الله‌آباد، تالابی که قربانی زهکشی شد!

فارس/ در جنوب دشت الله‌آباد، جایی که باید آب مایه حیات تالاب باشد، زهکشی بزرگ آب را می‌بلعد و زمین را خشک‌تر می‌کند؛ تناقضی تلخ که تالاب آبیک را به مرز فرسودگی کشانده است.

در جنوب دشت الله‌آباد و تالاب آن، جایی که انتظار می‌رود نشانی از حیات و رطوبت باشد، این روزها چشم در چشم زهکشی بزرگ و پرآب می‌شویم؛ زهکشی‌ای که آب را در خود جمع کرده، اما دشت و تالاب را در عطش و خشکی رها کرده است. تناقضی تلخ در قلب یکی از مهم‌ترین پهنه‌های آبی قزوین؛ جایی که آب هست، اما برای تالاب نیست.داستان کوتاه شدن عمر تالاب الله‌آباد آبیک به دهه ۸۰ بازمی‌گردد؛ زمانی که زهکش دشت الله‌آباد در سال ۸۸ به طول ۴۰ کیلومتر و وسعت محدوده ۳۲ هزار هکتار در شهرستان آبیک توسط جهاد کشاورزی احداث شد.
هدف از احداث این زهکش جلوگیری از نفوذ شوری آب به اراضی بالا دستی بوده و قرار بود آب‌های شور از مسیر کانال‌های فرعی به دریاچه نمک قم هدایت شود، اما آنچه امروز کارشناسان و فعالان محیط زیست از آن سخن می‌گویند، چیزی فراتر از یک طرح عمرانی نادرست است؛ زخمی ماندگار بر پیکر تالابی که حالا برای نفس کشیدن هم آب ندارد.خروج میلیون‌ها مترمکعب آب از دل دشتبه گفته کارشناسان محیط زیست، این زهکش سالانه بین ۲۰ تا ۲۵ میلیون مترمکعب آب شیرین حاصل از بارش‌ها و رودخانه‌های استان را از منطقه خارج می‌کند؛ آبی که باید در جان تالاب می‌ماند، اما راهی شوره‌زار قم می‌شود.
همین خروج مداوم، به گفته آنان، به دردی مزمن تبدیل شده که ریشه خشکی را هر روز عمیق‌تر می‌کند.فعالان محیط زیست معتقدند تالابی با این ظرفیت، تنها به دلیل تصمیم‌های نادرست برخی مدیران گذشته به چنین سرنوشتی دچار شده و هنوز هم برنامه‌ای جامع برای مسدودسازی دائمی زهکش و احیای کامل آن وجود ندارد.

---

بازار

---

۶۳ درصد منشأ گرد و غبار
سیداسدالله هاشمی، مدیرکل حفاظت محیط زیست استان قزوین، با اشاره به عوامل مختلف شکل‌گیری پدیده ریزگرد در الله‌آباد، برداشت بی‌رویه از منابع آب زیرزمینی، مصرف بالای آب در کشاورزی و ادامه خشکسالی را از دلایل اصلی تشدید گرد و غبار در این منطقه و دو استان همجوار دانست.
وی تأکید کرد: بر اساس مطالعات دانشگاهی و نتایج علمی و آزمایشگاهی که از سوی اداره کل حفاظت محیط زیست البرز ارائه شده، حدود ۶۳ درصد منشأ گرد و غبار در الله‌آباد مربوط به زهکش موجود در این دشت است؛ زهکشی که حالا بیش از آنکه راه‌حل باشد، به یکی از عوامل اصلی بحران تبدیل شده است.

شکافی ۶ متری که آب را می‌بلعد
برخی فعالان محیط زیست می‌گویند زهکش جنوب دشت الله‌آباد شهرستان آبیک با ارتفاع ۶ متری، شکافی ایجاد کرده که آب‌های زیرزمینی دشت را به سمت خود می‌کشد. آبی که در عمق‌های یک، سه، شش و حتی ۱۰ متری جریان دارد، به جای آنکه در زمین بماند و رطوبت خاک را حفظ کند، به سوی این شکاف سرازیر می‌شود و از منطقه خارج می‌گردد.به باور آنان، اگر این زهکش احداث نمی‌شد، رطوبت خاک دشت الله‌آباد و تالاب یعقوب‌آباد حفظ می‌شد و آب به راحتی به لایه‌های سطحی نمی‌رسید تا تبخیر شود. در نتیجه، این دشت و تالاب امروز با چنین خشکی و فرسودگی روبه‌رو نبود.
 
روزهایی که تالاب دوباره جان گرفت
اما این تالاب یک‌بار هم طعم زندگی را دوباره چشیده است. در سال ۱۳۹۸ و به برکت بارش‌های فراوان و سیلاب‌های اخیر، آب تمام رودخانه‌های استان قزوین به دشت الله‌آباد رسید و تالاب برای چند روز جانی تازه گرفت. پرندگان مهاجر بازگشتند و تا چشم کار می‌کرد، پهنه‌ای آبی در برابر نگاه‌ها گسترده بود.در برخی نقاط، عمق آب به 1/5 متر و حتی دو متر هم می‌رسید؛ تصویری امیدبخش از تالابی که گویی پس از سال‌ها سکوت، دوباره نفس کشیده بود. اما این حیات کوتاه‌مدت، به جای آنکه با ذخیره‌سازی و مدیریت درست تداوم پیدا کند، بار دیگر و به راحتی از طریق زهکش در مسیر خروج آب و هدایت آن به شوره‌زار قم از دست رفت. طبق برآوردها و مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای وقت استان قزوین، ۲۵ میلیون مترمکعب آب تقریباً شیرین به این سرنوشت دچار شد.

زهکش در انتظار تصمیمی جدی
تالاب الله‌آباد امروز بیش از هر زمان دیگری نیازمند تصمیمی جدی، برنامه‌ای جامع و اراده‌ای برای بستن همیشگی زهکش و حفظ رطوبت خاک است؛ چرا که ادامه این روند، نه تنها تالاب را از حیات می‌اندازد، بلکه گرد و غبار و ریزگرد را نیز به مهمان دائمی منطقه، قزوین و حتی پایتخت و کرج تبدیل می‌کند.

آخرین خبر قزوین در اینستاگرام :
https://instagram.com/qazvin_today