. این راهکار در ابتدا ممکن است برای‌تان سخت باشد، اما روی رفتار مهربانانه با خودتان تمرکز کنید. وقتی متوجه گفتگوی منفی با خود شدید، به دنبال روش‌هایی باشید که بتوانید آن افکار را به شکل مثبت یا واقع‌بینانه‌تری تغییر بدهید. به عنوان مثال، به جای اینکه فکر کنید “من هرگز قادر به انجام فلان کار نخواهم بود”، می‌توانید بگویید، “من می‌توانم هر روز کارهای کوچک انجام دهم و کم کم پیشرفت کنم.”

۲. دقت کنید که احساس بی ارزشی چه زمانی بر وجودتان مستولی می‌شود
بعضی اوقات این احساسات منفی در واکنش به موقعیت‌ها، افکار، تجربیات یا حتی افراد خاصی به وجود می‌آیند. با دقت بررسی کنید و ببینید که این احساسات چه زمانی بروز می‌کنند، چه اتفاقی می‌افتد و چه نوع افکاری می‌تواند در آن نقش داشته باشد. این یکی از راه‌های کمک به مبارزه با نشخوار فکری منفی است که ممکن است باعث افزایش احساس عدم کفایت در شما شود.

۳. یک دفتر روزنگار سپاسگزاری داشته باشید
بی ارزش بودن می‌تواند زمانی رخ دهد که متوجه شوید زندگی خود را به طور نامطلوبی با زندگی دیگران مقایسه می‌کنید. به جای اینکه به این دام بیفتید و فقط به چیزهایی که به نظر می‌رسد فاقد آنها هستید نگاه کنید، یک روزنگار سپاسگزاری را برای خودتان آماده کنید و هر روز کمی وقت بگذارید و در مورد چیزهایی که بابت‌شان سپاسگزار هستید بنویسید. تمرکز مجدد افکار از این طریق می‌تواند از شما در برابر تأثیرات منفی مقایسه و حسادت محافظت کند.

۴. برای شخص دیگری کاری انجام دهید
بعضی اوقات که احساس بی ارزشی می‌کنید، تمرکز خود را روی چیز دیگری غیر از خودتان بگذارید. این کار واقعا می‌تواند کمک‌کننده باشد. تحقیقات نشان داده‌اند که انجام فعالیت‌های اجتماعی مانند داوطلب شدن برای جامعه خود یا کمک به شخص دیگری که به نوعی نیازمند است، می‌تواند بر احساس خوشبختی و آرامش فرد تأثیر مثبت بگذارد. کمک به دیگران نیز می‌تواند احساس هدفمندی بیشتری در شما ایجاد کند.

۵. یک برنامه بهداشت روان را امتحان کنید
برخی اپلیکیشن‌های مختلف بهداشت روان برای بهبود سلامت روان وجود دارد. برخی از این اپلیکیشن‌ها ممکن است ابزارهایی مانند عبارات تاییدی مثبت، آموزش ذهن آگاهی، یا تمرینات مرتبط با رغتار درمانی شناختی (CBT) را ارائه دهند که برای کمک به شما در شناسایی و تغییر الگوهای تفکر منفی طراحی شده‌اند.

چطور کمک بگیریم
یادآوری این نکته مهم است که احساس بی ارزشی نیز می‌تواند نشانه‌ای از یک بیماری زمینه‌ای بهداشت روان باشد. اگر چنین احساساتی در وجود شما پایدار و آزاردهنده هستند یا سبب شده‌اند که انجام کارهای روزمره برای‌تان دشوار شود، با ارائه‌دهنده مراقبت‌های بهداشتی صحبت کنید یا به یک متخصص بهداشت روان مراجعه کنید.

ارائه‌دهنده مراقبت‌های بهداشتی ممکن است از شما در مورد احساسات و سایر علائمی که تجربه کرده‌اید بپرسد. ممکن است از شما بخواهند برای بررسی علائم افسردگی یا اضطراب، یک پرسشنامه پر کنید. همچنین ممکن است برای رد اختلالات پزشکی که ممکن است در بروز علائم افسردگی موثر باشند، شما را معاینه بدنی کند و آزمایش برای‌تان تجویز کند.

همچنین ممکن است بخواهید درمان آنلاین را امتحان کنید. تحقیقات نشان می‌دهند درمان آنلاین می‌تواند به اندازه درمان حضوری سنتی موثر باشد. درمان آنلاین روشی در دسترس و اغلب مقرون به صرفه را برای کمک به نگرانی‌های مربوط به بهداشت روان ارائه می‌دهد. خدماتی که به صورت آنلاین ارائه می‌شوند، می‌توانند به لحاظ قیمت و نحوه انجام جلسات درمانی متفاوت باشند. در بسیاری از موارد، گزینه‌ها شامل چت آنلاین، کنفرانس ویدیویی و ایمیل هستند.

کلام پایانی
اگرچه هر کس ممکن است هر چند وقت یک بار احساس بی ارزشی کند، اما اگر چنین احساساتی در شما مزمن و فراگیر باشد، می‌تواند به یک مشکل جدی تبدیل شود. خوشبختانه راهکارهایی وجود دارد که می‌توانید انجام دهید و به شما کمک می‌کنند احساس بهتری داشته باشید.

کمک‌های تخصصی نیز از جمله روان درمانی حضوری، مصرف دارو یا ترکیبی از این دو در دسترس است. افسردگی با گذشت زمان می‌تواند بدتر شود، بنابراین صحبت با ارائه‌دهنده مراقبت‌های بهداشتی در مورد احساس بی ارزشی ممکن است به شما اطمینان بدهد که قبل از بدتر شدن علائم خود تحت درمان قرار می‌گیرید.

به پیج اینستاگرامی «آخرین خبر» بپیوندید
instagram.com/akharinkhabar