صنعت آبزی پروری ماهنشان درگیر چالش‌ها و موانع

ایرنا/ زنجان - ایرنا - شهرستان ماهنشان در استان زنجان، با ظرفیت‌های گوناگون به ویژه در صنعت آبزی پروری (پرورش ماهی) حرفی برای گفتن در کشور دارد به طوریکه رفع موانع پیش روی آنها می‌تواند چشم انداز رو به رشدی را برای توسعه این بخش مهم و اقتصادی فراهم کند و این امر نیازمند توجه ویژه مسوولان است.

به گزارش ایرنا، ماهنشان یکی از شهرستان‌های استان زنجان است که در فاصله حدود ۱۱۵ کیلومتری از مرکز استان قرار دارد و دارای قدمتی چهار هزار ساله بوده که از زمان مهاجرت آریایی ها این شهر بنا نهاده شده است.

---

بازار

---

این شهرستان دارای ظرفیت های متعددی در حوزه های گوناگون به ویژه از قطب‌های اصلی تولید ماهی در استان زنجان به شمار می رود که در حال حاضر تولیدکنندگان آن با چالش‌هایی مواجه هستند.

صنعت پرورش ماهی در ماهنشان یکی از بخش‌های مهم اقتصادی این منطقه محسوب می‌شود، این شهرستان به دلیل موقعیت جغرافیایی و وجود رودخانه‌ها و منابع آبی طبیعی، شرایط مناسبی برای پرورش ماهی دارد.

این منطقه به ویژه بخاطر پرورش ماهی قزل‌آلا شهرت دارد و در سال‌های اخیر توسعه خوبی در زمینه آبزی‌پروری داشته است.

از ویژگی‌های منطقه ماهنشان برای پرورش ماهی می‌توان به اقلیم مناسب آن اشاره کرد به طوریکه آب‌وهوای ماهنشان به دلیل کوهستانی بودن، برای پرورش ماهیان سردآبی مانند قزل‌آلا بسیار مناسب است.

همچنین وجود رودخانه‌هایی چون قزل‌اوزن و دریاچه‌های فصلی، تأمین منابع آب مورد نیاز برای استخرهای پرورش ماهی را تسهیل می‌کند.

خبرنگار ایرنا برای بررسی مشکلات پیش روی این صنعت در ماهنشان و راهکارهای برون رفت را از متولیان مربوطه جویا شده است:

تولید سالانه ۱۳ هزار تن گوشت ماهی در ماهنشان

مدیر شیلات و آبزیان سازمان جهاد کشاورزی استان زنجان با بیان اینکه شهرستان ماهنشان ۸۳۴ مزرعه پرورش آبزی دارد گفت: از این تعداد ۶۸۳ واحد آن فعال هستند که قطب بی‌رقیب آبزی‌پروری در غرب کشور محسوب می‌شود.

سیده مهریدخت مرتضوی، افزود: هم‌اکنون سالانه بیش از ۱۳ هزار تن گوشت ماهی در این منطقه تولید می‌شود که سهم بزرگی در امنیت غذایی استان و کشور دارد؛ اما فعالان این عرصه با چالش‌های جدی روبه رو هستند.

وی اظهار داشت: نوسانات شدید قیمت نهاده‌ها و خوراک، ناترازی برق در فصول گرم که منجر به تلفات ناگهانی می‌شود و همچنین فرسودگی برخی زیرساخت‌های سنتی که نیاز به نوسازی و مکانیزاسیون فوری دارند، مهم‌ترین دغدغه‌های تولیدکنندگان آبزی در ماهنشان است.

مرتضوی با بیان اینکه ماندگاری نام ماهنشان در بازارهای ملی و فراملی، نیازمند رفع گره‌های کور اداری و زیرساختی است خاطرنشان کرد: موانع اصلی را می‌توان در چهار محور خلاصه کرد.

وی اظهار کرد: نخست، بروکراسی پیچیده و سخت‌گیرانه‌ی محیط‌زیست و حرایم بهداشتی که سد راه توسعه مزارع پرورش ماهی موجود است.

مدیر شیلات و آبزیان سازمان جهاد کشاورزی استان زنجان ادامه داد: مشکل حق مالکیت و اسناد ثبتی اراضی که مانع دریافت تسهیلات بانکی می‌شود و تخصیص دبی پایین در پروانه‌های بهره‌برداری آب که با ظرفیت واقعی تولید همخوانی ندارد، از دیگر موانع اصلی است.

تا زمانی که زنجیره ارزش (صنایع فرآوری و مارکتینگ) در خودِ ماهنشان مستقر نشود، سود اصلی این قطب تولیدی نصیب واسطه‌ها خواهد شد.وی تصریح کرد: در نهایت کمبود شدید اعتبارات دولتی برای ایجاد صنایع تبدیلی و بسته‌بندی مشکل فعالان این صنعت است و تا زمانی که زنجیره ارزش (صنایع فرآوری و مارکتینگ) در خودِ ماهنشان مستقر نشود، سود اصلی این قطب تولیدی نصیب واسطه‌ها خواهد شد.

مرتضوی با اشاره به ارتقای محصولات این شهرستان گفت: مدیریت شیلات برای جهش کیفی محصولات ماهنشان، سه راهبرد اساسی را دنبال می‌کند که تکنولوژی‌محوری، ورود سیستم‌های نانوحباب و دستگاه‌های اکسیژن‌ساز نوین برای افزایش بهره‌وری در شرایط کم‌آبی از جمله آن است.

وی اظهار داشت: ساماندهی و مانع‌زدای، پیگیری از طریق پنجره واحد برای حل مشکل اسناد زمین و اصلاح حرایم بهداشتی جهت قانونی‌کردن واحدهای غیرمجاز از دیگر اقدامات این بخش است.

مدیر شیلات و آبزیان سازمان جهاد کشاورزی استان زنجان با اشاره به تکمیل زنجیره ارزش خاطرنشان کرد: حمایت ویژه از سرمایه‌گذارانی که در حوزه بسته‌بندی، فیله‌کنی و برندینگ ماهی ماهنشان وارد شوند تا محصول این شهرستان با نام و نشان خودِ منطقه به بازارهای صادراتی (روسیه و کشورهای همسایه) ارسال شود که هدف سازمان عبور از خام‌فروشی و تبدیل ماهنشان به مرکز تخصصی صادرات آبزیان است.

عدم بازاریابی مناسب برای تولیدات، چالش مهم صنعت پرورش ماهی در ماهنشان

نماینده مردم ماهنشان و ایجرود در مجلس شورای اسلامی نیز در این خصوص گفت: صنعت پرورش ماهی در ماهنشان با چالش‌های افزایش هزینه‌های تأمین خوراک و خدمات نظام دامپزشکی و همچنین عدم بازاریابی مناسب برای تولیدات مواجه بوده که این وضعیت، نیازمند توجه و اتخاذ راهکارهای حمایتی جدی است.

پرورش‌دهندگان ماهی نیز مانند دامداران، از گرانی نهاده‌ها و مسائل مرتبط با تأمین خوراک رنج می‌برند. اما در کنار این موضوع، دغدغه بزرگ‌تر آن‌ها در حال حاضر، ناتوانی در فروش و بازاریابی محصول نهایی است.سید جمال موسوی به تأمین خوراک مورد نیاز در مزرعه های پرورش ماهی در شهرستان ماهنشان اشاره کرد و افزود: پرورش‌دهندگان ماهی نیز مانند دامداران، از گرانی نهاده‌ها و مسائل مرتبط با تأمین خوراک رنج می‌برند. اما در کنار این موضوع، دغدغه بزرگ‌تر آن‌ها در حال حاضر، ناتوانی در فروش و بازاریابی محصول نهایی است.

موسوی اظهار کرد: این تولیدکنندگان، با زحمات فراوان، محصول را به سرانجام می‌رسانند، اما در مرحله فروش با بازار نامناسب و قیمت‌گذاری غیرحمایتی مواجه می‌شوند که سوددهی زحمات آن‌ها را به حداقل می‌رساند.

وی همچنین با اشاره به مراجعات متعدد پرورش‌دهندگان ماهی در خصوص مشکل تعرفه های نظام دامپزشکی، خاطرنشان کرد: متأسفانه نظام دامپزشکی در حال حاضر به گونه‌ای عمل می‌کند که در عمل به یک مانع درآمدزایی برای تولیدکننده تبدیل شده است.

این نماینده مجلس ادامه داد: بسیاری از پرورش‌دهندگان ماهی، برای دریافت مجوزها و نظارت‌های معمول، مجبور به پرداخت هزینه‌های گزاف ماهانه هستند؛ مبالغی که به گفته تولید کنندگان، گاهی از چند میلیون تومان تا ارقام بالاتر متغیر است.

وی اضافه کرد: این رویه باعث شده است که نظام دامپزشکی از جایگاه نظارتی خود خارج شده و به عاملی برای کسب درآمد تبدیل شود، در حالی که این هزینه‌ها باید صرف ارتقای سلامت و بهبود روند تولید شود.

نماینده مردم ماهنشان و ایجرود تاکید کرد: این مسائل، از جمله مشکلات اصلی صنعت پرورش ماهی و نیازمند یک راهبرد مشخص و منسجم از سوی مدیران استانی و شهرستانی است تا با رفع موانع بوروکراتیک و اصلاح رویه‌های غیرضروری، زمینه توسعه پایدار در بخش کشاورزی و شیلات استان فراهم شود.

فرآوری و بسته بندی صنعت آبزی پروری ماهنشان، نیازمند سرمایه گذاری و حمایت

مدیر جهاد کشاورزی شهرستان ماهنشان با اشاره به تولید سالانه بیش از ۲۰ هزار تن محصولات شیلاتی گفت: از جمله تولید ۱۸ هزار تن ماهی قزل‌آلا، زنجان را در زمره استان‌های برتر شمالغرب کشور به این لحاظ قرار داده است.

علیرضا رضایی افزود: انواع ماهی‌ تولید شده در زنجان به ویژه شهرستان ماهنشان که قطب تولید آبزیان در استان بوده، از کیفیت بالایی برخوردار است و به لحاظ کیفیت و کمیت رتبه اول میان استان‌های شمالغرب کشور را دارد.

وی با بیان مسائل و چالش های صنعت آبزی پروی ماهنشان یادآور شد: از جمله راهکارهای مقابله با ناترازی انرژی در فصل تابستان و قطعی های مکرر برق و بروز خسارت و تلفات، تجهیز مزارع به ژنراتورها و نیروگاه برق خورشیدی است.

اختصاص سهمیه از سامانه بازارگاه و بهره مندی از اعتبارات خرید خوراک و تجهیز و بروز شدن تجهیزات مزارع و افزایش بهره وری از راهکارهای گذر آبزی پروروان ماهنشان از مشکلات مبتلابه این صنعت است.مدیر جهاد کشاورزی شهرستان ماهنشان بااشاره به افزایش قیمت نهاده های دام تصریح کرد: اختصاص سهمیه از سامانه بازارگاه و بهره مندی از اعتبارات خرید خوراک و تجهیز و بروز شدن تجهیزات مزارع و افزایش بهره وری از راهکارهای گذر آبزی پروران از مشکلات مبتلابه این صنعت است.

وی با بیان اینکه صنعت فرآوری و بسته بندی این محصول به شدت نیازمند سرمایه گذاری و حمایت است اظهار داشت: صادرات در این بخش با وجود اینکه به صورت غیر رسمی صورت می گیرد اما با اخذ کد سلامت محصول و رجیستری می تواند بصورت رسمی و مستقیم و با برند ماهنشان انجام شود.