گندم‌خیز اما نان‌گریز؛ چالش‌های استان مرکزی در زنجیره تولید نان صنعتی

ایرنا/ اراک - ایرنا - استان مرکزی با برخورداری از ظرفیت‌های گسترده کشاورزی، یکی از استان‌های پیشتاز کشور در تولید گندم به شمار می‌رود اما این مزیت نسبی تاکنون نتوانسته به موفقیت در زنجیره تولید نان صنعتی از جمله نان باگت، نان‌های حجیم و فرآوری‌شده، ماکارونی، رشته سوپی و سایر مواد غذایی منجر شود.

به گزارش ایرنا، بر اساس آمارهای رسمی، شهرستان‌هایی مانند ساوه، خمین و شازند سهم قابل‌توجهی در تولید گندم استان دارند با این حال، نبود زیرساخت‌های صنعتی، ضعف در سرمایه‌گذاری بخش خصوصی و کمبود واحدهای فرآوری، موجب شده تا بخش عمده‌ای از گندم تولیدی استان به صورت خام به استان‌های دیگر ارسال شود.

---

بازار

---

کارشناسان حوزه کشاورزی و صنعت غذا معتقدند که حلقه‌های میانی و انتهایی زنجیره ارزش گندم از جمله آسیاب‌های مدرن، واحدهای تولید آرد تخصصی، کارخانجات نان صنعتی و مراکز بسته‌بندی در استان مرکزی توسعه نیافته‌اند و همین موضوع مانع بهره‌برداری اقتصادی کامل از ظرفیت گندم استان شده است.

در همین راستا، برخی فعالان حوزه صنایع غذایی در اراک و ساوه خواستار حمایت‌های دولتی برای راه‌اندازی واحدهای تولید نان صنعتی و ایجاد شهرک‌های تخصصی فرآوری غلات شده‌اند.

به گفته آنان، توسعه این بخش می‌تواند ضمن ایجاد اشتغال پایدار، ارزش افزوده قابل‌توجهی برای کشاورزان و تولیدکنندگان محلی به همراه داشته باشد.

از سوی دیگر، نبود فرهنگ مصرف نان‌های صنعتی در برخی مناطق استان و تمرکز بازار بر نان‌های سنتی نیز از جمله موانع توسعه این صنعت عنوان شده است. کارشناسان پیشنهاد می‌کنند که با آموزش، تبلیغات و ارتقای کیفیت محصولات، می‌توان ذائقه مصرف‌کنندگان را به سمت نان‌های فرآوری‌شده سوق داد.

در شرایطی که استان مرکزی در تولید گندم خوش درخشیده، عبور از مرحله خام‌فروشی و ورود به عرصه تولید نان‌های صنعتی می‌تواند گامی مهم در تحقق اقتصاد مقاومتی و توسعه پایدار منطقه باشد.

نبود صنایع تبدیلی، حلقه مفقوده ارزش افزوده

کارشناسان معتقدند که نبود واحدهای تخصصی آسیاب، کارخانه‌های تولید آرد با کیفیت بالا، و مراکز تولید نان صنعتی موجب شده تا استان مرکزی از ارزش افزوده گندم خود محروم بماند. در حالی که استان‌هایی مانند تهران، البرز و خراسان رضوی با ایجاد زنجیره کامل از مزرعه تا سفره، توانسته‌اند بازار نان صنعتی را در اختیار بگیرند.

تبدیل گندم به آرد در استان، مانع از خام‌فروشی این محصول می‌شود و باید تمرکز را به سمت توسعه نان صنعتی سوق داد.

علی صفری افزود: با وجود ظرفیت بالای استان مرکزی در تولید گندم، ذائقه مردم هنوز پذیرای نان صنعتی نیست و ترجیح مصرف‌کنندگان بر استفاده از نان گرم سنتی است.

وی با اشاره به مزایای نان صنعتی اظهار کرد: این نوع نان از کیفیت بالاتری برخوردار است، قابلیت کنترل قیمت دارد و در بلندمدت می‌تواند جایگزین نان سنتی شود.

صفری تأکید کرد: برای توسعه نان صنعتی باید سرمایه‌گذاران به این حوزه ترغیب شوند و حمایت‌های لازم از جمله تأمین زمین و ارائه تسهیلات بانکی از سوی جهاد کشاورزی استان مرکزی فراهم خواهد شد.

وی با اشاره تولید یک نوع نان خاص در اراک خاطر نشان کرد: فتیر در خشکه‌پزی‌ها و شیرینی‌پزی‌های سنتی اراک تولید می‌شود که از آرد گندم سفید یا نیمه‌سبوس‌دار استفاده می‌کنند.

رییس سازمان جهاد کشاورزی استان مرکزی گفت: این واحدها بخشی از مصرف‌کنندگان آرد در استان هستند و در کنار نانوایی‌های صنعتی و کارخانه‌های ماکارونی، نقش مهمی در گردش آرد دارند.

صفری با بیان اینکه، استان مرکزی در تولید گندم رتبه دارد، اما در فرآوری آن موفق نیست، توضیح داد: این استان در بهترین شرایط بارندگی‌ها سالانه بیش از ۵۰۰ هزار تُن گندم تولید می‌کند اما متأسفانه زیرساخت‌های لازم برای فرآوری تخصصی آن در استان وجود ندارد.

وی بیان کرد: واحدهای آسیاب سنتی فعال هستند، اما برای تولید آرد مناسب نان‌های صنعتی نیاز به تجهیزات مدرن و سرمایه‌گذاری جدید است و در حال رایزنی با بخش خصوصی برای احداث کارخانه‌های آرد تخصصی در دستور کار است.

آمادگی اداره کل صمت در حمایت از سرمایه‌گذاران نان صنعتی

در همین زمینه، معاون برنامه‌ریزی و سرمایه‌گذاری اداره صنعت، معدن و تجارت استان مرکزی نیز از آمادگی این نهاد برای همکاری با سرمایه‌گذاران در صنعت تولید انواع نان خبر داد.

بیژن جنابی گفت: در کارگروه رفع موانع تولید استان، مشکلات مالیاتی فعالان این صنعت مورد توجه قرار گرفته و حمایت‌های لازم در زمینه تسهیلات تکلیفی و تأمین زمین در دستور کار قرار دارد.

وی افزود: در حال حاضر یک سرمایه‌گذار برای تولید نان باگت در شهر اراک اعلام آمادگی کرده که مورد حمایت صنعت و معدن استان قرار گرفته است.

کلام آخر:

با توجه به آمارهای ارائه‌شده و نظرات کارشناسان در خصوص وضعیت تولید گندم در استان مرکزی، به نظر می‌رسد که این استان با وجود سهم قابل‌توجهی در تولید گندم، همچنان در مراحل پس از تولید دچار نواقص و کمبودهایی است که مانع بهره‌برداری کامل از این ظرفیت‌های کشاورزی می‌شود. نبود زیرساخت‌های صنعتی و ضعف در سرمایه‌گذاری بخش خصوصی از جمله چالش‌های مهمی است که باید مورد توجه قرار گیرد.

توسعه حلقه‌های میانی و انتهایی زنجیره ارزش گندم، از جمله تأسیس آسیاب‌های مدرن و واحدهای تولید آرد تخصصی، می‌تواند به افزایش ارزش افزوده محصولات و بهبود وضعیت اقتصادی کشاورزان و تولیدکنندگان منطقه کمک کند. همچنین، ایجاد شهرک‌های تخصصی فرآوری غلات و رفع موانع فرهنگی مصرف نان‌های صنعتی می‌تواند موجب رونق این صنعت و ایجاد اشتغال پایدار در منطقه شود.

در نهایت، با توجه به پتانسیل‌های موجود، گذر از خام‌فروشی گندم و حرکت به سمت تولید نان‌های صنعتی نه تنها می‌تواند برای اقتصاد استان مرکزی بسیار مفید باشد بلکه گامی در جهت تحقق سیاست‌های اقتصاد مقاومتی و توسعه پایدار خواهد بود. لذا پیشنهاد می‌شود که دولت و نهادهای مرتبط با جدیت بیشتری به ایجاد زیرساخت‌ها و حمایت از سرمایه‌گذاری در این حوزه بپردازند.