چهارمحال و بختیاری با پدیده بیابان‌زایی مواجه است

ايرنا

بروزرسانی 1405/03/27 - 09:41

چهارمحال و بختیاری با پدیده بیابان‌زایی مواجه است

ایرنا/ معاون آبخیزداری اداره‌کل منابع طبیعی و آبخیزداری چهارمحال و بختیاری با بیان اینکه این استان از نظر اقلیمی و جغرافیایی جزو مناطق سرد و کوهستانی کشور محسوب می‌شود گفت: چهارمحال و بختیاری بیابان به معنای متعارف آن ندارد، اما در سال‌های اخیر به دلیل عوامل طبیعی و انسانی با پدیده بیابان‌زایی و شکل‌گیری کانون‌های گرد و غبار مواجه شده است.

روح‌الله کریمیان روز چهارشنبه به مناسبت ۲۷ خرداد روز جهانی بیابان‌زدایی در گفت‌وگو با خبرنگار ایرنا با اشاره به کاهش بارش‌ها و تغییر در الگوی بارندگی افزود: هر چند عوامل اقلیمی از جمله خشکسالی، کاهش بارش‌ها و تغییر بارش‌ها از برف به باران در تشدید روند بیابان‌زایی موثر هستند، اما سهم عوامل انسانی بسیار بیشتر از عوامل اقلیمی است.

وی اظهار داشت: استفاده‌های غیراصولی از اراضی، شخم و شیار در عرصه‌های جنگلی و مرتعی، چرای بی‌رویه دام، تخریب پوشش گیاهی، قطع درختان و بهره‌برداری نادرست از منابع آبی مهم‌ترین عوامل تشدیدکننده بیابان‌زایی به شمار می‌روند.

برداشت بی‌رویه آب زیرزمینی؛ عامل شکل‌گیری کانون‌های گرد و غبار
معاون آبخیزداری اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری چهارمحال و بختیاری گفت: یکی از مهم‌ترین عوامل موثر در تخریب سرزمین، برداشت بی‌رویه از منابع آب زیرزمینی است که آثار آن در دشت‌های مهم استان به‌ وضوح قابل مشاهده است.

وی تصریح کرد: افت شدید سطح ایستابی آب‌های زیرزمینی موجب شده اراضی که پیش از این از رطوبت مناسب و پوشش گیاهی مطلوب برخوردار بودند، به کانون‌های تولید گرد و غبار تبدیل شوند.

معاون آبخیزداری اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری چهارمحال و بختیاری ادامه داد: در حال حاضر در دشت‌های شهرکرد، خانمیرزا، بروجن و فرادنبه پدیده گرد و غبار مشاهده می‌شود و اگر چه این مناطق را نمی‌توان بیابان نامید، اما به کانون‌های تولید ریزگرد و گرد و غبار تبدیل شده‌اند.

آبخیزداری؛ راهکاری برای مقابله با خشکسالی و بیابان‌زایی
کریمیان با اشاره به نقش طرح‌های آبخیزداری در کاهش آثار خشکسالی اظهار داشت: با توجه به کاهش بارندگی‌ها و تغییر الگوی بارش، اجرای عملیات آبخیزداری می‌تواند بخشی از آثار منفی ناشی از خشکسالی، افت منابع آب و بیابان‌زایی را جبران کند.

وی افزود: مدیریت جامع حوضه‌های آبخیز، کنترل برداشت‌های بی‌رویه از منابع آب زیرزمینی، اصلاح الگوی کشت و هماهنگی میان دستگاه‌های اجرایی از جمله منابع طبیعی و آبخیزداری، جهاد کشاورزی، شرکت آب منطقه‌ای، حفاظت محیط زیست، شرکت آب و فاضلاب و سایر دستگاه‌های مرتبط از مهم‌ترین راهکارهای مقابله با این پدیده است.

تخصیص کمتر از ۳۰ درصد اعتبارات آبخیزداری
معاون آبخیزداری اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری چهارمحال و بختیاری با اشاره به مشکلات اعتباری این بخش گفت: در سال‌های اخیر اعتبارات مصوب بخش آبخیزداری به‌طور کامل تخصیص نیافته و در برخی موارد کمتر از ۳۰ درصد اعتبارات مصوب پرداخت شده است.

وی افزود: در ۲ سال گذشته به دلیل کمبود منابع مالی، امکان اجرای طرح‌های مؤثر و گسترده آبخیزداری فراهم نبوده و بسیاری از برنامه‌ها با کُندی مواجه شده است.

کریمیان با اشاره به اعتبارات محرومیت‌زدایی اظهار داشت: امسال از این محل ۶۱۸ میلیارد ریال اعتبار به استان اختصاص یافته که عملیات سازه‌ای، بیولوژیک و بیومکانیک در حوضه‌های آبخیز شهرستان‌های شهرکرد، خانمیرزا و کوهرنگ با استفاده از این اعتبارات در حال اجراست.

فرسایش خاک در استان بالاتر از میانگین کشور

وی با اشاره به وضعیت فرسایش خاک در استان گفت: به دلیل شیب زیاد اراضی و وقوع بارندگی‌ها، میزان فرسایش آبی در چهارمحال و بختیاری حدود ۱۶.۷ تن در هکتار در سال برآورد می‌شود.

معاون آبخیزداری اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری چهارمحال و بختیاری افزود: این در حالی است که میانگین فرسایش آبی در کشور حدود ۱۵ تن در هکتار در سال است و همین موضوع نشان می‌دهد وضعیت فرسایش خاک در استان از میانگین کشوری بالاتر است.

وی ادامه داد: تخریب پوشش گیاهی، چرای بی‌رویه دام، شخم و شیار در عرصه‌های طبیعی و بهره‌برداری نادرست از اراضی از عوامل اصلی افزایش نرخ فرسایش در استان محسوب می‌شوند.

اجرای کامل طرح‌های آبخیزداری نیازمند پنج همت اعتبار است
کریمیان با اشاره به تعهدات پیش‌بینی شده در برنامه هفتم توسعه گفت: اجرای عملیات اصلاحی و احیایی در عرصه‌های جنگلی و مرتعی در قالب اقدامات بیولوژیک و بیومکانیک و سایر طرح‌های آبخیزداری در برنامه هفتم توسعه مورد تأکید قرار گرفته است.

وی افزود: برآوردها نشان می‌دهد برای اجرای کامل عملیات آبخیزداری در سطح استان به حدود پنج همت اعتبار نیاز است، اما اعتبارات تخصیصی فاصله زیادی با نیازهای واقعی این بخش دارد.

کریمیان تصریح کرد: به همین دلیل استان از نظر اجرای طرح‌های آبخیزداری و زمان‌بندی پیش‌بینی شده عقب است و در صورت تامین به‌موقع اعتبارات می‌توان بخش مهمی از مشکلات موجود را برطرف کرد.