کرمان یکپارچه سیاه‌پوش شد؛ هیئت کجا برویم؟

مردم کرمان با فرارسیدن ماه محرم، خود را برای میزبانی از عزاداران سیدالشهدا(ع) آماده می‌کنند.

از ابتدای ماه محرم شهر کرمان، جامه سیاه عزا بر تن کرده است و در کوچه و خیابان، در بازار و مسجد، در خانه و محل کار، همه جا بوی عزا و عشق به اباعبدالله به مشام می‌رسد.

آماده‌سازی شهر و بازار کرمان

مغازه‌داران بازار تاریخی کرمان، پارچه‌های سیاه مزین به نام مبارک حضرت اباعبدالله الحسین(ع)، حضرت ابوالفضل العباس(ع) و حضرت زینب کبری(س) را بر سر در مغازه‌های خود نصب کرده‌اند.

بازار کرمان با قدمت دیرینه، در این روزها حال و هوای دیگری دارد؛ راسته‌های مختلف بازار، از بازار مسگری تا بازار کفاش‌ها و بازار فرش، همگی با پارچه‌های مشکی و پرچم‌های عزا پوشیده شده‌اند.

صدای نوحه‌خوانی و سنج و دمام از برخی مغازه‌ها به گوش می‌رسد و بساط فروش طبل، زنجیر، سنج، دمام و پیشانی‌بندهای مشکی و سبز، بیش از پیش رونق گرفته است.

مساجد و تکایای این شهر نیز برنامه‌های عزاداری دهه محرم خود را اعلام کرده‌اند و جنب‌وجوشی خاص در بازار به چشم می‌خورد؛ مادرانی که برای خرید لباس عزا برای فرزندان خود آمده‌اند و جوانانی که در پی یافتن پوشش مناسب برای این ایام، مغازه‌ها را یکی پس از دیگری جستجو می‌کنند.

در این میان، صدای روح‌بخش نوحه‌های حسینی از داخل خودروهای عبوری، گوشنواز رهگذران است.

آماده‌سازی مساجد و تکایا نیز از روزهای قبل آغاز شده است. پرچم‌های عزا بر فراز گلدسته‌ها به اهتزاز درآمده و پوسترهای اعلام برنامه‌های دهه اول محرم بر دیوارهای مساجد نصب شده است.

برخی مساجد قدیمی کرمان که قدمتی چند صد ساله دارند هم هر ساله با آیین‌های خاص خود میزبان عزاداران حسینی هستند.

آداب و رسوم کهن و همبستگی اجتماعی

کرمانی‌ها با آیین‌های دیرینه خود به استقبال محرم می‌روند؛ از افراشتن پرچم‌های سیاه و سرخ گرفته تا افروختن دود اسپند و کندر، همگی نشان از آمادگی آن‌ها برای عزاداری دارد.

مجالس روضه‌خوانی و زیارت عاشورا نیز در گوشه‌وکنار شهر و در منازل شخصی برپا می‌شود.

یکی از رسوم خاص کرمانی‌ها، پختن آش بلغور و شله‌زرد و آبگوشت امام حسینی در روزهای اول تا هفتم محرم است که به یاد درگذشتگان هر خانواده یا طایفه، پخته و نذر می‌شود.

همچنین برگزاری آیین‌های علم‌گردانی و چهل‌منبر در شب عاشورا، جلوهای از ارادت دیرینه مردم این دیار به خاندان عصمت و طهارت است.

علم‌گردانی یکی از آیین‌های کهن و پرشکوه کرمان است.

کرمانی‌ها در روزهای محرم، مهمان‌نوازی را هم فراموش نمی‌کنند و سفره‌های نذری در سراسر شهر پهن می‌شود و غذاهایی بین عزاداران و همسایگان توزیع می‌شود.

همچنین مراسم پخت غذای نذری در تکایا و حسینیه‌های بزرگ شهر، یکی از شاخص‌های اصلی عزاداری در کرمان است.

تجمعات شبانه و میهمانی در میدان کوثر

مردم ولایتمدار کرمان، با حضور پرشور در تجمعات شبانه، بار دیگر بر عهد خود با آرمان‌های حسینی تأکید کردند.

شب اول محرم، میدان‌های شهر حال و هوایی وصف‌ناشدنی داشت و حضور حماسی مردم با نوای یا حسین و اشک‌های روان، صحنه‌هایی ماندگار از ارادت به سالار شهیدان را رقم زد.

مردم کرمان در شب‌های آغازین محرم، با اجتماع در میدان کوثر، به استقبال این ماه رفتند.

این اجتماعات پرشور، نشان از همدلی و اتحاد بی‌نظیر مردم کرمان در سوگ سید و سالار شهیدان دارد.

در این میان، نکته قابل توجه و افتخارآمیز، همراهی و همدلی برادران زرتشتی کرمان با عزاداران حسینی است.

۲۰۲۱ هیئت مذهبی در کرمان فعال است

حجت‌الاسلام سعید شهابی، که مدیریت اداره کل تبلیغات اسلامی استان کرمان را بر عهده دارد اعلام کرد: شعار امسال ماه محرم تحت عنوان «در خیمه حسینیم، خونخواه و جانفداییم» انتخاب شده که نشان‌دهنده تداوم روحیه ایثار و خون‌خواهی در میان مردم ایران است.

وی تأکید کرد که این نخستین محرمی است که حال و هوای آن بدون حضور یک شخصیت مؤثر سپری می‌شود.

شهابی، در بخش دیگری از سخنانش، جایگاه استان کرمان را در حوزه هیئت‌های مذهبی ممتاز خواند و تصریح کرد: آنچه در سامانه رسمی به ثبت رسیده، شامل ۲ هزار و ۲۱ هیئت می‌شود، با این حال کارشناسان معتقدند که شمار واقعی هیئت‌های فعال در سطح استان نزدیک به دو برابر این رقم، یعنی بیش از ۴ هزار مورد برآورد می‌شود.

او همچنین آمار مداحان دارای مجوز از سازمان تبلیغات را ۳ هزار و ۷۷۱ نفر عنوان کرد و افزود: تا کنون ۱۷۰ موکب و ایستگاه صلواتی نیز در سامانه ثبت و ساماندهی شده‌اند.

این مقام مسئول درباره توزیع جغرافیایی هیئت‌ها خاطرنشان کرد: شهرستان کرمان با لقب «حسین‌آباد ایران» بیشترین شمار هیئت‌ها را به خود اختصاص داده و پس از آن، شهرستان‌های رفسنجان و سیرجان در رتبه‌های بعدی قرار دارند.

وی در ادامه به گسترش روضه‌های خانگی پرداخت و یادآور شد: در سال گذشته، نزدیک به ۹۰۰ مجلس روضه خانگی در مرکز استان کرمان از حمایت‌های تبلیغات اسلامی بهره‌مند شده‌اند.

شهابی، با اشاره به ارکان تشکیل‌دهنده هر هیئت که شامل مسئول، مداح و مبلغ است، گفت: دوره‌های آموزشی ویژه این سه گروه در آستانه محرم برگزار خواهد شد. همچنین همایشی برای مسئولان هیئت‌ها در بردسیر و همایشی مجزا برای مداحان در کرمان تدارک دیده شده که با حضور باباخانی، مسئول تشکل‌های مذهبی سازمان تبلیغات کشوری همراه خواهد بود.

مدیرکل تبلیغات کرمان در ادامه از فعالیت ۴ هزار و ۴۵۰ مبلغ و مبلغه ثبت‌نام‌کرده در استان کرمان سخن گفت و یادآوری کرد: در محرم سال قبل، تعداد ۹۵۰ نفر از این عزیزان به نقاط گوناگون اعزام شدند.

او در پایان، توصیه‌ای به دسته‌های عزاداری داشت و از آنان خواست تا مسیر حرکت خود را به سمت میدان‌های اصلی شهرها و مراکز تجمع عمومی تنظیم کنند تا امکان حضور پرشورتر مردم در آیین‌های سوگواری مهیا شود.

هیئت کجا برویم؟

همزمان ما ماه محرم هیئت های عزاداری به صورت خود جوش ساماندهی شده اند و مردم با حضور در این هیئتها عزاداری می کنند.

حسینیه ثارالله

این حسینیه در میدان شورا واقع شده است و یکی از اصلی‌ترین و شاخص‌ترین مراکز برگزاری مراسم عزاداری در کرمان محسوب می‌شود.

هیئت‌های مذهبی مختلف در این مکان گرد هم می‌آیند و برنامه‌های متنوعی از جمله سخنرانی، مداحی و ویژه‌برنامه‌های کودکان و نونهالان در آن برگزار می‌شود.

مراسم عزاداری از اول محرم در این حسینیه آغاز شده و پس از عاشورا نیز ادامه می‌یابد. همچنین، حسینیه ثارالله یکی از نقاط محوری است که دسته‌های عزاداری در روز تاسوعا به آنجا می‌روند.

صفه عزاخانه

صفه عزاخانه یکی از قدیمی‌ترین و مهم‌ترین مکان‌های عزاداری در کرمان است.

این مکان که در انتهای بازار سرپوشیده کرمان و در کنار مسجد جامع مظفری (مسجد بزرگ کرمان) واقع شده است، محل تجمع و عزاداری شیفتگان حسینی در ایام محرم و صفر است.

صفه عزاخانه به عنوان یکی از اصلی‌ترین بناهای ماندگار مجموعه مظفری، دارای معماری باشکوه با کاشی‌کاری‌های زیباست.

برگزاری مراسم در این مکان سابقه‌ای بیش از یک قرن دارد و اوج آن در روزهای تاسوعا و عاشورا نمود پیدا می‌کند. دسته‌های عزاداری در صبح تاسوعا در این مکان حضور می‌یابند.

بازار تاریخی کرمان

بازار تاریخی کرمان یکی از مهم‌ترین فضاهای برگزاری مراسم آیینی و مذهبی در ایام محرم است.

بازاریان کرمانی با فرا رسیدن ماه محرم، علم‌ها، پرچم‌ها و نشان‌های عزاداری را بر سردر مغازه‌ها و دیوارهای بازار نصب می‌کنند.

در روز تاسوعا، مغازه‌داران کرکره حجره‌های خود را پایین می‌کشند و همراه با مردم به عزاداری می‌پردازند.

مردم کرمان همزمان با تاسوعا با گرد هم آمدن در بازار تاریخی و صفه عزاخانه به عزاداری می‌پردازند و این بازار محل عبور دسته‌های عزاداری است و مسجد وکیل که در بازار واقع شده، یکی از نقاط تجمع دسته‌ها در روز تاسوعا به شمار می‌رود.

تکیه فاطمیه

تکیه معظم فاطمیه کرمان هم یکی از مراکز مهم برگزاری مراسم عزاداری در این شهر است.

در این تکیه، آیین عزاداری و روضه‌خوانی در دهه اول محرم‌الحرام برگزار می‌شود. همچنین آیین قرائت دعای ندبه در ایام محرم نیز در این مکان مقدس برگزار می‌شود. بر اساس برنامه‌های اعلام‌شده، در عصر روز تاسوعا، تکیه فاطمیه میزبان دسته‌های عزاداری است.

تکیه میدان قلعه

این تکیه یکی دیگر از مکان‌های شاخص برگزاری مراسم عزاداری در کرمان است. بر اساس برنامه‌های اعلام‌شده، در عصر روز تاسوعا، این تکیه میزبان دسته‌های عزاداری است.

خانه خوشرو

خانه‌های تاریخی کرمان در ایام محرم حال و هوای خاصی به خود می‌گیرند و خانه خوشرو یکی از مهم‌ترین آن‌هاست.

این خانه به عنوان یکی از قلب‌های عاشورایی کرمان شناخته می‌شود و برگزاری مراسم عزاداری در آن از شور و حال خاصی برخوردار است.

هر ساله با آغاز ماه محرم، خانه‌های تاریخی از جمله خانه خوشرو سیاه‌پوش می‌شوند و مردم قبل از اذان صبح در این مکان دور هم جمع می شوند و بعد از اقامه نماز زیارت عاشورا می خوانند این خانه یکی از پور شور ترین مراسم ماه رمضان را برگزار می کند.

خانه حاج ماشاالله

مانند خانه خوشرو، خانه حاج ماشاالله نیز یکی از خانه‌های تاریخی کرمان است که در ایام محرم میزبان مراسم عزاداری باشکوهی می‌شود.

برگزاری مراسم در این خانه‌های تاریخی، جلوهای از تداوم سنت‌های دیرینه عزاداری در بافت کهن شهر کرمان است. این خانه در خیابان اقبال قرار دارد.

تکیه گلبازخان

تکیه گلبازخان یکی از قدیمی‌ترین و باصفاترین تکایای کرمان است که پیشینه عزاداری در آن به حدود ۳۰۰ سال قبل بازمی‌گردد.

این تکیه در محله گلبازخان کرمان واقع شده و نسل‌به‌نسل توسط سادات اداره می‌شود. محله گلبازخان منسوب به شخصی به نام گلبازخان است که تصویری از کرامت، بزرگواری و مردم‌داری کرمانی‌ها در طول تاریخ این دیار به شمار می‌رود.

در این تکیه، مراسم عزاداری شب هشتم محرم هر ساله با حضور پرشور عاشقان اباعبدالله الحسین (ع) برگزار می‌شود.

مسئولیت تکیه و هیئت سادات گلبازخان بر عهده حاج سیدمحمد شجاع، از پیرغلامان کرمانی است که خاطرات شنیدنی از عشق حسینی و دلدادگی سادات کرمان به حضرت اباعبدالله الحسین (ع) دارد.

به گفته وی، تمام فکر و ذکر پدرش و سادات گلبازخان در طول سال این بود که کی مراسم آقا شروع می‌شود و چند روز عزاداری و روضه‌خوانی برگزار کنند.

پیش از فرا رسیدن محرم، بزرگترهای هیئت گلبازخان دور هم جمع می‌شدند تا برای مراسم عزاداری در تکیه برنامه‌ریزی کنند و خیمه امام حسین (ع) برپا می‌شد.

تکیه عباسعلی

تکیه عباسعلی یکی از اماکن مذهبی کرمان است که در خیابان فردوسی این شهر قرار دارد و عزاداران بسیاری برای حضور در مراسم عزاداری ماه‌های محرم و صفر این مکان را انتخاب می‌کنند.

از جمله برنامه‌های این تکیه می‌توان به برگزاری دعای توسل، زیارت عاشورا، دعای کمیل و دعای ندبه اشاره کرد. مراسم عزاداری و شام غریبان نیز در این تکیه برگزار می‌شود.

گلزار بین‌المللی شهدای کرمان

گلزار بین‌المللی شهدای کرمان به عنوان یکی از مهم‌ترین مکان‌های برگزاری مراسم عزاداری محرم در این شهر شناخته می‌شود.

بر اساس اعلام مدیر گلزار شهدای بین‌المللی کرمان، برنامه‌های متنوع عزاداری در دهه اول محرم در این مکان برگزار می‌شود که شامل مراسم شبانه، قرائت زیارت عاشورا در صبح و حضور هیئت‌های مذهبی در تاسوعا و عاشورا است.

مراسم اصلی عزاداری هر شب بعد از نماز مغرب و عشا با سخنرانی و مداحی برگزار می‌شود.

همچنین هر روز صبح از ساعت ۶:۱۵ تا ۷، مراسم قرائت زیارت عاشورا برگزار می‌شود.

در بعدازظهر روزهای تاسوعا و عاشورا، هیئت‌های مذهبی در این مکان حضور پیدا می‌کنند و مراسم عزاداری، نماز جماعت و دیگر برنامه‌های مذهبی اجرا می‌شود.

مراسم دهه دوم و سوم محرم نیز طبق روال سال‌های گذشته در این مکان برگزار می‌شود.