طلای سبز مراوه‌تپه چشم‌انتظار برندسازی

ايرنا

بروزرسانی 1405/03/30 - 11:01

ایرنا/ رویش پسته وحشی و ارگانیک در محدوده قازانقایه شهرستان مرزی مراوه‌تپه، به‌عنوان شرقی‌ترین نقطه گلستان، ظرفیتی طبیعی و اقتصادی برای این منطقه به شمار می‌رود که به باور کارشناسان و مدیران محلی، با حفاظت اصولی، ساماندهی برداشت، جلوگیری از خام‌فروشی و حرکت به سمت برندسازی می‌تواند به یکی از پیشران‌های توسعه پایدار و درآمدزایی برای جوامع بومی شرق استان تبدیل شود.

مراوه‌تپه با اقلیم خاص خود در همسایگی ترکمنستان، از دیرباز بستر مناسبی برای رویش پسته وحشی بوده و همین ویژگی، بخش‌هایی از اراضی این شهرستان را به یکی از رویشگاه‌های ارزشمند این محصول در گلستان بدل کرده است.

این سرمایه طبیعی که ریشه در تاریخ و جغرافیای منطقه دارد، امروز بیش از هر زمان دیگری نیازمند توجه به اصول بهره‌برداری، حفاظت از ذخیره‌گاه ژنتیکی و تکمیل زنجیره ارزش از تولید تا فرآوری و عرضه است که می‌تواند «طلای سبز» مراوه‌تپه را از یک محصول محلی به یک برند اقتصادی و مزیت پایدار منطقه‌ای تبدیل کند.

شرایط آب‌وهوایی مراوه‌تپه با تابستان‌های گرم و زمستان‌های سرد، در طول قرن‌ها زمینه رویش پسته وحشی را در این منطقه فراهم کرده است.

به گفته کارشناسان، قدمت رویش این محصول در مراوه‌تپه به حدود ۸۰۰ سال می‌رسد و در گذشته بخش وسیعی از اراضی منطقه را دربر می‌گرفت، اما در دهه‌های اخیر به دلایل مختلف از جمله برداشت زودهنگام، چرای بی‌رویه دام و قطع درختان، وسعت این رویشگاه‌ها کاهش قابل توجهی یافته است.

بر اساس اعلام کارشناسان، سطح رویشگاه پسته وحشی مراوه‌تپه در ۶۰ سال گذشته از حدود ۵۰ هزار هکتار به نزدیک پنج هزار و ۲۰۰ هکتار رسیده که این کاهش وسعت، ضرورت حفاظت از این ذخیره‌گاه طبیعی را بیش از پیش آشکار می‌کند.

در همین چارچوب، بخشی از این عرصه‌ها از سوی اداره‌کل منابع طبیعی و آبخیزداری گلستان برای حفظ، احیا و بهره‌برداری در اختیار شرکت تعاونی بصیرت مراوه‌تپه قرار گرفته تا زمینه مشارکت مردم محلی در صیانت از این سرمایه طبیعی فراهم شود.

فصل برداشت پسته وحشی در مراوه‌تپه از دهه دوم مرداد آغاز می‌شود و حدود یک ماه ادامه دارد که به اعتقاد مسئولان، نحوه مدیریت دوره برداشت نقشی تعیین‌کننده در حفظ این سرمایه، جلوگیری از آسیب به درختان و افزایش ارزش افزوده محصول دارد.

سرپرست فرمانداری مراوه‌تپه با تاکید بر ضرورت برداشت اصولی و به‌موقع پسته وحشی و ارگانیک قازانقایه، این محصول را یکی از سرمایه‌های طبیعی ارزشمند منطقه دانست و گفت: اگر فرآیند برداشت، جمع‌آوری و عرضه پسته قازانقایه به‌صورت منسجم و اصولی مدیریت شود، علاوه بر جلوگیری از قاچاق و خام‌فروشی، امکان عرضه آن با قیمت مناسب در بازارهای داخلی و حتی خارجی فراهم خواهد شد و این روند می‌تواند در اقتصاد منطقه تحول ایجاد کند.

خدایار سیفی، حفاظت و برندسازی را دو حلقه اصلی بهره‌گیری بهینه از این سرمایه خدادادی برشمرد و افزود: شرکت تعاونی پسته قازانقایه که متشکل از اهالی سختکوش این منطقه است، ظرفیت مناسبی برای مدیریت این عرصه و ساماندهی بهره‌برداری از آن دارد که در صورت تقویت، می‌تواند هم در صیانت از رویشگاه و هم در بهبود معیشت مردم نقش‌آفرین باشد.

وی با اشاره به همراهی مردم محلی و اعضای این تعاونی در زمان بروز حوادث طبیعی و همکاری آنان با دستگاه‌های مرتبط از جمله محیط زیست و منابع طبیعی، تصریح کرد: تداوم این مشارکت مردمی در کنار حمایت دستگاه‌های اجرایی، می‌تواند مسیر حفاظت از پسته‌زارهای وحشی و تبدیل این محصول به یک برند بومی را هموار کند.

رییس اداره منابع طبیعی و آبخیزداری مراوه‌تپه نیز با اشاره به نزدیکی فصل برداشت، حفاظت از این سرمایه ارزشمند، جلوگیری از برداشت زودهنگام، مقابله با خام‌فروشی و پیشگیری از قاچاق محصول را از اولویت‌های این دستگاه برشمرد و گفت: پسته وحشی مراوه‌تپه بخشی از ذخیره‌گاه طبیعی و هویت اکولوژیک منطقه به شمار می‌رود و صیانت از آن نیازمند همکاری همه‌جانبه مردم، بهره‌برداران و دستگاه‌های اجرایی است.

خلیل حاجیلی دوجی افزود: هرگونه برداشت خارج از چارچوب و پیش از موعد، می‌تواند به کاهش کیفیت محصول، آسیب به درختان و تضعیف توان بازتولید این رویشگاه‌ها منجر شود از این رو مدیریت زمان برداشت و نظارت بر فرآیند بهره‌برداری، اهمیتی دوچندان دارد.

در کنار نگاه حفاظتی، مسئولان استان بر ضرورت بهره‌برداری اقتصادی و پایدار از این ظرفیت طبیعی نیز تاکید دارند. معاون هماهنگی امور اقتصادی استاندار گلستان در نشست بررسی مسائل مرتبط با فعالیت شرکت تعاونی توسعه بصیرت مراوه‌تپه، بر لزوم بهره‌برداری اصولی از ذخیره‌گاه ژنتیکی پسته وحشی این شهرستان تاکید کرد و گفت: حفاظت از این ذخیره‌گاه ارزشمند و ایجاد درآمد برای جوامع محلی باید به‌صورت همزمان دنبال شود تا منافع اقتصادی، به عاملی برای تقویت حفاظت از منابع طبیعی تبدیل شود.

عبدالعلی کیان‌مهر با اشاره به ارزش اقتصادی و زیست‌محیطی عرصه‌های پسته وحشی مراوه‌تپه، اظهار کرد: استفاده از ظرفیت تعاونی‌ها و جلب مشارکت مردم محلی می‌تواند هم به توسعه اقتصادی منطقه کمک کند و هم روند حفاظت از منابع طبیعی را تقویت سازد از همین رو ضروری است پیش از آغاز فصل بهره‌برداری، تصمیمات لازم درباره ادامه فعالیت شرکت و نحوه مدیریت این عرصه‌ها اتخاذ شود.

وی همچنین بر بررسی عملکرد سال‌های گذشته شرکت در حوزه بهره‌برداری، توسعه و حفاظت از عرصه‌های پسته وحشی تاکید کرد و افزود: تصمیم‌گیری درباره ادامه همکاری‌ها باید بر اساس ارزیابی دقیق عملکرد و میزان پایبندی به تعهدات قراردادی انجام شود تا منافع عمومی، حفظ ذخایر طبیعی و حقوق جوامع محلی به‌صورت همزمان تامین شود.

معاون استاندار گلستان خاطرنشان کرد: ذخیره‌گاه پسته وحشی مراوه‌تپه یکی از ظرفیت‌های ارزشمند استان است که در صورت مدیریت صحیح، می‌تواند در ایجاد اشتغال، رونق اقتصادی، توسعه مناطق روستایی و افزایش تاب‌آوری معیشتی ساکنان این منطقه مرزی نقشی موثر ایفا کند.

به باور کارشناسان، آنچه امروز پسته وحشی مراوه‌تپه به آن نیاز دارد، عبور از برداشت سنتی و فروش خام به سمت مدیریت زنجیره ارزش است که این زنجیره از حفاظت و برداشت اصولی آغاز می‌شود و با فرآوری، بسته‌بندی، برندسازی و بازاریابی تکمیل خواهد شد.

در چنین شرایطی، «طلای سبز» مراوه‌تپه نه‌تنها می‌تواند به منبع درآمدی پایدار برای مرزنشینان تبدیل شود، بلکه به‌عنوان یک مزیت بومی، نقش مهمی در معرفی ظرفیت‌های کمتر دیده‌شده شرق گلستان نیز ایفا خواهد کرد.

شهرستان مراوه‌تپه با افزون بر ۶۷ هزار نفر جمعیت و ۱۰۸ روستا، از جمله مناطق کمتر برخوردار اما دارای ظرفیت‌های طبیعی و اقتصادی کم‌نظیر در گلستان است و پسته قازانقایه می‌تواند در صورت برنامه‌ریزی درست، به یکی از مهم‌ترین پیشران‌های توسعه این شهرستان مرزی تبدیل شود.