محله‌محوری، نسخه خراسان جنوبی برای کاهش آسیب‌های اجتماعی

ایرنا/ بیرجند - ایرنا - نشست شورای اجتماعی خراسان جنوبی با محوریت بررسی اعتبارات ابلاغی سازمان امور اجتماعی کشور و تشریح اقدامات دستگاه‌ها در اجرای طرح محله‌محور برگزار شد؛ نشستی که در آن از رشد شاخص‌های اجتماعی، توسعه مراکز سلامت روان، فعال‌سازی گروه‌های سازش محلی و راه‌اندازی صدها قرارگاه مسجدمحور به‌عنوان محورهای اصلی کاهش آسیب‌های اجتماعی در استان یاد شد.

به گزارش خبرنگار ایرنا، در شورای اجتماعی خراسان جنوبی که با حضور مدیران دستگاه‌های اجرایی، قضایی، انتظامی و نهادهای مردمی برگزار شد، مسئولان با ارائه آمار و گزارش عملکرد، از تمرکز ویژه استان بر رویکرد «محله‌محوری» به‌عنوان راهبرد اصلی پیشگیری و کنترل آسیب‌های اجتماعی خبر دادند.

بر اساس اعلام مسئولان، بیش از ۸۱ میلیارد ریال اعتبار از سوی سازمان امور اجتماعی کشور به خراسان جنوبی ابلاغ شده که بخش قابل توجهی از آن به تقویت اورژانس اجتماعی، توسعه مراکز سراج در حوزه سلامت روان، اجرای طرح‌های مشاوره‌ای، کاهش آسیب در مناطق کم‌برخوردار و حمایت از برنامه‌های فرهنگی و اجتماعی اختصاص یافته است.

در این نشست همچنین بر نقش مساجد، معتمدان محلی، گروه‌های سازش، مراکز مشاوره انتظامی، قرارگاه‌های بسیج و دستگاه قضایی در کاهش ورودی پرونده‌ها، پیشگیری از اختلافات خانوادگی، مدیریت آسیب‌هایی همچون اعتیاد و خودکشی و تقویت سرمایه اجتماعی تأکید شد.

هم‌افزایی بین‌بخشی، واگذاری بخشی از حل مسائل به مردم در قالب گروه‌های محلی و تقویت مداخلات تخصصی در حوزه سلامت روان سه محور اصلی برنامه‌های اجتماعی استان در سال جاری عنوان شد.

فعالیت ۴۷ سازمان مردم نهاد در خراسان‌جنوبی

مدیرکل دفتر امور اجتماعی و فرهنگی استانداری خراسان جنوبی در این نشست از رشد ۵۶ درصدی توسعه سازمان‌های مردم‌نهاد در دولت چهاردهم خبر داد و گفت: در ارزیابی‌های سازمان امور اجتماعی کشور، این استان در زمره رتبه‌های برتر شاخص‌های توسعه اجتماعی و فرهنگی قرار گرفته است.

مژگان شریفی افزود: ارتقای شاخص‌های توسعه اجتماعی و فرهنگی ذیل سند توسعه راهبردی استان محقق شده و بر اساس ارزیابی‌های انجام شده، خراسان جنوبی جزو ردیف‌های بالای کشوری است که نتایج نهایی آن تا پایان اسفندماه به صورت مکتوب اعلام خواهد شد.

وی با اشاره به رشد مشارکت‌های اجتماعی در استان اظهار کرد: در دولت چهاردهم شاهد رشد ۵۶ درصدی در حوزه توسعه سازمان‌های مردم‌نهاد بوده‌ایم و ۴۷ سازمان مردم‌نهاد تاسیس یا تمدید مجوز شده‌اند.

توزیع ۸۰ میلیارد ریال اعتبار اجتماعی در خراسان‌جنوبی

مدیرکل دفتر امور اجتماعی و فرهنگی استانداری خراسان جنوبی با بیان اینکه بالغ بر ۸۰ میلیارد ریال اعتبار در این حوزه توزیع شده است، گفت: راه‌اندازی مرکز توانمندسازی زنان و دختران آسیب‌دیده اجتماعی با اختصاص ۳۰ میلیارد ریال و تخصیص ۲۰ میلیارد ریال به مجتمع فوریت‌های اجتماعی از جمله این اقدامات است.

شریفی اظهار کرد: برای نخستین بار رویداد «شهروند ارزشمند» در استان برگزار و از ۶۴ نفر از مفاخر و فعالان فرهنگی و اجتماعی تقدیر شد و اجرای طرح شبکه مدیریت محله‌محور نیز به عنوان یکی از کلان‌پروژه‌های دولت چهاردهم در دستور کار قرار دارد.

وی در خصوص ابلاغ اعتبارات سازمان امور اجتماعی کشور گفت: در مجموع ۸۱ میلیارد و ۶۲۹ میلیون ریال اعتبار در این حوزه به استان ابلاغ شده است که از این میزان ۳۹ میلیارد و ۷۴۵ میلیون ریال به اداره کل بهزیستی اختصاص یافت.

مدیرکل دفتر امور اجتماعی و فرهنگی استانداری خراسان جنوبی افزود: بخشی از این اعتبار برای تجهیز اورژانس اجتماعی از جمله خرید یک دستگاه خودروی امدادی برای شهرستان درمیان به مبلغ ۳۴ میلیارد ریال هزینه می‌شود.

وی ادامه داد: در حوزه مشاوره و مددکاری اجتماعی و با هدف تقویت خدمات برای نوجوانان و جوانان، ۲۵ میلیارد و ۴۲۰ میلیون ریال برای توسعه مراکز سراج دانشگاه علوم پزشکی اختصاص یافته است که این مراکز در حوزه سلامت روان اجتماعی فعالیت دارند.

شریفی با اشاره به تخصیص اعتبار سایر دستگاه‌ها گفت: چهار میلیارد و ۷۶۶ میلیون ریال به معاونت فرهنگی و اجتماعی فرماندهی انتظامی استان برای اجرای طرح «همیاران آرامش اجتماعی» و ۶ میلیارد و ۱۷۸ میلیون ریال به سازمان بسیج برای اجرای بسته کاهش آسیب در مناطق حاشیه‌نشین و کم‌برخوردار اختصاص یافته است.

وی همچنین از تخصیص بیش از ۹ میلیارد ریال اعتبار در ۲ مرحله به دانشگاه بیرجند برای اجرای طرح «کرامت» و برگزاری دوره‌های آموزشی مهارت‌های اجتماعی ویژه دانشجویان به‌ویژه در خوابگاه‌ها خبر داد و افزود: گزارش جامع اقدامات و نتایج طرح‌ها در جلسه‌ای جداگانه ارائه خواهد شد.

پیوند منزل، مدرسه، مسجد و محله

مدیرکل دفتر امور اجتماعی استانداری خراسان جنوبی در خصوص آخرین وضعیت طرح محله محور در استان گفت: پس از ابلاغ وزیر کشور، هفت جلسه شورای اجتماعی استان به ریاست استاندار برگزار شد که از نظر میزان برگزاری نشست‌های محله‌محور، خراسان جنوبی جزو استان‌های پیشرو در کشور است.

وی افزود: با تشکیل کمیته‌های تخصصی در حوزه‌های عمران و امور شهری، بهداشت، امنیت، فرهنگی، حمایتی و مدیریت بحران، ساختار اجرایی طرح تقویت شد و برای نخستین بار در کشور، کمیته محله‌محور ذیل قرارگاه مدیریت بحران استان تشکیل شد.

شریفی از اجرای برنامه‌های مهارت‌آموزی و توسعه کارآفرینی محلی خبر داد و گفت: طرح پیوندسازی اجتماعی «منزل، مدرسه، مسجد و محله» اجرا شده و قرارگاه ایده‌پردازی فرهنگی و هنری مساجد و محلات نیز راه‌اندازی شده است.

وی اضافه کرد: طرح «راهی نو» با حضور دختران نسل هشتادی طی روزهای اخیر برگزار شد که با استقبال گسترده همراه بود و همچنین طرح «مسجد پایگاه مهارت» برای نخستین بار در کشور در استان اجرایی شده است.

مدیرکل دفتر امور اجتماعی و فرهنگی استانداری خراسان جنوبی درباره راه‌اندازی سازمان مردم‌نهاد صلح و سازش در استان نیز گفت: تشکیل و راه‌اندازی گروه‌های سازش محله‌ای از اقدامات شاخص استان است که به‌گفته مسئولان قضایی، در سطح کشور کم‌نظیر محسوب می‌شود.

سراج پلی برای عبور بحران‌های روانی

رئیس دانشگاه علوم پزشکی بیرجند نیز با بیان راه‌اندازی مراکز «سراج» از سال ۱۳۹۴ در کشور، اظهار کرد: این مراکز ابتدا با سه واحد فعالیت خود را آغاز کردند و از سال ۱۴۰۱ روند توسعه آنها شتاب گرفت، به‌طوری که اکنون یکصد مرکز سراج در کشور فعال است و در خراسان جنوبی نیز یک مرکز در بیمارستان امام رضا(ع) بیرجند فعالیت می‌کند.

محمود گنجی فرد هدف از تأسیس مراکز سراج را ایجاد حلقه واسط میان خدمات اولیه سلامت روان و بیمارستان‌ها دانست و گفت: در ساختار سنتی، بیماران از مطب‌ها یا مراکز خدمات جامع سلامت به بیمارستان ارجاع می‌شدند، اما مرکز سراج به‌عنوان یک ساختار میانجی، علاوه بر ارائه خدمات تخصصی روانپزشکی، روانشناسی و مددکاری، ارتباط با فرمانداری‌ها و دستگاه‌هایی مانند بهزیستی، هلال احمر، شهرداری، دادگستری و سایر نهادهای مرتبط را برقرار می‌کند تا عوامل اجتماعی مؤثر در بروز اختلالات نیز بررسی شود.

رئیس دانشگاه علوم پزشکی بیرجند ادامه داد: اگر یکی از اعضای خانواده دچار اختلال روانی باشد، به‌طور متوسط ۳۰ درصد منابع مالی خانواده صرف درمان و پیامدهای آن می‌شود، اما به دلیل انگ اجتماعی، بسیاری از مبتلایان مراجعه نمی‌کنند و آمار واقعی می‌تواند بالاتر از ارقام ثبت‌شده باشد.

وی گفت: یکی از مشکلات جدی، رهاشدگی بیماران پس از ترخیص است، به‌طوری که پیش از راه‌اندازی ساختارهای واسط مانند سراج، حدود ۶۵ درصد بیماران از چرخه خدمات درمانی خارج می‌شدند.

گنجی با تأکید بر لزوم همکاری بین‌بخشی افزود: درمان پزشکی تنها بخشی از مسیر است و برای ریشه‌یابی مشکلاتی مانند ترک تحصیل، اعتیاد، بیکاری یا مسائل قضایی در خانواده‌ها، همکاری دستگاه‌هایی همچون قوه قضاییه، نیروی انتظامی، کمیته امداد، آموزش و پرورش، اداره کار و سازمان بهزیستی ضروری است.

وی استقرار مددکار اجتماعی در فرمانداری‌ها را از نیازهای مهم استان عنوان کرد و گفت: این موضوع بارها مکاتبه و پیگیری شده و می‌تواند به هماهنگی بهتر بین دستگاه‌ها کمک کند.

رئیس دانشگاه علوم پزشکی بیرجند همچنین از ارائه ۱۱۵ ویزیت تخصصی توسط روانپزشک و پزشکان عمومی آموزش‌دیده در مرکز سراج خبر داد و افزود: توسعه مراکز سراج در شهرستان‌های فردوس و قاینات و نیز تأمین فضای مناسب در مجاورت بیمارستان امام رضا(ع) بیرجند از پیشنهادهای مطرح‌شده برای تقویت خدمات سلامت روان در استان است.

افزایش ۳۰ درصدی تماس با اورژانس اجتماعی

مدیرکل بهزیستی خراسان جنوبی هم گفت: در سال جاری راه‌اندازی اورژانس اجتماعی در شهرستان عشق‌آباد و همچنین بخش درح سربیشه با همکاری دستگاه‌های مرتبط در دستور کار قرار دارد که بزودی به بهره‌برداری خواهد رسید.

حمیدرضا گازرانی با بیان اینکه خدمات مشاوره‌ای استان نیز توسعه یافته است، افزود: امسال میزان خدمات ارائه شده از طریق خط ۱۲۳ اورژانس اجتماعی نسبت به مدت مشابه سال گذشته ۳۰ درصد افزایش داشته که نشان‌دهنده دسترسی بیشتر مردم به خدمات تخصصی و مداخلات به‌موقع است.

وی ادامه داد: علاوه بر تا مین یک خودرو از محل اعتبارات ابلاغی، ۲ دستگاه خودرو دیگر نیز از سوی ستاد سازمان بهزیستی به استان اختصاص یافته که به تقویت ناوگان اورژانس اجتماعی کمک خواهد کرد.

گازرانی از اجرای طرح «محله‌محور» با مشارکت فعال بهزیستی خبر داد و گفت: این طرح با جدیت در استان دنبال می‌شود و ۲ هزار و ۴۰۰ نفر از همکاران و فعالان اجتماعی در اجرای طرح «سلام محله» همکاری داشته‌اند که تلاش می‌کنیم دامنه آن را افزایش دهیم.

مدیرکل بهزیستی خراسان جنوبی همچنین از جذب ۱۰ نیروی جدید در حوزه اورژانس اجتماعی استان خبرداد و افزود: این نیروها برای جبران کمبود نیروی انسانی در برخی شهرستان‌ها به کارگیری خواهند شد.

وی اضافه کرد: توسعه بخش‌هایی نظیر «خانه تلاش» از دیگر اقدامات انجام شده در استان است و امیدواریم با همراهی همکاران و حمایت مسئولان، خدمات شایسته‌تر و با کیفیت‌تری به مردم خراسان جنوبی ارائه شود.

۷۷ درصد پرونده‌های مشاوره انتظامی به سازش ختم می‌شود

معاون فرهنگی و اجتماعی فرماندهی انتظامی خراسان جنوبی از ارائه بیش از ۲۴ هزار خدمت مشاوره‌ای در استان خبر داد و گفت: ۷۷ درصد پرونده‌های ارجاعی به دوایر اجتماعی کلانتری‌ها منجر به مصالحه شده است.

علیرضا ملک آبادی افزود: اکنون حدود ۴۰ مشاور در مجموعه انتظامی استان فعالیت دارند که نیمی از آنان کادر رسمی و نیمی دیگر به‌صورت قراردادی و عمدتاً از نیروهای بومی استان هستند و خدمات مشاوره حضوری و تلفنی را به‌صورت رایگان به شهروندان ارائه می‌دهند.

وی گفت: در سال جاری ۵۱۲ نفر از خدمات مشاوره حضوری بهره‌مند شدند، ۱۶ هزار و ۹۶۶ نفر مشاوره تلفنی دریافت کردند و در مجموع ۲۴ هزار و ۳۲۶ خدمت مشاوره‌ای در استان ارائه شده است.

معاون فرهنگی و اجتماعی فرماندهی انتظامی خراسان جنوبی ادامه داد: در حوزه پرونده‌ها، حدود ۱۰ درصد مربوط به مسائل خانوادگی و ۲۷ درصد در حوزه اجتماعی بوده و همچنین ۱۰ درصد از پرونده‌ها از حوزه‌های دیگر به مراکز مشاوره ارجاع شده است.

صلح و سازش ۳۳۳ پرونده در محلات پیش از ورود به دادگستری

معاون اجتماعی و پیشگیری از وقوع جرم دادگستری خراسان جنوبی نیز گفت: در چارچوب اجرای طرح محله‌محور، ۱۰ گروه سازش محلی در بیرجند تشکیل و طی ۹ ماه گذشته ۳۳۳ فقره پرونده با صلح و سازش مختومه شده است.

حجت الاسلام امیر زارع حسینی افزود: ۱۰ تیم متشکل از معتمدان، ریش‌سفیدان و افراد بانفوذ محلی انتخاب شدند که پس از گذراندن ۴۰ ساعت آموزش حقوقی، در ۱۰ محله شهر بیرجند مستقر شدند.

وی ادامه داد: این گروه‌های سازش محلی در مناطقی از جمله حاجی‌آباد، مهرشهر، خیابان ظفر، شعبانیه، الهیه، مصلی و برخی دیگر از محلات فعالیت دارند و به اختلافات محلی رسیدگی می‌کنند.

زارع حسینی در خصوص عملکرد این گروه‌ها گفت: در ۹ ماه گذشته ۲ هزار و ۷۹۳ مراجعه به این مراکز ثبت شده و به همین میزان مشاوره ارائه شده که از این تعداد ۳۳۳ پرونده منجر به سازش شد.

معاون اجتماعی و پیشگیری از وقوع جرم دادگستری خراسان جنوبی افزود: تمرکز اصلی این گروه‌ها بر اختلافات خانوادگی و همچنین مشکلات ناشی از فرهنگ آپارتمان‌نشینی است که بخش قابل توجهی از ورودی پرونده‌ها به دستگاه قضایی را تشکیل می‌دهد.

زارع حسینی بیان کرد: در حوزه اختلافات خانوادگی، حل‌وفصل یک نزاع می‌تواند از تشکیل حدود ۱۸ پرونده مرتبط در حوزه خانواده جلوگیری کند و این موضوع نقش مهمی در کاهش ورودی پرونده‌ها دارد.

وی همچنین از اجرای کارگاه‌های «همسایه خوب» خبرداد و گفت: در این کارگاه‌ها شهروندان با قوانین تملک آپارتمان‌ها، نحوه استفاده از مشاعات و الزامات پرداخت شارژ ساختمان آشنا می‌شوند تا از بروز اختلافات جزئی میان همسایگان پیشگیری شود.

معاون اجتماعی و پیشگیری از وقوع جرم دادگستری خراسان جنوبی در بخش دیگری از سخنان خود به موضوع فرار از منزل پرداخت و افزود: اگرچه از نظر آماری استان در برخی شاخص‌ها رتبه بالایی دارد، اما تحلیل پرونده‌ها نشان می‌دهد بسیاری از موارد گزارش‌شده ناشی از حساسیت بالای خانواده‌ها در بافت سنتی استان است.

زارع حسینی توضیح داد: در بسیاری از موارد، خروج کوتاه‌مدت نوجوانان از منزل بلافاصله از سوی خانواده گزارش می‌شود، در حالی که این موارد لزوماً به معنای قرار گرفتن فرد در معرض آسیب‌های جدی اجتماعی نیست و با بازگشت به خانواده خاتمه می‌یابد.

تجربه موفق محله محوری با قرارگاه شهید سلیمانی

معاون اجتماعی سپاه انصارالرضا(ع) خراسان جنوبی نیز گفت: از سال ۱۴۰۰ قرارگاه شهید سلیمانی با محوریت مساجد در استان راه‌اندازی شده و اکنون ۴۸۲ قرارگاه محله‌محور در سطح استان فعال است.

سرهنگ مهدی طیبی افزود: تجربه موفق مدیریت و کنترل کرونا با تکیه بر ظرفیت‌های مردمی، الگوی شکل‌گیری این قرارگاه‌ها بود و امروز نیز با مرکزیت مسجد و محوریت امام جماعت، فعالیت‌های اجتماعی، فرهنگی و خدمات‌رسانی در محلات دنبال می‌شود.

وی اظهار کرد: این قرارگاه‌ها با مشارکت مستقیم مردم، پایگاه‌های بسیج و بهره‌گیری از ظرفیت نهادهای خدمات‌رسان، به رفع نیازهای محلات به‌ویژه در مناطق کم‌برخوردار و حاشیه‌نشین می‌پردازند.

طیبی اجرای برنامه‌های مهارت‌آموزی، کارآفرینی و اشتغال‌زایی را از اقدامات مهم این قرارگاه‌ها برشمرد و گفت: حمایت از خانواده‌های آسیب‌پذیر از طریق توزیع بسته‌های معیشتی در مناسبت‌هایی مانند شب یلدا، عید نوروز، ماه مبارک رمضان، اعیاد کرامت و آغاز سال تحصیلی انجام شده است.

وی افزود: برنامه‌های پایش سلامت و غربالگری، ارائه خدمات مشاوره‌ای، افزایش تاب‌آوری اجتماعی از طریق آموزش و برگزاری برنامه‌های نشاط‌آفرین ورزشی و تفریحی در محلات نیز در دستور کار قرار دارد.

سهم ۲۲ میلیارد ریالی خراسان جنوبی از اعتبارات استان‌های مرزی

نماینده سازمان‌های مردم‌نهاد خراسان جنوبی نیز از اختصاص ۲۲ میلیارد ریال اعتبار به استان های مرزی شرق کشور در حوزه طرح‌های اجتماعی خبر داد و گفت: این میزان در مقایسه با برخی استان‌ها از جمله سیستان و بلوچستان که ۶ میلیارد ریال دریافت کرده‌اند، نشان‌دهنده جایگاه فعال خراسان جنوبی در اجرای برنامه‌های اجتماعی است.

سیدمصطفی حسینی درباره جذب منابع بین‌المللی افزود: در قالب طرح «اس‌جی‌پی» سازمان ملل متحد، ۲۴ هزار دلار اعتبار با محوریت کارآفرینی اجتماعی، محیط زیست و مدرسه برای استان پیش‌بینی شده که مراحل اجرایی آن در حال انجام است.

وی با بیان اینکه ورود خیران ریسک‌پذیر به حوزه اجتماعی از اتفاقات مثبت استان است، اظهار کرد: خیران ریسک‌پذیر برخلاف رویکردهای سنتی مانند مدرسه‌سازی یا احداث مراکز درمانی، در طرح‌های اجتماعی مداخله‌گر مشارکت می‌کنند و در این زمینه نیز طرحی با مشارکت یکی از این خیران تهیه و ارسال شده است.

۲۰ میلیارد ریال پشتوانه مدرسه اجتماعی

نماینده سازمان‌های مردم‌نهاد خراسان جنوبی ادامه داد: در صورت نهایی شدن این طرح، ۲۰ میلیارد ریال اعتبار در قالب «مدرسه اجتماعی» با تمرکز بر موضوعات محیط زیستی و توسعه پنل‌های خورشیدی اختصاص خواهد یافت.

وی در بخش دیگری از سخنان خود به موضوع امیدآفرینی و پیشگیری از آسیب‌های اجتماعی پرداخت و گفت: یکی از خلأهای جدی در حوزه اجتماعی، کم‌توجهی به مهارت‌های فرزندپروری به‌ویژه در دوره نوجوانی است و بررسی‌ها نشان می‌دهد بخش قابل توجهی از چالش‌های حوزه نوجوانان، ریشه در ضعف ارتباط مؤثر بین والدین و فرزندان دارد و در همین راستا، برنامه مشترکی میان وزارت بهداشت و ستاد مبارزه با مواد مخدر تدوین شده که با مدیریت یونیسف در حال اجراست.

حسینی افزود: در قالب این برنامه، کتابچه‌ای علمی و جامع در حوزه مهارت‌های فرزندپروری تهیه شده که می‌تواند زمینه‌ساز تقویت گفت‌وگو در خانواده‌ها باشد، گفتمان‌سازی در بستر خانواده، مدرسه و محله باید به‌صورت همزمان دنبال شود تا فرهنگ گفت‌وگو، مهارت ارتباطی و ارتقای سطح تاب‌آوری اجتماعی در جامعه تقویت شود.

وی تأکید کرد: توجه جدی به آموزش مهارت‌های فرزندپروری و تقویت ارتباط والدین و نوجوانان، می‌تواند در کاهش آسیب‌هایی مانند فرار از منزل و سایر ناهنجاری‌های اجتماعی نقش مؤثری ایفا کند.

آخرین خبر خراسان جنوبی در اینستاگرام : https://instagram.com/skhorasan_today